Dolgun el, beş parmak etkisi.
Gökçe Delice
Circus cyaneus • Hen Harrier
Gökçe Delice
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Gökçe Delice, açık arazide kanatlarını sığ bir V biçiminde tutarak süzülen, uzun kuyruklu bir yırtıcıdır. Erişkin erkek gri-beyaz ve siyah kanat uçlu; dişi ile genç kuşlar kahverengidir. Kuyruğun hemen üzerindeki beyaz alan belirgindir. Başka delicelerde de beyaz alan görülebildiğinden tek başına bu işaretle tür seçilmez.
Genel Görünüm ve Duruş
Çayır ve Bozkır delicelerine göre daha geniş kanatlı ve daha güçlü yapılıdır. Uçuşta kanadın ucu ayrı uzun tüyler gibi açıldığında beş “parmak” etkisi görülebilir. Buradaki parmak, kuşun ayağı değil açılmış kanat ucu tüyüdür. Anlık kanat kapanması görünümü değiştirebildiği için sayı, kanat genişliği ve tüy deseni birlikte değerlendirilir.
Yüzünün görünümü özellikle dişide bir baykuş yüzünü andırabilir. BirdWatch Ireland’ın İrlanda hesabı, dişilerin erkeklerden daha iri olduğunu da belirtir. Bu tür bir yırtıcıdır; baykuş gibi görünen yüzü onu baykuş yapmaz. Tek kuşun fotoğraftaki büyüklüğüyle eşeyini seçmek yerine tüy deseni ve yaşı incelenir.
Gri erişkin erkek ile kahverengi bir kuş birlikte görülürse, bunların mutlaka farklı türler olduğu düşünülmemelidir. Genç erkek de dişiye benzeyebilir. BirdWatch Ireland, kahverengi dişi ve genç kuşları kuyruktaki koyu halkalar nedeniyle birlikte anılan görünümler olarak açıklar. Yaş bilinmeden yalnız kahverengilikle dişi denmez.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erişkin erkeğin başı ve üst tarafı gri, göğsü gri, karın tarafı beyazdır. Kanat uçları siyah, kuyruğu gridir. Beyaz kuyruk sokumu alanı üstten kolay seçilir. İspanya’nın Aragón bölgesindeki yaş ve eşey rehberi, genç erkeklerde kahverengi tüyler kalabildiğini belirtir.
Dişinin üst tarafı koyu kahverengi, açık alt tarafı kahverengi uzun çizgilidir. Kuyruk ve uçuş tüyleri bantlıdır. Aynı Aragón rehberi, dişide gözün parlak sarıya dönüşmesinin yıllar alabildiğini belirtir.
Genç kuşun alt tarafı daha sıcak sarımsı-kızıl ton taşır ve çizgilidir. Aragón rehberine göre gençlerde yalnız tüy deseninden eşey seçilemez; göz rengi ve elde ölçülen kanat uzunluğu da kullanılır. Bu ölçüm, fotoğrafta tahmin edilen kanat açıklığı değildir. Koyu yanak ve daha belirgin baş deseni de yaşla birlikte değişebilir.
Uçuşta Görünüm
Gökçe Delice yalnız yere yakın av uçuşuyla görülmez. Oiseaux.net’in uzman hesabı, yer değiştirirken daha doğrudan kanat vuruşlu uçuşu ve yükselen hava akımlarında süzülmeyi de anlatır. Bu nedenle yüksekte geçen bir kuş, sırf tarlayı taramıyor diye dışlanmaz. Türü ayırırken uçuş davranışıyla kanat deseni birlikte okunur.
Dişi alttan görüldüğünde, kanadın uç bölümündeki açık renk tüylerle gövdeye yakın koyu bölüm karşılaştırılır. İç bölümdeki koyu kanat örtüleri ve uçuş tüylerinin deseni birlikte bir koyu alan oluşturur. Bu özellik geniş kanat ve çizgili gövdeyle birlikte değerlendirilir.
Ses ve Davranış
Üreme alanındaki çağrılar hızlı, tekrarlayan ve konuşmayı andıran seslerdir; alarm ve gösteri sırasında duyulabilir. Dişinin av getiren erkeğe ıslık gibi çağrısı da vardır. BirdWatch Ireland’ın İrlanda tür hesabı bu sesleri üreme dönemindeki davranışla birlikte anlatır. Aynı ses yazımını her yerde kesin tanı anahtarı saymak yerine kuş ve davranış birlikte kaydedilir.
Kışın gündüz ayrı yerlerde avlanan kuşlar akşam aynı geceleme alanına toplanabilir. BTO’nun Britanya hesabında, kuşların öğleden sonra geç saatlerden karanlığa kadar geldiği ve ilk ışıkta ayrıldığı belirtilir. Bir arada gecelemek, aynı yerde toplu yuvalandıklarını göstermez.
Karıştırılabilecek Türler
Bozkır Delicesi Circus macrourus, özellikle kahverengi görünümleriyle gerçek bir benzeridir. Erişkin erkek daha soluk gri başlı ve göğüslü, kanat ucunda daha küçük kama biçimli siyah alanlıdır. Kahverengi kuşlarda belirgin açık boyun halkası ve koyu yanak alanı ayırmaya yardım eder. Genç Bozkır Delicesinin alt tarafı çoğunlukla çizgisiz kızıldır. Gökçe Delicenin gencindeki çizgili alt taraf da karşılaştırmaya katılır; yalnız boyun halkası üzerinden karar verilmez.
Çayır Delicesi Circus pygargus daha ince, dar ve sivri kanatlıdır. Erişkin erkeğin üst kanadını enine geçen koyu şerit ve kanat altındaki şeritler Gökçe Delicenin deseninden farklıdır. Dişi ve gençleri Bozkır Delicesiyle de karışabilir. Bir kahverengi kuşta kanat ucunu, uçuş tüylerindeki bantları ve baş desenini gösteren birden fazla görünüm gerekir.
Saz Delicesi Circus aeruginosus daha geniş kanatlı ve daha kalın gagalıdır; belirgin beyaz kuyruk sokumu alanı bulunmaz. Erişkin erkeğin kahverengi gövdesi, gri kanat bölümleri ve siyah kanat uçları birlikte görülür. Dişi ile gençler çoğunlukla koyu kahverengi, baş veya boğazları krem tonludur. Bu desen bütünü, sadece kuşun iriliğinden daha açıklayıcıdır.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Tek başına tür kanıtı değil.
Sallanan, zikzak av uçuşu.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Tüneğe mesafe bırakın
Şubat
Alçak taramayı izleyin
Mart
Üst-alt yüzü çekin
Nisan
Boğaziçi tarihini genellemeyin
Mayıs
Yaz kaydını yuva saymayın
Haziran
Üreme kanıtı aramayın
Temmuz
Genç etiketi zorlamayın
Ağustos
Dağılmayı göçten ayırın
Eylül
Halkalı kuyrukluyu dikkatle çözün
Ekim
Sağrıyla tek başına karar vermeyin
Kasım
Geceleme koordinatını açmayın
Aralık
Arazi ve davranışı not edin
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Bozkır ve çayır
Alçak bitkili geniş av alanı.
Sulak alan kenarı
Sazlık, bataklık ve tuzcul düzlük.
Tarım mozaiği
Anız, mera ve açık tarla.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Soluk Delice
Circus macrourus- Yapı
- Daha ince ve dar el kanatlı.
- Halkalı kuyruklu
- Baş-boyun ve telek deseni gerekir.
Çayır Delicesi
Circus pygargus- Erkek
- Kanat boyunca siyah şeritler.
- Yapı
- Daha ince, uzun ve dar kanatlı.
Saz Delicesi
Circus aeruginosus- Yapı
- Daha iri, ağır ve geniş kanatlı.
- Renk
- Kahverengi gövde, farklı çok renkli kanat.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriYerde sık fundalık, ot, saz veya alçak bitki içinde.
- 2Yuva yapısıSap ve bitkiden platform; ince ot astarı.
- 3YumurtaBTO tipik 4–5; gözlenen 2–8.
- 4Kuluçka ve yavruYalnız dişi, tipik 34 gün; uçma 36,5–41,5 gün.
- 5EtikTürkiye’de yaz kaydını yuva saymayın; yerdeki yuvaya, geceleme alanına, yem taşıyan kuşa yaklaşmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Gökçe Delice ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Atmacagiller (Accipitridae) — 30 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Gökçe Delice
Dolgun el, beş parmak etkisi.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
