kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek27 cm
dişi27 cm
Kanat Açıklığı
erkek56 cm
dişi56 cm
Ağırlığı
erkek71,9 g
dişi77,7 g

Tür Bilgisi

Türkçe Çobanaldatan
İngilizce Eurasian Nightjar
Bilimsel Caprimulgus europaeus
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Çobanaldatan (Caprimulgus europaeus), gün batımından sonra görülen, kuru yaprakları andıran desenli bir gece kuşudur. İngilizce European Nightjar ve Eurasian Nightjar adları aynı türü anlatır. Gri, kahverengi ve siyahın iç içe geçtiği tüyleri, yerde dinlenirken onu çevresinden ayırmayı güçleştirir. İlk bakışta tek bir leke aramak yerine uzun gövdeli siluetine ve karışık kamuflaj desenine bakılır. Gündüz dinlendiği yerden aniden kalkması mümkündür; onu görebilmek için dinlenme alanına girip kaldırmak gerekmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Başının üstü basık, gövdesi uzundur. Dala konduğunda çoğu ötücü gibi dala enine oturmak yerine dal boyunca uzanır. Kapalı kanatları kuyruğun üzerine iyice ilerler; böylece dinlenen kuş ince ve yatay görünür. Sırtın iki yanında, siyah merkezli ve krem kenarlı tüylerin oluşturduğu açık alanlar seçilebilir. Bunların altında, kapalı kanadın üst bölümünde daha koyu bir omuz alanı bulunur. Bu desenin belirginliği bütün bireylerde aynı değildir; bazı kuşlar koyu kahverengi, bazıları daha soluk gri veya kum rengindedir.

Büyük koyu gözleri, basık başı ve kısa görünen gagası dikkat çeker. Gaga küçük olsa da ağız açıklığı geniştir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkeğin dış kanat tüylerinde ve kuyruğunun iki yanındaki dış tüylerin uçlarında beyaz bulunur. Kanat kapalıyken bu beyaz küçük görünebilir, hatta bütünüyle saklanabilir. Dişide aynı yerlerde belirgin beyaz beklenmez; kanatta silik, sarımsı kahverengi lekeler bulunabilir. Bu nedenle dinlenen bir kuşta beyaz görememek, onu kesin dişi saymaya yetmez. Tüy deseninin gerçekten açığa çıktığı bir görüntü gerekir.

Genç kuş, erişkin dişiye benzeyebilir. Yeni çıkmış kanat tüylerinin kenarları ince, açık sarımsı kahverengidir; kuyruk tüylerindeki koyu izler ok ucunu andırabilir. Gençlerde parlak erişkin erkek beyazı yerine daha donuk açık alanlar görülebilir. Bazı genç erkekler tüy ayrıntılarıyla ayırt edilebilir, fakat her genç kuşun eşeyi görünüşten güvenle belirlenemez. Bu küçük ayrıntılar uzaktan çekilmiş karanlık bir fotoğrafta seçilmiyorsa yaş ve eşey belirsiz bırakılır.

Uçuşta Görünüm

Uçarken uzun, sivri kanatları ve uzun kuyruğuyla küçük bir doğanı andırabilir. Ancak karanlıkta çoğunlukla yalnız dış çizgisi görülür; gri ve kahverengi tüy desenleri seçilmeyebilir. Uçuş siluetini, dinlenirken görülen baş ve gövde yapısıyla birlikte değerlendirmek tanımayı kolaylaştırır.

Ses ve Davranış

Erkek, alacakaranlıkta bir tünekten uzun, titreşimli bir cırlama çıkarır. Ses, kesintisiz çalışan küçük bir motoru andırabilir ve dakikalarca sürebilir. Arada kısa çağrılar da duyulur. Gösteri sırasında çıkan keskin kanat çırpma sesini ötüşten ayırmak gerekir. Kuşu tanımak için doğal sesini dinlemek yeterlidir; ses kaydı çalarak yanıt vermeye zorlanmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Çöl Çobanaldatanı (Caprimulgus aegyptius, Egyptian Nightjar) daha düz ve soluk kum rengi görünümüyle ayrılır. Çobanaldatan erkeğinin kanat ucuna yakın ayrı beyaz lekeleri onda bulunmaz; kanat altı çoğunlukla beyazdır. Bununla birlikte Çöl Çobanaldatanı erkeğinin dış kuyruk tüylerinin uçlarında dar beyazımsı izler olabilir: “kuyrukta hiç beyaz yok” diye bir kural konmaz. Ötüşü de Çobanaldatanın uzun cırlamasından farklı, art arda yinelenen kalın ve boğuk notalardan oluşur. Çok soluk bir Çobanaldatan yalnız rengine bakılarak bu tür sanılabilir; kanat deseni, ses ve genel görünüm birlikte değerlendirilir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Çobanaldatan saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Yassı baş, geniş ağız

Küçük gaga, iri göz ve bıyıksı kıllar.

02
Karma kamuflaj

Gri-kahverengi-siyah düzensiz yaprak deseni.

03
Uzun mekanik cırlama

Akşam duyulan hız ve ton değiştiren şarkı.

Çobanaldatangiller (Caprimulgidae) — 2 tür

Bu familyadaki tüm atlas türleri.

Gözlem Noktaları

Sabit kilometre yok
Toplam Gözlem: 129 İlkbahar-sonbahar geçidi; yaz üremesi

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Çobanaldatan

Eurasian Nightjar
Caprimulgus europaeus

Küçük gaga, iri göz ve bıyıksı kıllar.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...