Güçlü gövdeyi çok uzun, dar ve sivri kanatlar taşır.
Sümsük
Morus bassanus • Northern Gannet
Sümsük
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Sümsük, iri gövdeli, uzun sivri kanatlı ve hançer gibi gagalı bir deniz kuşudur. Erişkin beyazdır; siyah kanat uçları ve sarımsı başı dikkat çeker. Uzun sivri kuyruğu, güçlü gövdesinin gerisinde belirgin kalır.
Genel Görünüm ve Duruş
Uçuşta baş, gaga ve boyun öne; kama biçimli kuyruk geriye uzanır. Gövdenin iki ucundaki bu çıkıntılar, uzaktan bakıldığında kanatlarla birlikte haç benzeri bir siluet oluşturabilir. Kanatlar uzundur ve süzülürken düz tutulur.
Yakından bakıldığında erişkinin açık gri gözünü çevreleyen mavi halka ve siyah çizgi seçilir. Gri gaganın tabanı ve üzerindeki ince çizgiler de siyahtır; bu koyu sınırlar açık renkli yüzde belirgindir. Ayakları geniş perdeli ve siyahtır, parmakları boyunca açık çizgiler bulunur. Baş ve boyundaki sarılık üreme giysisinde güçlenir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkek ve dişinin dış görünüşü çok benzerdir. Başın sarı tonundan, ayak perdesindeki çizgiden veya uzaktan algılanan büyüklükten her bireyin eşeyi güvenilir biçimde belirlenemez. Özellikle tek bir fotoğrafta bu özellikleri kesin erkek-dişi işareti saymamak gerekir.
Genç kuş koyu kahverengi ve beyaz beneklidir. Büyüdükçe kahverengi-beyaz yamalı ara giysiler görülür; erişkin tüy deseni yaklaşık dört-beş yılda tamamlanır. Kuyrukta açık alan bulunabilse de gençlerin kuyruğu koyu da görünebilir.
Uçuşta Görünüm
Kanat vuruşları düzenli aralıklarla kısa süzülüşlerle birleşir. Kuvvetli rüzgârda kanadını yatırıp deniz yüzeyine yakın kayabilir; böyle anlarda, özellikle genç kuşlar büyük yelkovanları andırır. Erişkinin siyah kanat ucu, kanadın geriye kalan beyaz bölümüyle keskin karşıtlık yapar.
Ses ve Davranış
Kolonilerde yüksek, kaba ve hırıltılı çağrılar duyulur. Yuvaya gelen kuş pürüzlü sesler çıkarabilir; balık bolluğunda birlikte beslenen kuşlar da seslenir. Bu yüzden denizdeki her Sümsüğün mutlaka sessiz olacağı düşünülmemelidir.
Kolonideki gösterilerde boyun, baş ve gaga yukarı uzatılır. Eşler gagalarını birbirine dokundurup başlarını sallayabilir.
Karıştırılabilecek Türler
Ak Pelikanın (Pelecanus onocrotalus) çok iri gagası ve sarı-turuncu boğaz kesesi ayırıcıdır. Uçuşta koyu uçuş tüyleri, kanadın geniş açık bölümüyle karşıtlık oluşturur. Beyaz gövde ve siyah kanat görünümü benzerlik yaratsa da gagadaki büyük kese pelikanı ele verir.
Boz Yelkovanın (Calonectris diomedea) üstü sıcak, açık kahverengi; karın ve kanat altları beyazdır. Sarı gagası ve uçuşta öne itilmiş gibi duran kanat bilekleri seçilir. Sümsüğün daha uzun baş-boyun çıkıntısı ve kama kuyruğu özellikle uzaktaki siluet karşılaştırmasında işe yarar.
Büyük Korsanmartı (Stercorarius skua), genç Sümsük gibi koyu görünebilir; uçuşta kanadındaki dikkat çekici beyaz alanlar ve iri martıyı andıran yapısı önemlidir. Genç Sümsükte benekli gövde ile daha uzun, sivri kanat-kuyruk silueti birlikte değerlendirilir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Erişkinde gövde beyaz; yalnız el telekleri siyahtır, baş sıcak sarıdır.
Balık görünce kanatları geriye kapatıp yüksekten ok gibi suya dalar.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Oca
Kışlama. Kıyıdan açık denizi tarayın; ardışık dalış yapılan balık sürülerine odaklanın.
Şub
Kışlama. Kıyıdan açık denizi tarayın; ardışık dalış yapılan balık sürülerine odaklanın.
Mar
İlkbahar geçişi. Güçlü rüzgârda uzun sivri kanatlı iri kuşları kıyıya paralel geçerken izleyin.
Nis
Kuzeye hareket. Güçlü rüzgârda uzun sivri kanatlı iri kuşları kıyıya paralel geçerken izleyin.
May
Üreme alanlarında. Üreme bilgisi Kuzey Atlantik kolonilerine aittir; Türkiye’de yuva beklenmez.
Haz
Üreme alanlarında. Üreme bilgisi Kuzey Atlantik kolonilerine aittir; Türkiye’de yuva beklenmez.
Tem
Üreme alanlarında. Üreme bilgisi Kuzey Atlantik kolonilerine aittir; Türkiye’de yuva beklenmez.
Ağu
İlk dönüşler. Güçlü rüzgârda uzun sivri kanatlı iri kuşları kıyıya paralel geçerken izleyin.
Eyl
Sonbahar geçişi. Güçlü rüzgârda uzun sivri kanatlı iri kuşları kıyıya paralel geçerken izleyin.
Eki
Güçlü geçiş. Güçlü rüzgârda uzun sivri kanatlı iri kuşları kıyıya paralel geçerken izleyin.
Kas
Kışlama. Kıyıdan açık denizi tarayın; ardışık dalış yapılan balık sürülerine odaklanın.
Ara
Kışlama. Kıyıdan açık denizi tarayın; ardışık dalış yapılan balık sürülerine odaklanın.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Açık deniz ve kıta sahanlığı
Balık sürülerini izlediği rüzgârlı açık deniz kuşağı.
Burun ve boğaz geçişi
Güçlü rüzgârda kıyıdan düzenli deniz kuşu geçişinin izlenebildiği nokta.
Fırtınada güvenlik
Dalga alan kayalık ve mendirekte görüş için risk almayın.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Ak Pelikan
Pelecanus onocrotalus- Gaga
- Torbalı
- Kanat
- Çok geniş
- Uçuş
- Termalde süzülür
Boz Yelkovan
Calonectris diomedea- Boyut
- Daha küçük
- Üst taraf
- Kahverengi
- Gaga
- Sarı, tüp burunlu
Hazar Sumrusu
Hydroprogne caspia- Boyut
- Çok daha küçük
- Gaga
- Kırmızı
- Kuyruk
- Çatallı
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Kuzey Atlantik falez ve adalarıDik kayalık çıkıntıda sık koloniler; Türkiye’de üremez.
- 2Ot ve deniz döküntüsü yuvasıYosun, ot, tüy ve denizden taşınan malzemeyle alçak yığın.
- 3Tek yumurtaBüyük, soluk mavimsi-beyaz yumurta.
- 4Yaklaşık 42–46 günİki eş yumurtayı perdeli ayakları üzerinde ısıtır.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Sümsük ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Boobies and Gannets (Sulidae) — 2 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Sümsük
Güçlü gövdeyi çok uzun, dar ve sivri kanatlar taşır.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
