Koyu merkezli sıcak örtü tüyleri.
Üveyik
Streptopelia turtur • European Turtle-Dove
Üveyik
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Üveyik (Streptopelia turtur), Kumru’ya göre daha küçük ve narin görünür. Erişkinin kestane-siyah pullu kanat örtüleri ile boynun iki yanındaki siyah-beyaz çizgili yamalar birlikte en yararlı ilk tanı işaretleridir.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş gri, göğüs pembemsi, karın beyazımsıdır. Sırt ve kanat örtülerinde tüylerin koyu merkezlerini çevreleyen geniş kestane kenarlar, pullu görünüşü oluşturur. Bu desen kanadın örtü tüylerindedir; uçuş tüyleri daha koyu ve daha düzdür.
Gaga koyu, gözün renkli bölümü turuncu-kırmızıdır. Göz çevresindeki çıplak deri kırmızı, bacaklar koyu pembedir. Boyun yanındaki çizgili yama, ensenin arkasını birleştiren tek parça siyah yarım halka değildir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Eşeylerin renkleri çok benzerdir. İspanya için hazırlanan yaş ve eşey rehberinde erkekte daha mavimsi tepe ve somon pembesi göğüs, dişide daha kum rengi karışmış baş ve göğüs tarif edilir. Aynı rehber bazı erişkinlerin bu farklarla eşeylendirilemeyeceğini özellikle belirtir. Gençlerin eşeyi tüy deseninden belirlenemez.
Genç kuş daha kahverengi ve soluktur; boynun yanındaki erişkin yamaları yoktur. Küçük ve orta kanat örtülerinin açık uçları görülür, fakat erişkinin siyah merkezli, belirgin kestane kenarlı tüy düzeni henüz aynı değildir. Gözün renkli bölümü de erişkindeki turuncu-kırmızı yerine kahverengidir.
Tüy yenileme, genç bir kuşun görünüşünü zaman içinde değiştirir. İspanya’daki yaşlandırma rehberi, erişkinlerin üreme sonrası ve gençlerin ilk tüy değişiminde bütün tüylerin yenilendiğini; ağustos–eylülde başlayıp göç öncesinde duraklayabildiğini ve kışlama alanında tamamlandığını anlatır. Bazı gençlerde eski uçuş tüyleri kalabilir. Bu yüzden her kahverengi tüy aynı yaşın işareti değildir.
Uçuşta Görünüm
Uçuşu hızlı ve doğrudandır; kanat vuruşları seri görünür. Üst kanattaki desenli örtüler, koyu uçuş tüylerinden ayrılır. Kanat altı gridir. Kuyruk açıldığında koyu kuyruğun beyaz arka kenarı, özellikle alttan bakışta belirginleşir.
Ses ve Davranış
Ötüşü, peş peşe tekrarlanan yumuşak ve titreşimli bir “turrr-turrr” mırıltısını andırır. Bu benzetme sesin yaklaşık karşılığıdır; Kumru’nun daha ayrı hecelere bölünen, güçlü ötüşünden farklıdır.
Üreme alanında çoğunlukla tek veya çift halinde görülür. Bol besin bulunan yerlerde başka Üveyiklerle bir araya gelebilir. Üreme dönemi dışında toplu davranışı belirginleşir; Nicole Bouglouan’ın tür hesabı Afrika’daki su başlarında binlerce kuşun buluşabildiğini anlatır.
Kur sırasında erkek, ötüş tüneğinden havalanıp yükselir; sonra kanatlarını öne doğru açıp kuyruğunu yayarak geniş bir yay boyunca süzülür. Dişinin yakınında bir dalda veya yerde eğilip doğrulabilir. Boyun tüylerini kabartması, yanlardaki siyah-beyaz deseni daha belirgin hale getirir. Bu hareketler, beslenme uçuşundaki hızlı ve doğrudan ilerleyişten farklı bir gösterinin parçalarıdır.
Yuva, ağaç veya çalı dalları üzerinde kurulan, ince dallardan yapılmış gevşek bir platformdur. BTO’nun uzman derlemesi tipik olarak iki yumurta, 14–16 günlük kuluçka ve 18–19 günde yuvadan ayrılma bildirir. Kuluçkayı iki eş paylaşır. Oiseaux.net’in genel hesabında kuluçka 13–14 gündür; kaynakların verdiği süreler aynı değildir.
Üveyik yavrusuna yalnız tohum götürmez. Fransa’daki Écrins Millî Parkı tür hesabına göre yemek borusunun genişlemiş bölümü olan kursağın iki yan cebi vardır. Kuluçka sırasında iç yüzeyi kalınlaşır; yağ ve protein bakımından zengin, krem kıvamında bir besin oluşur. Ebeveynler bu maddeyi ağızlarına geri getirerek yavrulara verir. “Kursak sütü” denilen bu besin, memelilerin süt bezlerinde üretilen sütle aynı yapı değildir.
Karıştırılabilecek Türler
1. Kumru (Streptopelia decaocto, Eurasian Collared Dove) açık gri-bej ve daha düz renklidir. Erişkinde ensenin arkasında siyah yarım halka bulunur; Üveyik’in boyun yanındaki çizgili yamasından farklıdır. Genç Kumru’da da halka olmayabilir. Bu yüzden yamasız bir genci ayırırken kanat örtülerinin deseni ayrıca görülmelidir.
2. Büyük Üveyik (Streptopelia orientalis, Oriental Turtle Dove) daha iri ve ağır görünebilir; kanat örtülerinin koyu merkezleri daha geniş ve yuvarlak, açık uçlar ise iki silik kanat çizgisi oluşturabilir. Kıbrıs’ta Mart 2017’de belgelenen meena alt türü kuşun kuyruk ucu beyazdı. Dolayısıyla beyaz kuyruk ucu görmek Büyük Üveyik’i elemez. Boyun yaması, örtü tüyleri ve gövde oranları birlikte karşılaştırılır.
3. Küçük Kumru (Spilopelia senegalensis, Laughing Dove) erişkininin ön ve yan boynunda koyu benekli bir alan vardır; Üveyik’teki gibi siyah-beyaz çizgili iki yama bulunmaz. Üst kanadındaki geniş mavi-gri alan da önemlidir. Genç Küçük Kumru’da boyun benekleri bulunmasa da bu mavi-gri kanat alanı daha silik biçimde seçilebilir.
4. Gökçe Güvercin (Columba oenas, Stock Dove) daha tekdüze mavimsi gridir. Kanatlarında yalnız küçük koyu işaretler, boynun yanlarında ise yeşil parıltılı alan bulunur; Üveyik’in kestane pulları ve çizgili yamaları yoktur. Kuyruğunun ucu koyudur, Üveyik’teki belirgin beyaz kenarlı görünüşü taşımaz.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Siyah zemin üzerinde dar beyaz çizgiler.
Uzun kanat ve kuyrukla birlikte görünür.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Nadir kış kaydını belgeleyin
Şubat
Tek kaydı yerleşiklik saymayın
Mart
Erken geçidi dikkatle ayırın
Nisan
Ötüşü doğal hâliyle dinleyin
Mayıs
Çit ve çalılara girmeyin
Haziran
Yuva konumunu gizleyin
Temmuz
Genç kuşu elle almayın
Ağustos
Üst kanadı fotoğraflayın
Eylül
Sürü yönünü ve sayısını yazın
Ekim
Geç bireyi ayrıntılı belgeleyin
Kasım
Noktaları rota diye birleştirmeyin
Aralık
Kuşu görmek için kaldırmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Olgun çit ve koru
Yuva örtüsü sağlayan sık çalı ve yapraklı ağaç.
Tohumlu açık zemin
Nadas, tarla kenarı ve seyrek otlu açıklık.
Suya erişimli mozaik
Beslenme alanına yakın güvenli su ve örtü.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kumru
Streptopelia decaocto- Giysi
- Düz gri-bej; pullu kestane kanat yok.
- Boyun
- Arkada tek siyah yarım halka.
- Yapı
- Daha iri ve daha toplu.
Büyük Üveyik
Streptopelia orientalis- Boy
- Genellikle daha iri ve güçlü.
- Üst taraf
- Daha koyu ve yoğun pullu.
- Karar
- Boyun, kuyruk ve çağrı birlikte.
Küçük Kumru
Spilopelia senegalensis- Boyun
- Ön-yanda bakır-siyah pul paneli.
- Boy
- Daha küçük ve sıcak tonlu.
- Kanat
- Çizgili yan boyun yaması yok.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriSık çit, çalı veya yapraklı ağacın dalı; bazen eski kuş yuvası.
- 2Yuva yapısıHer iki eşin yaptığı gevşek ince dal platformu.
- 3YumurtaTipik 2; BTO kayıtlarında 1–3 beyaz yumurta.
- 4KuluçkaHer iki eşte tipik 14–16 gün; gözlenen 13–16,5 gün.
- 5YavruTipik 18–19 günde uçar; gözlenen 15–21 gün.
- 6EtikAlarmda geri çekilin; yuvayı, çiti ve dalda bekleyen genci rahatsız etmeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Üveyik ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Güvercingiller (Columbidae) — 8 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Üveyik
Koyu merkezli sıcak örtü tüyleri.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
