Derin konik gaga, açık boz gövdeden ayrılır.
Boz Alamecek
Rhodospiza obsoleta • Desert Finch
Boz Alamecek
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Boz Alamecek, kum rengi gövdesiyle kuru çevreye karışan, kanadındaki parlak pembe ve gümüşümsü alanlarla dikkat çeken bir ispinozdur. Kısa, kalın ve koni biçimli gagası özellikle yakından belirgindir. Başın ve gövdenin sade rengiyle kanattaki renkli alanların karşıtlığı, ilk bakışta ayrı ayrı fark edilemeyebilir. Bu yüzden uzaktan yalnız kahverengi bir kuş görülmesi, kanadında pembe bulunmadığını göstermez.
Türün İngilizce adı Desert Finch, güncel bilimsel adı Rhodospiza obsoleta’dır. AviList bu adları aynı tür için verir. Eski yayınlarda görülen Rhodopechys obsoleta adı da aynı kuşun önceki cins yerleşimidir.
Genel Görünüm ve Duruş
Ali ve Ripley’nin uzman el kitabı, üst tarafı soluk kahverengi, boğazla göğsü sarımsı kahverengi, karnı ise beyaz olarak anlatır. Böylece boğazın sıcak tonu ile karındaki beyaz alan aynı alt taraf içinde birbirinden ayrılır. Kanat koyu kahverengiye çalar; geniş pembe alanın yanında dış kenarlarda ve tüy uçlarında beyaz görülür. Gövdeye yakın uzun kanat tüylerinin kenarları ise sarımsı kahverengidir. Koyu kuyrukta da dış kenarlar ve uçlar açık renktir. Pembe kanat alanını bütün kanadın pembe olduğu biçiminde düşünmemek gerekir: koyu zemin, pembe bölüm ve beyaz kenarlar birlikte deseni oluşturur. Kitap gagayı güçlü, görece kısa; kanadı uzun olarak tanımlar.
British Birds’ün tanı yazısında üreme dönemindeki gaga siyah veya grimsi siyah olarak tarif edilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkek ve dişi aynı temel gövde ve kanat desenini taşır. Erkeğin gözünün önü ile gaga tabanı arasında sınırlı siyah bir alan bulunur; dişide bu maske yoktur. Cornell’in tür hesabındaki ayrım bütün başın siyah olması değildir; gözün önündeki küçük bölgedir. Yüz yandan ve yeterince aydınlık görülmediğinde bu ayrıntı gizlenebilir. Yalnız kanadın pembe görünmesine göre kuşa erkek demek doğru olmaz; dişi de renkli kanat desenini taşır.
Kazakistan’ın bölgesel rehberinde dişinin koyu tüyleri daha kahverengi, pembe kenarları erkeğinkinden daha soluk olarak anlatılır. Genç kuş da genel olarak dişiye benzer; kanatları daha donuk kahverengi, kanat üstündeki büyük örtü tüylerinin uçları pembemsi sarıdır. Gagası soluk sarımsı görünür. Dolayısıyla maskesi seçilmeyen, soluk gagalı her kuş yetişkin dişi sayılmaz; genç görünümü de düşünülmelidir.
Uçuşta Görünüm
Dinlenirken kanadın bazı desenleri yarı örtülü kalabilir; kuş havalandığında belirgin açık kanat çizgisi daha kolay seçilir. British Birds’ün 1986 tanı anlatımı, uzaktaki sade görünüş ile yakındaki renkli kanat arasında bu farkı vurgular.
Ses ve Davranış
Cornell’in uzman anlatımı şarkıyı, birbirine eklenen ve yer yer boğuk, vızıltılı duyulan notalarla tarif eder. Kısa çağrıları “çip” veya “çink” benzeri duyulabilir; araya uzayan vızıltılar da girer. Yazıyla verilen bu heceler gerçek sesin yaklaşık anlatımıdır. British Birds’ün anlatımında uçuş çağrısı hoş, titrek bir ses dizisi olarak tanımlanır.
Irak’taki doğrudan gözlemler yavru bakımı sırasında nasıl görünebildiğini örnekler. Ararat ve Rahim’in 2017 bildirisinde, 24 Nisan 2012’de Süleymaniye’nin kuzeybatısında bir çiftin derede su içip besin topladıktan sonra çiftlik çitinin içindeki yuvasına gittiği anlatılır. 9 Mayıs 2015’te kentin kuzeyindeki bir parkta kuşun yerden yaklaşık bir metre yüksekteki dalda yavrusunu beslediği görülmüştür. Mayıs 2016’da Erbil’in kuzeydoğusunda da yetişkinlerle genç kuşların birlikte bulunması kaydedilmiştir.
Suudi Arabistan’ın 2020 uzman rehberi, eşlerin üreme sırasında çiftler veya küçük gruplar halinde bulunduğunu, dişinin yuvayı yapmada başlıca rolü üstlendiğini ve kuluçkaya yattığını belirtir. Her iki yetişkin yavrularla ilgilenir. Rehber yuvayı dal ve otlardan yapılmış, içi ince ot, kıl veya yün gibi yumuşak malzemeyle döşeli derin bir çanak olarak tarif eder. Yuva bir ağaç veya çalıda, yerden 1–5 metre yüksekte bulunabilir. Aynı rehber kışın yüz bireye ulaşabilen gruplar bildirse de üreme döneminde çiftler veya küçük gruplar öne çıkar.
Kazakistan’ın bölgesel anlatımında çoğunlukla beş–altı yumurta, dişinin yaklaşık iki hafta kuluçkaya yatması ve yavruların 12–13 günlükken yuvadan ayrılması bildirilir. Erkek kuluçkadaki dişiye besin taşır; yavruları iki ebeveyn besler. Yuvadan ayrılma yaşı, yavrunun her bakım ihtiyacının aynı gün bittiği anlamına gelmez.
Kuşun yalnız kum üstünde dolaştığı düşünülmemelidir. Jem Babbington’ın Al Jouf’ta Aralık 2022 sonunda yaptığı gözlemlerde bir kuş elektrik teline tünemiş, bir erkekle dişi de büyük bir sulama tarlasının dış kenarındaki alçak bitkilerde görülmüştür.
Karıştırılabilecek Türler
Küçük Alamecekle (Bucanetes githagineus; İngilizce Trumpeter Finch) karıştırılabilir. Dutch Birding’in tanı karşılaştırmasında Boz Alamecek biraz daha iri oluşu, çoğunlukla koyu gagası ve kanat ile kuyruğundaki beyaz alanlarla ayrılır. Tanıda yalnız gaga rengine dayanmak yerine bu özellikler birlikte değerlendirilir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Pembe, siyah ve gümüşümsü alanları birlikte ara.
Siyah yalnız göz önü ile gaga tabanı arasında sınırlıdır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Suyu ve beslenme alanını kapatma.
Şubat
Tek sürüden nüfus çıkarma.
Mart
Kur davranışını yuva kanıtı sayma.
Nisan
Yuva malzemesi taşıyan kuşu takip etme.
Mayıs
Açık görünen yuvaya yaklaşma.
Haziran
Yem taşıyan erişkini izleme.
Temmuz
Yeni uçmuş yavruya yaklaşma.
Ağustos
Sürüyü uçuş deseni için kaldırma.
Eylül
Tek noktayı sabit göç rotası sayma.
Ekim
Tohumlu tarla ve güvenli tünek bağlantısını gözle.
Kasım
Kış kaydını uzak göç kanıtı sayma.
Aralık
Tekrar sayımlarda gözlem çabasını eşitle.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kuru vadi ve etek
Açık tohumlu zemin, çalı ve suyu birlikte ara.
Meyvelik ve tarım kenarı
Ağaçlı yuva alanı ile açık beslenme yüzeyi yan yana.
Yerleşim ve su çevresi
Güvenli tünekten suya gelen sürünün yolunu kapatma.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Alamecek
Carpodacus erythrinus- Yapı
- Boz Alamecek daha dolgun, iri başlı ve daha güçlü gagalıdır.
- Kanat
- Boz Alamecek pembe-siyah-gümüşümsü kanat parlaması taşır.
- Yüz
- Erişkin erkekte göz önünde sınırlı siyah maske bulunur.
Çöl İspinozu
Bucanetes githagineus- Boy
- Çöl İspinozu daha küçük ve daha kompakt başlı görünür.
- Kanat
- Geniş pembe-gümüşümsü kanat düzeni yoktur.
- Gaga
- Gaga rengi ve oranı farklıdır; tek ışık tonuna güvenme.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaÇalı veya ağaçta yaklaşık 1–5 m; gevşek derin çanak, ince ot ve liflerle döşeli.
- 2YumurtaYayımlanmış bölgesel kaynaklarda 4–6.
- 3KuluçkaYayımlanmış bölgesel kaynaklarda 12–15 gün; çoğunlukla dişi bildirimi bütün alanlar için kesinleştirilmedi.
- 4YavruYuva dönemi 13–14 gün olarak bildirilir; iki ebeveyn bakım verebilir.
- 5GözlemYuva malzemesi/yem taşıyan kuşu takip etme, su yolunu kapatma, konumu paylaşma.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Boz Alamecek ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
İspinozgiller (Fringillidae) — 18 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Boz Alamecek
Derin konik gaga, açık boz gövdeden ayrılır.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
