Kızıl boğaz ve göğüs bandıyla birlikte.
Kızıl Kirazkuşu
Emberiza caesia • Cretzschmar's Bunting
Kızıl Kirazkuşu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Kızıl Kirazkuşu (Emberiza caesia; Cretzschmar’s Bunting), doğu Akdeniz’in kayalık açık yamaçlarında üreyen bir kirazkuşudur. Üreme erkeğinde başın ana rengi yeşilimsi değil mavi-gridir; boğaz turuncu-kızıldır. Gri baş ile sıcak renkli boğazın birleşimi ilk bakışta aranır. Dişiler ve genç kuşlar erişkin erkek kadar koyu ve canlı renkli görünmez.
Genel Görünüm ve Duruş
Sırt ve kanatlar kahverengi, kuyruk sokumu daha kızıl görünür. Orta ve büyük kanat örtülerinin devetüyü uçları iki açık çizgi oluşturur. Karın, böğürler ve kuyruk altı kestane-kızılıdır. Gaga ile bacaklar ten pembesi, gözler koyu kahverengidir. Başın çevresindeki açık göz halkası beyazımsı ya da soluk devetüyü tonda olabilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Dişi, erkeğe benzeyen fakat renkleri daha sönük bir görünüş taşır. Keith Vinicombe’un teşhis yazısı, özellikle dişilerde boğazın krem veya soluk sarımsı olabildiğini gösterir; her dişide erkeğin kızıl boğazı beklenmez. Üst göğüsteki gri alan da daha belirsizdir. Göğüsteki çizgiler de dişinin görünüşünü daha desenli yapar.
İlk kış kuşlarında çizgiler daha belirgin, baş ve alt tarafın renkleri daha soluktur. Vinicombe’un karşılaştırmasında bu yaşta Kirazkuşuna benzerlik artar. Parlak bir üreme erkeğinin baş–boğaz ayrımını gençte aynen aramak doğru sonuç vermez. Üst taraftaki çizgilerin kuvveti ve boğazın tonu, kuşun yaş görünüşü dikkate alınarak karşılaştırılır.
Uçuşta Görünüm
Dış kuyruk tüyleri koyu zemin üzerinde beyaz uç alanları taşır; kuş havalandığında bunlar daha açık seçilebilir. Orta kuyruk tüyleri kahverengidir.
Ses ve Davranış
Çağrısı kısa ve keskin bir “tsip” gibi duyulur. eBird’in uzman hesabı ötüşü ince, ıslıklı “si-si-siii” benzetmesiyle anlatır. Bu, ilk kısa sesleri uzayan bir son sesin izlemesidir. Bir hecenin yazılı karşılığı gerçek kaydın bütün inceliklerini taşımaz; ötüşün ritmi ve son sesin uzaması birlikte dinlenir.
Daniel Le-Dantec’in uzman tür hesabı, ötüşün bazen ince, zayıf ve alçak; bazen daha belirgin ve vızıltılı duyulabildiğini belirtir.
Dişi, yerde bir kaya veya çalı yanında ot ve ince köklerden çanak biçimli yuva kurar. SEO/BirdLife’ın tür derlemesi tipik yumurta sayısını 4–5 olarak verir. Kuluçkayı çoğunlukla dişi yürütür ve süre 12–14 gündür. Yavrular yumurtadan çıktıktan 12–13 gün sonra yuvadan ayrılır. Bu değerler Türkiye’de izlenen belirli bir yuva grubunun ölçümleri olarak sunulmaz. Yuva ve yavrular uzaktan gözlenir.
Fransız uzman hesabında yuvanın içinin ince kökler ve kılla döşenebildiği, yumurtaların açık zemininde koyu benekler ve çizgiler bulunduğu anlatılır. Aynı hesap yavruların iki eş tarafından beslendiğini belirtir. Yuvanın çukurda ve bitki ya da kaya örtüsü altında bulunması, yukarıdan bakıldığında kolayca görülmesini engelleyebilir.
Karıştırılabilecek Türler
Kirazkuşu (Emberiza hortulana; Ortolan Bunting) en önemli benzeridir. Üreme erkeğinde baş ve üst göğüs yeşilimsi gri, boğaz ile göz halkası sarıdır; alt taraf ise turuncu-kızıldır. İki türün de gagası pembedir. Dolayısıyla ayrım yalnız gaga rengine değil, sarı boğaz–yeşilimsi baş ile kızıl boğaz–mavi-gri baş karşılaştırmasına dayanır. Dişi ve ilk kış kuşlarında bu renk farkları daha silik olabilir.
Doğu Kirazkuşu (Emberiza buchanani; Grey-necked Bunting) erkeğinde boğaz ve gaga altından yanağa uzanan açık şerit beyazımsıdır; aralarında soluk gri bir çizgi bulunur. Baş ve ense gri, alt taraf daha soluk pembe-devetüyü tonludur. Sırtın kumlu kahverengi görünüşü daha sönüktür. Kızıl Kirazkuşundaki kuvvetli kızıl boğaz karşıtlığını taşımaz. Doğu Kirazkuşunda dişilerin tepe ve ensesi genellikle daha çizgilidir; bu özellik erişkin erkeğin görünüşüyle karıştırılmaz.
Boz Çinte (Emberiza cineracea; Cinereous Bunting) erişkin erkeğinde sarı boğaz, gri-sarımsı baş ve daha az çizgili gövde öne çıkar. Dişi soluk, gagası güçlü ve açık renklidir. İlk kış kuşlarında tepe ve göğüste ince çizgiler bulunabilir. Bu nedenle erişkin erkeğin sarı görünüşü her yaş ve eşeye aynen uygulanmaz. İncelenen AviList v2025b, cineracea alt türünü batı ve güney Türkiye’den doğu Toroslar’a; semenowi alt türünü güneydoğu Türkiye’den İran’ın güneybatısındaki Zagros Dağları’na yerleştirir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Kirazkuşunun sarı tonuyla dikkatle karşılaştırın.
Dişi ve genç tanısında destekleyici.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydını Türkiye takvimi yapmayın
Şubat
Noktalardan rota çizmeyin
Mart
Dönüş tarihi bölgeye göre değişir
Nisan
Şarkıyı görünüşle doğrulayın
Mayıs
Yerdeki yuvaya yaklaşmayın
Haziran
Yiyecek taşıyan kuşu izlemeyin
Temmuz
Serbest köpeği yuvadan uzak tutun
Ağustos
Gençte yoğun çizgi bekleyin
Eylül
Karışık sürüde bireyleri ayırın
Ekim
Geç kalanı üreme kanıtı saymayın
Kasım
Yabancı kış takvimini taşımayın
Aralık
Hayalî ülke zinciri kurmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Taşlı güneşli yamaç
Çıplak taş, kısa ot ve alçak çalı mozaiği.
Seyrek maki ve frigana
Yuva örtüsü ile açık beslenme zemini yan yana.
Açık zeytinlik kenarı
Yoğun işletilmeyen taşlı-kırsal geçiş.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kirazkuşu
Emberiza hortulana- Baş
- Daha zeytin-gri; göz halkası sarımsı.
- Boğaz
- Sarımsı, kızıl değil.
- Gaga
- Daha soluk; bütün paketle karşılaştırılır.
Gri Boyunlu Kirazkuşu
Emberiza buchanani- Boğaz
- Sarımsı ve alt tarafa doğrudan geçer.
- Göğüs
- Belirgin kızıl bant yok.
- Sırt
- Daha soluk ve az çizgili olabilir.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriYerde taş, kaya gülü veya alçak çalının koruduğu çukur.
- 2Yuva yapısıSap, kök ve ottan çanak; ince kökçük, kıl ve yünle döşeli.
- 3YumurtaTipik 4–5.
- 4KuluçkaDişi; 12–13 gün.
- 5Yavruİki eş besler; yaklaşık 14 günde yuvadan ayrılır.
- 6EtikPatikadan çıkmayın, taş kaldırmayın, ses çalmayın ve yiyecek taşıyan kuşu izlemeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kızıl Kirazkuşu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Kirazkuşugiller (Emberizidae) — 15 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Kızıl Kirazkuşu
Kızıl boğaz ve göğüs bandıyla birlikte.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
