Silueti birden fazla duruşta gör.
Atmaca
Accipiter nisus • Eurasian Sparrowhawk
Atmaca
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Atmaca (Accipiter nisus; Eurasian Sparrowhawk), kısa, yuvarlak uçlu kanatları ve uzun kuyruğuyla tanınan küçük bir yırtıcıdır. Alt tarafı enine çizgili, ince ve uzun bacakları sarıdır. Dişi erkekten belirgin büyüktür; uzaktaki büyüklük izlenimi tek başına teşhis sağlamaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Konmuş kuşta küçük baş, ince gövde ve kancalı gaga görülür. Erişkin erkeğin sırtı mavi-gri, açık alt tarafındaki enine çizgiler kızıldır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Dişi ve genç kuşlar üstten kahverengimsi, alttan açık zemin üzerinde kahverengi çizgilidir. Gençlerin dişiye benzemesi nedeniyle her kahverengi kuşa erişkin dişi denmez. Gözler sarı olabilir; bazı yaşlı kuşlarda turunculaşır. Göz rengi tek başına kesin yaşı göstermez.
Uçuşta Görünüm
Birkaç hızlı kanat vuruşunu kısa bir kayma izleyebilir. Kısa kanatlarla uzun kuyruk, uçuşta T biçimini andıran siluet oluşturur. Kanat, kuyruk ve gövde oranlarına birlikte bakılır.
Ses ve Davranış
Üreme döneminde keskin, art arda “kek-kek-kek” çağrıları duyulabilir. Woodland Trust rehberi Kerkenezin çağrısını da benzer hecelerle yazar; sesin harflerle taklidi iki türü tek başına ayırmaz. Kuşun görünüşüyle sesi birlikte değerlendirilir.
Karıştırılabilecek Türler
Çakır (Astur gentilis; Eurasian Goshawk) daha iri, güçlü gövdeli ve kalın bacaklıdır. Erişkinin açık kaşı belirgindir. Genç Çakırın alt tarafı boyuna çizgilidir; erişkinin enine çizgileri gençte aranmaz. Yapıyla baş deseni birlikte değerlendirilir.
Yaz Atmacasının (Tachyspiza brevipes; Levant Sparrowhawk) erişkin erkeğinde kahverengi-kızıl göz, açık kanat altı ve siyah kanat ucu dikkat çeker. Gençlerin kanat altında kahverengi çizgiler bulunur; erişkin erkeğin deseni bütün yaşlara uygulanmaz.
Kerkenez (Falco tinnunculus; Common Kestrel), sivri kanatları ve göz altındaki koyu çizgiyle ayrılır. Alt tarafındaki lekeler Atmacanın enine çizgilerine benzemez. Havada asılı kalarak av araması da yardımcıdır.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Erkek kızıl, dişi daha kahverengi olabilir.
Uçuşu baş ve gövde yapısıyla birleştir.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydı yerel üreme kanıtı değildir.
Şubat
Bahçedeki alarmı görsel teşhisle destekle.
Mart
Göç edenle yerli bireyi tek bakışta ayıramayabilirsin.
Nisan
Kur davranışını normal uçuşla karıştırma.
Mayıs
Yuva ağacına yaklaşma.
Haziran
Besin taşıyan ebeveyni takip etme.
Temmuz
Yeni uçan kuş hemen bağımsız olmaz.
Ağustos
Genç giysisini dişiyle karşılaştır.
Eylül
Sürüyü yalnız çoğunluğa göre adlandırma.
Ekim
Kuzey kökenini ancak takip verisi gösterebilir.
Kasım
Yaş ve ışığı göz rengiyle birlikte düşün.
Aralık
Aynı tünekteki kayıtlar aynı bireyi garanti etmez.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Orman kenarı
Ağaç sıraları ve açıklıkları sakin biçimde tara.
Park ve bahçe
Küçük kuşların alarmı ipucudur, tek başına teşhis değil.
Üreme ormanı
Yuva ağacını aramak için ebeveyni izleme.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Çakır
Astur gentilis- Gövde
- Daha iri ve güçlü yapılı; bacakları kalın, kaşı belirgin.
- Uçuş
- Kanat vuruşları daha derin/yavaş; boyutu tek başına kullanma.
Yaz Atmacası
Tachyspiza brevipes- Göz
- Koyu göz; yakın ve iyi aydınlanmış görüş gerekir.
- Kanat
- Daha sivrice; soluk alt kanat ile koyu uçlar karşıtlık yapar.
Kerkenez
Falco tinnunculus- Kanat
- Doğan biçiminde daha sivri kanatlar.
- Davranış
- Sık görülen havada asılı kalma yararlıdır; yalnız davranışla karar verme.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriAğaç dalı veya dal çatalı; ormanlık çevre.
- 2YapıDallardan platform; iç döşemesi az olabilir.
- 3Yumurta / kuluçkaTipik 4–5 yumurta; yaklaşık 33 gün, dişi kuluçkaya yatar.
- 4YavruYaklaşık 27–31 günde uçar; besin desteği bir süre daha sürer.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Atmaca ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Atmacagiller (Accipitridae) — 30 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Atmaca
Silueti birden fazla duruşta gör.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
