Koyu kanat ve açık üçüncül kenarlarıyla birlikte.
İspinoz
Fringilla coelebs • Common Chaffinch
İspinoz
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
İspinoz, kısa ve koni biçiminde gagalı küçük bir ötücü kuştur. Koyu kanadındaki iki açık çizgi ile kuyruğun iki yanındaki beyaz lekeler önemli tanı işaretleridir. Erkek daha renkli, dişi daha sadedir; kanat ve kuyruk deseni iki eşeyde de bulunur. Kuyruğun dış tüyleri bütünüyle beyaz değildir; koyu tüylerin üzerindeki beyaz alanlar özellikle kuş havalandığında belirginleşir.
Bilimsel adı Fringilla coelebs’tir. Common Chaffinch adı eski ve güncel kaynaklarda görülebilir; AviList’in güncel İngilizce adı Eurasian Chaffinch’tir. Aynı kaydın bu iki İngilizce adı, iki ayrı Türkiye türü anlamına gelmez.
Genel Görünüm ve Duruş
Erkeğin üreme döneminde tepesi ve ensesi mavi-gridir. Alnı koyu, yanakları ve göğsü sıcak pembe-kiremit rengindedir. Sırtı kestane kahverengisi, kuyruğun üst başlangıç bölümü zeytin yeşilidir. Kanattaki açık alanların arasında siyah tüyler bulunur. Gaga bu dönemde mavimsi gri görünebilir; bacaklar pembemsi kahverengidir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkeğin kış tüylerindeki açık kahverengi uçlar canlı renkleri kısmen örter. Uçlar ilkbahara doğru aşındıkça renkler belirginleşir. Bu değişim, tüm tüylerin yeniden çıkması değildir.
Dişinin üst tarafı daha sade kahverengi-gri, alt tarafı açık gri-bej tonlardadır. Erkekteki belirgin pembe göğüs ile mavi-gri tepeyi taşımaz. Genç kuş da dişiye benzer; yalnız kahverengi görünüşe bakarak erişkin dişi denmemelidir. Her ikisinde açık kanat işaretleri aranır. Erkek ve dişiyi ayırmaya yardımcı olan bu renkler, türü diğer kuşlardan ayıran bütün işaretlerin yerine geçmez.
Uçuşta Görünüm
Uçarken hızlı kanat vuruşlarını, kanatlarını kapattığı kısa aralıklar izler; böylece hafif dalgalı bir yol çizer. Bu sırada kanat ve kuyruktaki beyaz alanlar kısa sürelerle görünür olur.
Ses ve Davranış
Erkeğin kısa şarkısı, aşağıya doğru iniyormuş gibi duyulan bir dizinin sonunda güçlü bir ses süsüyle biter. Üreme döneminde sık tekrarlanır. Kısa, keskin “fink” benzeri çağrılar ile daha yuvarlanan alarm sesleri de duyulabilir. Yazıyla verilen heceler sesin yaklaşık tarifidir. Bir erkeğin tek bir şarkı kalıbına bağlı olduğu düşünülmemelidir; aynı kuş birden fazla şarkı tipi kullanabilir.
Karıştırılabilecek Türler
Başlıca benzeri, sitedeki adıyla Dağ İspinozudur (Fringilla montifringilla; İngilizce Brambling). Onda omuz ve göğüs çevresinde turuncu tonlar ile belirgin beyaz bir kuyruk üstü bölgesi bulunur. İspinozda bu bölge zeytin yeşilidir. Dağ İspinozunun kuyruğunda İspinozdaki beyaz dış kenar deseni bulunmaz. Özellikle kışın iki tür aynı toplulukta görülebildiğinden, her kuşun kuyruk üstü ve kanat deseni ayrı kontrol edilir.
Dişi Serçe de (Passer domesticus; İngilizce House Sparrow) sade kahverengi görünüşü nedeniyle yanıltabilir. Dişi İspinoz daha ince görünür; Serçedeki koyu sırt çizgilerini taşımaz ve kanadında belirgin açık işaretler bulunur.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Kalkışta iki yanda parlar.
Kuzey İspinozunun beyaz sağrısı değildir.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kuzey İspinozunda beyaz sağrı arayın
Şubat
İlk şarkıyı tarih ve yerle kaydedin
Mart
Şarkı cümlesinin sonunu dinleyin
Nisan
Yuva yapan dişiyi takip etmeyin
Mayıs
Dal çatalındaki yuvaya yaklaşmayın
Haziran
Yem taşıyan ebeveynden uzaklaşın
Temmuz
Genci yaralı sanıp almayın
Ağustos
Tüy değişimini hastalık sanmayın
Eylül
Hareketi sabit rota saymayın
Ekim
Sürüde bireyleri ayrı kontrol edin
Kasım
Yemlik temizliğini sıklaştırın
Aralık
Beyaz kuyrukla kanat çizgisini birlikte görün
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Orman ve koru
Ağaç katı ile açık beslenme zemini birlikte.
Meyvelik ve park
Yuva çatalı, böcek ve tohum sağlayan mozaik.
Ağaçlı tarım kenarı
Çit ve koru yakındaki açık kış beslenme alanı.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kuzey İspinozu
Fringilla montifringilla- Sağrı
- Belirgin beyaz; İspinozda yeşilimsi.
- Alt taraf
- Turuncu göğüs, beyaz karın ve benekli böğür.
Florya
Chloris chloris- Kanat
- Parlak sarı alan; İspinozda çift açık çizgi.
- Gaga
- Daha iri ve ağır.
Ev Serçesi
Passer domesticus- Desen
- Çift kanat çizgisi-beyaz dış kuyruk paketi yok.
- Yapı
- Daha toplu gövde.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriAğaç veya sık çalıdaki dal çatalı.
- 2Yuva yapısıYosun-ot çanağı; dışı liken ve örümcek ağıyla kamufle, içi kökçük-kıl-tüy döşeli.
- 3YumurtaTipik 4–5; BTO gözlenen aralığı 2–8 verir.
- 4Kuluçka ve yavruDişi 12–13 gün kuluçka; yavru tipik 13–15,5 günde yuvadan ayrılır.
- 5EtikDalı açmayın, yuvaya yaklaşmayın, konumu paylaşmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken İspinoz ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
İspinozgiller (Fringillidae) — 18 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
İspinoz
Koyu kanat ve açık üçüncül kenarlarıyla birlikte.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
