Keskin sınırı bul
Koyu çikolata göğüs, temiz beyaz karında birden kesilir.
Kara Sümsük
Sula leucogaster • Brown Booby
Erkek tüneme
Biyolojik Bilgiler
Boyu
erkek76 cm
dişi76 cm
Kanat Açıklığı
erkek140 cm
dişi150 cm
Ağırlığı
erkek1,0 kg
dişi1,3 kg
Tür Bilgisi
Türkçe İsim
Kara Sümsük
İngilizce İsim
Brown Booby
Bilimsel İsim
Sula leucogaster
Takım
Suliformes
Familya
IUCN Durumu
LC
• Asgari Kaygı
Morfolojik Özellikler ve Görünüm
Hızlı Tanı
Kara Sümsük, tropik denizlerde yaşayan iri, uzun kanatlı ve kama kuyruklu bir deniz kuşudur. Erişkinin başı, boynu, göğsü ve bütün üst tarafı koyu çikolata kahverengidir; bu koyu ön bölüm karında başlayan temiz beyaz alanla keskin bir sınır yapar. Gaga uzun, kalın tabanlı, sivri ve sarımsıdır; ayaklar dört parmağı birleştiren geniş perdeler taşır. Üstten uçuşta koyu kanatlar, sırt ve kuyrukla beyaz karın arasındaki karşıtlık; alttan bakışta ise koyu uçuş telekleriyle beyaz gövde ve daha açık iç kanat örtüleri birlikte okunur. Uzun dar kanatlar, ileri uzanan baş-boyun ve sivri kuyruk kuşa martıdan farklı, güçlü ve aerodinamik bir silüet verir.
Eşeyler ana tüy deseninde benzerdir; dişi ortalama daha iri ve ağırdır. Erişkin erkekte göz çevresiyle gaga dibindeki çıplak deri mavi-gri veya çelik mavisi, dişide daha sarı görünür. Renk ışık, alt tür ve üreme durumuyla değişebileceğinden tek yüz rengi kesin eşey tayini yaptırmaz. Genç kuş erişkinin keskin kahverengi-beyaz sınırını taşımaz; alt tarafı kahverengi, kirli açık veya benekli olabilir. Tanı için tüy yaşı, gaga, vücut oranı, iki uçuş yüzeyi, dalış biçimi ve coğrafi olasılık birlikte değerlendirilir.
Genel Görünüm ve Duruş
Gövde uzun ve torpil biçimli, boyun kalın, baş öne doğru daralan, gaga hançer gibi sivridir. Göz başın yanında küçük görünür; çıplak yüz derisi gagayla göz arasında renkli bir alan oluşturur. Kanatlar kapalıyken kuyruk dibini aşan uzun bir paket hâlinde durur. Kuyruk kama biçiminde sivrilir; bacaklar kısa, ayaklar gövdeye göre büyüktür. Karada ördek gibi dik yürümekten çok gövdesini yataya yakın tutar, kayalık veya düz ada zemini üzerinde ağır adımlarla ilerler. Tünekte çoğu kez boynunu S biçiminde hafif toplar, fakat avı izlerken baş-boynu ileri uzatır.
Erişkinin koyu üst tarafı güneşte sıcak kestane-çikolata, gölgede siyaha yakın görünebilir. Beyaz karın göğsün gerisinde keskin bir hatla başlar; bu hattın yeri ve temizliği yaş ile alt türe göre değişebilir. Kanat üstü çoğunlukla koyu kahverengi, uçuş telekleri daha siyahımsıdır. Alt kanatta beyaz veya açık iç örtüler koyu uçuş telekleriyle karşıtlık kurabilir. Pasifik'teki bazı alt türlerde beyazlık ve baş tonu farklıdır; tek bir levhadaki renk bütün coğrafi çeşitliliğin ölçüsü değildir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkek ile dişi aynı temel koyu baş-göğüs, koyu üst taraf ve beyaz karın düzenini paylaşır. Dişi ortalama daha büyük kanat açıklığına ve kütleye sahiptir; bu ters eşey boyut farkı yan yana duran bireylerde sezilebilir, fakat perspektif tek fotoğrafta güvenilir ölçü değildir. Erkeğin yüz derisi genellikle mavi-gri, dişinin yüzü ve gaga tabanı sarıdır. Gaganın geri kalanı her iki eşeyde sarımsı olabilir. Alt tür, hormon durumu, ışık ve fotoğraf beyaz dengesi rengi değiştirdiği için eşey kaydı birden fazla işaretle desteklenmelidir.
Genç kuş bütünüyle daha kahverengidir. Baş, göğüs ve üst taraf erişkine benzer koyu olabilir; karın ise temiz beyaz yerine kahverengi, kirli krem veya yoğun benekli görünür. Zamanla alt taraf açılır ve erişkin sınırı gelişir; bu süreç uzun olduğundan ara yaşlarda yamalı bireyler görülebilir. Gençte gaga ve yüz daha mat, tüy kenarları daha açık olabilir. Açık alt taraflı her kuş erişkin, sarı yüzlü her kuş dişi sayılmaz; yaş, tüy aşınması ve gövde büyüklüğü birlikte değerlendirilir.
Uçuşta Görünüm
Deniz üzerinde uzun dar kanatlarla güçlü, doğrudan ve ekonomik uçar. Kanat vuruşlarını kısa süzülmeler izler; su yüzeyini tararken baş hafif aşağı tutulur. Av görülünce kanatlar geriye çekilir, gövde dik veya eğik bir hatta suya yönelir ve dalış sırasında kuş mızrak biçimini alır. Tekne çevresinde ve büyük yırtıcı balıkların avı yüzeye sürdüğü alanlarda hızlı yön değişiklikleri yapabilir. Martılar gibi geniş yuvarlak kanatlı görünmez; sümsükkuşlarına özgü uzun kanat, sivri kuyruk ve uzamış gövde oranı korunur.
Üstten görünüşte kanatların, sırtın ve kuyruğun koyu yüzeyi baskındır; beyaz karın gövdenin iki yanında ancak açı izin verdiğinde görülür. Levhada beyazlığın kanat içine taşmış gibi algılanması doğal fotoğraflarla kontrol edilmelidir. Alttan görünüşte beyaz karın daha belirgin, kanat altı ise içte daha açık, uçuş teleklerinde koyu olabilir. Üst ve alt yüzey aynı desen gibi sunulmaz. Bir tek beyaz-kahverengi sınır kesin tanı sağlamaz; gaga, kuyruk, kanat oranı, yüz derisi, yaş ve dalış davranışı aynı bireyde doğrulanır.
Ses ve Davranış
Denizde çoğunlukla sessizdir; kolonide boğuk homurtular, hırıltılar, kısa ötüşler ve gaga şaklatmaları duyulur. Erkek ve dişinin çağrıları yapı ve perde bakımından ayrılabilir, fakat yazıyla verilen tek bir hece eşey veya tür tanısı değildir. Yuva alanında baş sallama, gagayı yukarı kaldırma, karşılıklı dokunma ve alan savunması görülür. Koloni uğultusunda farklı bireylerin sesleri üst üste bindiğinden kayıt görüntüdeki aynı kuşla eşleştirilmelidir.
Avlanırken balık ve kalamarı yüzeyden alabilir ya da havadan dalar. Hareket hâlindeki tekneleri, ton balığı ve yunusların yüzeye sürdüğü balık sürülerini izleyebilir. Başka deniz kuşlarının yakaladığı avı çalmaya giriştiği de görülür. Karada yuva çevresini savunur; büyük perdeli ayaklarını yumurta üzerinde kullanır. Koloniye yaklaşan insan, drone veya tekne erişkinin yumurtayı açıkta bırakmasına, yavrunun yer değiştirmesine ya da komşu kuşlarla çatışmasına yol açabilir.
Karıştırılabilecek Türler
Kızıl Ayaklı Sümsük gençleri ve kahverengi biçimleri başlıca karışma adaylarıdır. Kızıl Ayaklı Sümsük daha küçük ve hafif yapılıdır, erişkinde kırmızı ayak taşır; gençte ayak rengi daha soluk olsa da kuyruk, gaga, kanat oranı ve alt taraf deseni birlikte değerlendirilir. Maskeli Sümsük erişkini büyük ölçüde beyaz, koyu kuyruk ve kanatlarla çok farklıdır; genç Maskeli Sümsük kahverengi baş ve açık gövde gösterebildiğinden keskin sınırın yeri, sırt rengi ve gaga yapısı önemlidir.
Sümsükkuşu daha iri, daha uzun kanatlı ve erişkinde büyük ölçüde beyazdır; gençleri benekli kahverengi olsa da vücut oranları, kuyruk ve alt kanat farklıdır. Karabataklar koyu gövdeli olabilir, fakat gagaları kancalı, kuyrukları daha geniş, kanat vuruşları daha hızlı ve dalışları su yüzeyinden olur. Büyük yelkovanlar uzun kanatlı ve koyu-açık desenlidir; daha küçük baş, ince gaga, farklı kuyruk ve yüzey desenleri taşır. Türkiye'deki sıra dışı bir Kara Sümsük kaydı, tropik tür olasılığı nedeniyle iki uçuş yüzeyi, yüz-gaga yakın planı, ayak rengi, yaş ve ham fotoğraf dizisiyle belgelenmelidir.
Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Kara Sümsük saha rehberi
Türkiye
Türkiye'de Gözlem Rehberi
3 saniyede ilk kontrol
Tek işaretle karar vermeÜç işareti birlikte ara
Hançer gagayı gör
Kalın tabanlı uzun sivri gaga ve ileri uzanan baş-boyun.
Dalış paketini izle
Uzun dar kanat, kama kuyruk ve baş önde dalış birlikte.
Erkek–dişi karşılaştırSürgüyü çek
Dişi ortalama daha iri ve yüzü daha sarı, erkek yüzü mavi-gridir; alt tür ve ışık nedeniyle tek renkle kesin eşey tayini yapılmaz.
Üst ve alt yüzeyi ayrı doğrulaUçuş ipucu
Üstten koyu kanat-sırt-kuyruk; alttan beyaz gövde ve iç örtülerle koyu uçuş telekleri aranır.Uzun dar kanatlar, kama kuyruk ve ileri uzanan hançer gaga iki açıda da doğrulanır.
Tek başına yeterli değildir. Kahverengi-beyaz sınır tek başına yeterli değildir; yaş, ayak, yüz ve dalış da görülmelidir.
Bu ay
Türkiye’de bugün nerede aranır?
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Tropik kışlamayı Türkiye’ye taşımayın.
Şubat
İki uçuş yüzeyini belgeleyin.
Mart
Yüz ve gaga yakın planını saklayın.
Nisan
Tek kaydı göç koridoru saymayın.
Mayıs
Ayak perdesi ve rengini kaydedin.
Haziran
Yabancı koloni tarihini kopyalamayın.
Temmuz
Genç alt tarafını erişkin sanmayın.
Ağustos
Tekne takibini rota saymayın.
Eylül
Üst yüzeyde beyazlığı doğru okuyun.
Ekim
Alt kanat karşıtlığını temiz çekin.
Kasım
Ham fotoğraf dizisini koruyun.
Aralık
Uzman değerlendirmesine açık bırakın.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Çıplak ada zemini
Açık görüşlü kaya, kum veya mercan üzerinde koloni.
Verimli sıcak deniz
Resif kenarı ve balığın yüzeye toplandığı sular.
Kalkış koridoru
Rüzgâra açık, uzun kanatların güvenle açılabildiği alan.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kızıl Ayaklı Sümsük
Sula sula- Boy
- Daha küçük ve hafif.
- Ayak
- Erişkinde kırmızı.
- Ayrım
- Yaş, ayak, kuyruk ve alt taraf birlikte.
Maskeli Sümsük
Sula dactylatra- Erişkin
- Büyük ölçüde beyaz, koyu kanat ve kuyruk.
- Genç
- Kahverengi başlı olabilir.
- Ayrım
- Sınırın yeri, sırt ve gaga.
Sümsükkuşu
Morus bassanus- Boy
- Daha iri ve uzun kanatlı.
- Erişkin
- Beyaz gövde, siyah kanat ucu.
- Genç
- Benekli; oran ve alt kanat farklı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1TürkiyeDoğrulanmış düzenli üreme yok.
- 2Yuva yeriTropik ada veya kayalık kıyıda açık zemin.
- 3Yuva yapısıSığ çukur ya da kaba dal-ot-tüy platformu.
- 4Yumurta1–3; çoğunlukla 2.
- 5KuluçkaKaynaklara göre yaklaşık 40–45 gün; iki eşey, perdeli ayaklarla.
- 6YavruYaklaşık 96–120 günde uçuş; çoğu kez tek yavru büyür.
- 7EtikKoloniye girmeyin, drone uçurmayın, kalkış hattını kesmeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Ornitolojik Saha Teşhis Levhası ve Ayırt Edici Özellikler
Türü beş standart görünümde sunan temiz ve bilimsel saha levhaları.
Türleri Kıyasla
Saha Teşhis Standardı
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kara Sümsük ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Boobies and Gannets (Sulidae) — 2 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.