kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek115 cm
dişi115 cm
Kanat Açıklığı
erkek200–230 cm
dişi200–230 cm
Ağırlığı
erkek5,6 kg
dişi5,6 kg

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Turna
İngilizce İsim Common Crane
Bilimsel İsim Grus grus
Takım Gruiformes
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Turna (Grus grus), uzun bacaklı ve uzun boyunlu, iri bir kuştur. Gri gövdesi ile erişkinin siyah-beyaz baş ve boyun deseni dikkat çeker. Yalnız uzaktaki bir kırmızı lekeyi aramak yerine kuşun bütün yapısına bakılmalıdır.

Genel Görünüm ve Duruş

Yerde duran kuşun boynu uzundur; bacakları koyu renklidir. Arkadaki dökümlü tüy demeti, yuvarlak ve kabarık bir arka görünüm oluşturur. Bu demetin büyük bölümünü kanadın gövdeye yakın, uzamış ve sarkan tüyleri yapar; gerçek kuyrukla karıştırılmamalıdır.

Erişkinde alın, yüz ve boynun önü siyahtır. Gözün gerisinden başlayan geniş beyaz alan ense boyunca aşağıya uzanır. Gövde kül grisidir. Birçok erişkinde başın üstünde çıplak kırmızı deri görülür.

Orta ve Doğu Anadolu’daki üreyen bazı topluluklar farklıdır. Crane Conservation Germany’nin Türkiye projesinde, tepesi neredeyse bütünüyle siyah ve gözleri açık sarı kuşlar anlatılır. Bu kuşlar bazı yayınlarda Grus grus archibaldi adıyla geçer. AviList v2025b ise Turnayı ayrı alt türler tanımadan Grus grus içinde değerlendirir. Kırmızı tepesi görülmeyen bir kuşu yalnız bu nedenle genç saymak da doğru değildir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi aynı temel tüy desenini taşır. İspanya’nın Gallocanta Gölü’nde 1988–1992’de yakalanan kuşları inceleyen Alonso ve arkadaşları erkekleri ortalama olarak daha iri buldu. Bununla birlikte ölçüler örtüşür; sürüde iri görünen her bireye erkek denemez. Çalışmada iki üyesi de ölçülen dokuz çiftin her birinde erkek daha ağır, başı ve gagası daha uzundu. Buna karşılık bazı diğer ölçülerde dişinin daha büyük olduğu çiftler de vardı. Yazarların tartıştığı benzer büyüklükteki kuşların eşleşme eğilimi, dişinin eş seçimini doğrudan sınayan bir deneyle gösterilmemiştir.

Genç kuşun başı tarçın kahverengidir; erişkindeki keskin siyah-beyaz desen henüz oluşmamıştır. Gövdesi daha soluk gri görünür. Bu görünüş dişiye özgü bir giysi değildir; genç erkek ve dişiler benzer olabilir.

Aynı İspanya çalışmasında ilk kışını geçiren gençlerin uzunluk ölçüleri erişkinlerinkine oldukça yaklaşmış, ağırlıkları ise daha düşük kalmıştı. Genç erkeklerin bazı ölçüleri erişkin dişilerinkiyle benzerdi. Bu nedenle büyük görünen kahverengi başlı bir kuşun mutlaka erişkin olması gerekmez; yaşın değerlendirilmesinde gövde büyüklüğü ile tüy giysisi ayrı bilgiler verir.

Uçuşta Görünüm

Uçarken boynunu öne, bacaklarını geriye uzatır. Geniş kanatlarını ağır ve derin vuruşlarla kullanır. Açık kanatta gri örtü tüyleriyle daha koyu uçuş telekleri arasında karşıtlık vardır; özellikle kanadın arka bölümü ve uçları koyu görünür. Göç sürüsü V veya çizgi biçiminde dizilebilir. Bu diziliş tek başına türü belirlemez.

Ses ve Davranış

Göçte borazanı andıran, derin ve yuvarlanan “kururuu” çağrısı duyulur. Gençlerin ince, ıslık gibi çıkan “piirp” sesi erişkinlerin gür çağrısından farklıdır.

International Crane Foundation, erişkinlerin yumuşak, mırıltılı temas çağrısını ve alarm bildiren keskin, tek sesini ayırır. Temas çağrısı konumunu bildirmeye ve güven vermeye hizmet eder; alarm çağrısı tehlikeyi duyurur.

Çiftler birlikte, birbirine karşılık vererek ötüşebilir; bu düet çift bağının korunmasına ve bölgenin duyurulmasına hizmet eder. Kur sırasında kanat açma, derin eğilme ve havaya sıçrama görülür. Kuş bazen yerden aldığı bir nesneyi de hareketlerine katar. Bu gösteri, tek başına o noktada yuva bulunduğunu göstermez.

Yuva, sığ suda veya küçük bir adada su bitkilerinden kurulan geniş bir platformdur. BTO BirdFacts’ın Britanya ve Avrupa başvuru kaynaklarından derlediği tipik değer iki yumurta ve 30 günlük kuluçkadır; kuluçkayı çoğunlukla dişi, zaman zaman erkek yapar. Havlı, yürüyebilen yavrular için verilen 65–70 gün, uçuş tüylerinin gelişme süresidir; yuvadan ilk ayrılma yaşı değildir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Telli Turna (Grus virgo) daha küçük ve narindir. Gözünün gerisinden uzun beyaz süs tüyleri sarkar; boğazından göğsüne inen siyah tüyler de uzundur. Başının tepesi gridir. Turnanın boyun arkasındaki geniş beyaz alanı yerine, Telli Turnada göz gerisindeki ince, saçaklı beyaz tüy demetine bakılır.

2. Gri Balıkçıl (Ardea cinerea) da uzun bacaklı ve gridir. Ancak olağan uçuşunda boynunu S biçiminde geriye toplar; önde yalnız baş ve kısa görünen boyun bölümü kalır. Yerdeki erişkinin boyun önünde siyah çizgiler, başında geriye uzanan koyu süs tüyleri bulunur. Uçuşta boyun duruşu, uzaktaki gri rengi karşılaştırmaktan daha kullanışlıdır.

3. Leyleğin (Ciconia ciconia) gövdesi ve kuyruğu beyaz, kanadındaki uçuş telekleri siyahtır. Erişkinde gaga ve bacaklar kırmızıdır; gençte gaga başlangıçta koyu olabilir. Leylek de boynunu uzatarak uçar. Bu yüzden düz boyunlu her iri kuş Turna değildir; gövdenin beyaz mı gri mi olduğu ve baş-boyun deseni de görülmelidir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Turna saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
İri gri gövde

Uzun siyah bacak, düz boyun ve ağır yapı.

02
Kırmızı tepe + beyaz şerit

Siyah ön boyunda geniş beyaz ense çizgisi.

03
Koyu telekli gri kanat

Üstten ve alttan gri örtüler, koyu uçuş telekleri.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Turna ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Turnagiller (Gruidae) — 3 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Bireysel izleme olmadan tek mesafe yok

Nokta kayıtları bireysel rota değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 84 Türkiye’de ağırlıkla ilkbahar-sonbahar geçidi; yerel kışlama

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Turna

Common Crane
Grus grus

Uzun siyah bacak, düz boyun ve ağır yapı.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...