kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek60 cm
dişi60 cm
Kanat Açıklığı
erkek119–142 cm
dişi119–142 cm
Ağırlığı
erkek837,5 g
dişi837,5 g

Tür Bilgisi

Türkçe Tepeli Arı Şahini
İngilizce Oriental Honey‑buzzard
Bilimsel Pernis ptilorhynchus
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Tepeli Arı Şahini (Crested Honey Buzzard, Pernis ptilorhynchus), küçük ve ince başı, geniş kanatları ve uzun, bantlı kuyruğuyla tanınabilecek bir Asya yırtıcısıdır. Kanat altında enine çizgiler bulunur. Bununla birlikte açık ya da koyu renkli olması tek başına yeterli değildir; başın gövdeye oranı ve kanat yapısı da görülmelidir.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş, kanadın ön kenarından ileriye belirgin biçimde uzanır. Kanatlar uzun ve geniş, kuyruk geniş ve yuvarlak uçludur. Tünediğinde sarı bacakların alt bölümü tüysüzdür. Uzaktan iri gövdenin üzerindeki küçük baş, kuşun oranlarını anlamaya yardım eder.

Tayland’da incelenen orientalis kuşlarının alt tarafı çok açık, kızılımsı veya koyu kahverengi olabilir. Bu çeşitlilik nedeniyle göğüs rengi tek başına güvenilir bir tanı işareti değildir.

Türün adındaki tepe her kuşta görülmez. 2015 teşhis çalışmasında Tayland’daki orientalis kuşlarının iki eşeyinde de belirgin tepe saptanmamıştır. Malezya’da 2003’te fotoğraflanan yerleşik torquatus çiftinin iki eşinde ise tepe ve sarı göz görülür. Dolayısıyla koyu göz bütün erkeklerin değişmez özelliği değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Kuzeyli orientalis erişkin erkeğinde gri baş, koyu göz ve uçuş tüylerinin ucundaki geniş koyu kenar birlikte dikkat çeker. Dişinin başı daha kahverengidir; gözü turuncuya çalan sarı olabilir. Dişide, kol bölümündeki uzun uçuş tüylerinin ucunda erkeğinki kadar geniş bir koyu şerit bulunmaz. Uzak bir kuşun yalnız baş rengine bakarak eşeyini kesinleştirmek uygun değildir.

Genç kuşun başı daha açık olabilir. Kanadın üstünü örten büyük tüylerle kol bölümündeki uçuş tüylerinin uçlarında beyaz kenarlar görülür. Kuyruğun koyu bantları daha düzenli aralıklarla sıralanır. Bunlar erişkin erkeğin belirgin koyu kenarlı kanadıyla aynı giysi değildir.

Tayland’daki orientalis erişkin erkeklerinde kuyruğun en belirgin düzeni koyu uç, onun içindeki geniş açık bant ve gövdeye yakın bir başka kalın koyu banttır; içteki bandın bir bölümü örtülebilir. Dişide açık bant daha geniş görünebilir. Bu desen, kuyruk ucunda yan yana iki koyu çizgi bulunduğu şeklinde okunmamalıdır.

Uçuşta Görünüm

Tam açılmış kanadın ucunda parmak gibi ayrılan altı uzun tüy seçilebilir. Ancak Suudi Arabistan’da 5 Temmuz 2013’te görülen, bir önceki yıl doğmuş bir dişide kanadın dış ucundan içe doğru sayılan altıncı uzun tüy eksik veya uzamakta olduğu için yalnız beş parmak izlenimi oluşmuştu. Tüy değişimi, bu yapısal ipucunu geçici olarak gizleyebilir.

Tayland’da incelenen orientalis kuşlarında boğazı çevreleyen koyu gerdanlık da değişkendi. Ara renkli kuşlarda belirgin olan bu şerit, çok açık kuşlarda birkaç çizgiye inebilir; çok koyu kuşlarda ise koyu gövde içinde kaybolabilir. Gerdanlığın yokmuş gibi görünmesi tek başına türü elemez.

Ses ve Davranış

Çoğunlukla sessizdir. Islıksı çağrının perdesi giderek alçalır ve ses sönümlenir. Hong Kong uzman hesabı sesi böyle betimler; bu kısa tarif, başka bir yırtıcının sesini tek başına kesin tür kaydına dönüştüren bir anahtar değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Arı Şahini (European Honey Buzzard, Pernis apivorus) en önemli benzeridir. Açık kanatta genellikle beş belirgin parmak ve koyu bir bilek lekesi gösterir. Tepeli Arı Şahiniyle karşılaştırırken geniş el yapısı, boğaz ve kuyruk deseni birlikte değerlendirilmelidir. Bilek lekesinin bulunmaması da kesin kanıt değildir; seyrek olarak dişi Arı Şahininde bu leke çok zayıf olabilir.

Şahin (Common Buzzard, Buteo buteo), daha iri başlı ve boynu omuzları arasına gömülmüş gibi duran, daha toplu yapılı bir kuştur. Kuyruğu görece kısadır. Rengi çok açıkla koyu kahverengi arasında değiştiği için iki türü yalnız gövde rengiyle ayırmak güvenilir değildir. Uçuşta baş-boyun oranı, kanat biçimi ve kuyruk birlikte izlenir.

Yılan Kartalı (Short-toed Snake Eagle, Circaetus gallicus), iri başı ile öne dönük sarı gözleriyle ayrılır. Alt tarafı çoğunlukla açık olsa da kahverengi beneklerin ve göğüsteki koyuluğun derecesi değişir. Sık sık havada asılı kalarak çevreyi taraması yardımcıdır; küçük başlı bir arı şahiniyle karşılaştırmada tek başına beyaz karın aranmamalıdır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Tepeli Arı Şahini saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Küçük güvercinsi baş

Uzun boyun ve geniş elle birlikte değerlendir.

02
Geniş, altı parmaklı el

Tüy değişimi parmak sayısını bozabilir.

03
Kuyruk bantlarını yaşla oku

Erkek, dişi ve genç düzeni aynı değildir.

Gözlem Noktaları

Kuzey orientalis uzun göçmen; Türkiye için doğrulanmış tek rota yok

Japonya-Güneydoğu Asya izleri Türkiye kaydına kopyalanmaz.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 1 Kuzeyde sonbahar çıkışı ve ilkbahar dönüşü

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Tepeli Arı Şahini

Oriental Honey-buzzard
Pernis ptilorhynchus

Uzun boyun ve geniş elle birlikte değerlendir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...