kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek24 cm
dişi24 cm
Kanat Açıklığı
erkek44–49 cm
dişi44–49 cm
Ağırlığı
erkek128,5 g
dişi131,5 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Taşçeviren
İngilizce İsim Ruddy Turnstone
Bilimsel İsim Arenaria interpres
IUCN Durumu
NT • Tehdide Yakın

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Taşçeviren, kısa turuncu bacakları üzerinde duran tıknaz bir kıyı kuşudur. Üreme giysisinde baş ve göğüsteki siyah-beyaz desen, sırttaki kestane-kızıl alanlarla birleşir; karın beyazdır. Gaga kısa, güçlü ve hafifçe yukarı kıvrıktır. Kışın kızıl renkler silikleşse de gövde oranları, bacak rengi ve göğüsteki koyu alan tanımaya yardım eder.

Genel Görünüm ve Duruş

İngilizce Ruddy Turnstone adı ve bilimsel Arenaria interpres adı aynı türü belirtir. AviList iki alt tür kabul eder: interpres ve morinella. Bu ayrım, erişkin erkek ile dişi ya da yaz ve kış giysisi ayrımı değildir. Kuzey Amerika’nın Pasifik kıyılarındaki Kara Taşçeviren ise aynı cinsin ayrı bir türüdür.

Gövde dolgun ve oval, boyun kısa, baş gövdeye göre küçüktür. Yere yakın duruşu, uzun bacaklı ve ince gagalı birçok kıyı kuşundan farklıdır. Gaga tabanı kalındır; ucu ince bir iğne gibi uzamak yerine sağlam bir kama görünümündedir.

Dinlenme giysisinde baş ve üst taraf kahverengi-griye döner; yazdaki keskin yüz çizgileri zayıflar. Göğüste koyu, yer yer benekli bir alan kalırken karın beyazdır. Bu nedenle kış kuşunu, yaz erkeğinin bütün kızıl ve siyah işaretlerini göstermesi koşuluyla aramamak gerekir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme giysisindeki erkek çoğunlukla daha keskin siyah-beyaz baş desenine ve daha geniş kestane sırt alanlarına sahiptir. Dişinin tepesinde açık zemin üzerindeki koyu çizgiler ve sırt tüylerinin siyah orta bölümleri daha yaygın olabilir. Ancak bu özellikler bireyler ve topluluklar arasında değişir. İkinci takvim yılındaki bir erkek erişkin dişiye benzeyebilir. Özellikle kışın, yalnız bir fotoğraftaki renk canlılığından güvenilir erkek–dişi ayrımı yapılamaz.

Genç kuşta sırtın ve kanat örtü tüylerinin soluk sarımsı veya pas rengi kenarları, üst tarafta pullu bir görünüş oluşturur. Bacaklar erişkindeki kadar canlı olmayabilir. İlk tüy değişimi bütün kanat tüylerini yenilemez; bazı gençlik tüyleri sonraki yıla kadar kalır. Yaş belirlerken tüylerin deseni, hangi tüylerin yenilendiği ve aşınma birlikte değerlendirilir; tek bir soluk tüy kenarı kesin yaş ölçüsü değildir.

Uçuşta Görünüm

Erişkinin üstten uçuşunda koyu kanatlar üzerindeki beyaz şeritler ve sırt boyunca uzanan beyazlık dikkat çeker. Kuyruğun hemen önündeki parlak beyaz alan kuyruk üstü örtü tüyleridir; bunların önündeki gerçek kuyruk sokumu siyahtır. Gençte kuyruk üstü örtüleri koyu ve soluk kenarlı olabilir. Kuyruk tüylerindeki beyazlığın miktarı tek başına yaş belirlemez.

Ses ve Davranış

Çağrıları kısa, sert ve hızlı yinelenebilir; titreşimli bir “trru-drru” dizisinin ardından kesik “hi-kikiki” heceleri duyulabilir. Ses yazıları yaklaşık bir anlatımdır. Üreme dışındaki dönemde toplu görülmesi olağandır; bir kıyıda çok sayıda kuş bulunması orada yuva yaptıklarını göstermez.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Taşçeviren (Arenaria melanocephala; Black Turnstone), özellikle dinlenme giysisindeki koyu Taşçevirenle karışabilir. Baş ve göğüs daha tekdüze koyu kahverengimsi-siyahtır; yazın bile Taşçevirenin kestane sırt alanlarını taşımaz. Bacaklar çoğunlukla koyudur, fakat pembemsi-kızıl ton görülebilir. İki türün uçuşta beyaz kanat ve sırt işaretleri benzerdir; yalnız beyaz şeritle ayrılmazlar. Kara Taşçeviren batı Alaska’da ürer, kışı Kuzey Amerika’nın Pasifik kıyılarında geçirir. Bu yüzden Türkiye kıyısındaki sıradan bir karşılaşmanın ilk seçeneği değildir; yine de tanı yalnız kıtaya bakılarak konmaz.

Ak Kumkuşu (Calidris alba; Sanderling), kışın çok daha açık gri üst tarafı ve geniş beyaz alt tarafıyla seçilir. Gaga ve bacakları siyahtır; Taşçevirenin turuncu bacaklarını ve geniş koyu göğüs alanını taşımaz. Dalganın peşinden koşması Taşçevirenle aynı kuş olduğu anlamına gelmez. Üreme giysisindeki pas rengi baş ve sırt, kışın açık gri görünen bu türün mevsimle değişebildiğini de hatırlatır; bacak rengi ve göğüs deseni birlikte karşılaştırılır.

Dere Düdükçünü (Actitis hypoleucos; Common Sandpiper) daha ince, uzun kuyruklu ve üstten daha tekdüze kahverengidir. Beyaz alt tarafın kanadın önünden yukarı uzanan çıkıntısı yararlı bir işarettir. Uçarken onun kanadında da belirgin beyaz şerit vardır. Taşçevirende kısa bacaklı dolgun yapı ve parçalı siyah-beyaz üst desen, Dere Düdükçününde ise daha sade üst taraf ve uzun kuyruk birlikte değerlendirilir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Taşçeviren saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Tıknaz gövde, kama gaga

Kısa turuncu bacak ve güçlü hafif kalkık gaga.

02
Alacalı üreme giysisi

Siyah-beyaz baş ve göğüs, kestane-siyah sırt.

03
Taşı çevirerek beslenir

Taş, kabuk ve yosunu kaldırıp altını arar.

Gözlem Noktaları

Arktik üreme alanları ile ılıman-tropik kıyılar arasında; tek Türkiye bireyi için doğrulanmış mesafe yok

Kayıt noktaları sabit rota veya üreme kanıtı değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 36 İlkbaharda kuzeye, yaz sonu ve sonbaharda güneye

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Taşçeviren

Ruddy Turnstone
Arenaria interpres

Kısa turuncu bacak ve güçlü hafif kalkık gaga.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...