Hızlı Tanı

Kirazkuşu ince yapılı, uzun kanatlı ve sıcak renkli bir kirazkuşudur. Üreme giysisindeki erkekte üç işaret birlikte aranır: zeytin-gri baş ve göğüs, göz çevresindeki belirgin açık sarı halka ile sarı bıyık-boğaz, sıcak turuncu-kestane karın. Gaga pembe-et rengi, sırt kahverengi üzerine koyu çizgili, kuyruk koyudur. Dişi ve genç daha soluk, çizgili ve kahverengidir; bu yüzden yalnız erişkin erkek rengine dayanan tanı yılın büyük bölümünde işlemez.

Güvenilir tanı için ince pembe gaga, açık göz halkası, sarı boğaz-bıyık, göğüs tonunun karınla sınırı, uzun gövde, çizgili sırt, dış kuyruk teleklerindeki açık alan ve ses birlikte değerlendirilir. Kızıl Kirazkuşu, Bahçe Kirazkuşu, Tarla Kirazkuşu ve genç başka Emberiza türleriyle karışabilir. Tek sarı boğaz veya tek açık göz halkası kesin karar değildir; yaş, eşey ve mevsim giysisi mutlaka hesaba katılır.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde serçe boyunda fakat daha uzun ve ince, kuyruk orta uzunlukta, kanatlar göçmen bir kirazkuşuna uygun biçimde nispeten uzundur. Baş yuvarlak, gaga kısa-konik fakat iri tohum kırıcı kirazkuşlarına göre daha zariftir. Erkek açık bir taş, çalı tepesi, kuru sap veya tel üzerinde dikleşerek şarkı söyler. Yerde beslenirken yataylaşır, kısa adımlar ve sıçramalarla tohum arar.

Üreme erkeğinin başı ve üst göğsü gri-zeytin, boğazı sarı, bıyık çizgisi ve göz halkası açık sarıdır. Karın ve yanlar tarçın-turuncu, sırt koyu çizgili kahverengidir. Tepe bazen ince çizgili görünebilir. Dişide baş daha kahverengi ve çizgili, sarı alanlar daha soluk, göğüs-karın daha az doygundur. Güz giysisinde açık tüy kenarları erkeğin parlak renklerini örter ve kuş daha kahverengi görünür.

Yerdeki kuş kısa ot ve çıplak toprak mozaiğinde kolay kaybolur. Tehlikede yakındaki çalıya veya ağaca yükselir, kuyruğunu açıp dıştaki açık telekleri gösterebilir. Sürü hâlinde göç ederken tarla kenarı ve hasat alanına konabilir. Üreme bölgesinde erkek tekrarlanan kısa şarkısını görünür bir noktadan söyler; dişi yuvaya yaklaşırken daha gizlidir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erişkin erkek üreme döneminde zeytin-gri baş, açık sarı göz halkası-boğaz ve sıcak kestane karınla en kolay tanınır. Sonbaharda taze açık tüy uçları rengi örter; baş daha kahverengi, göğüs sınırı daha dağınık olabilir. Yıpranma ilerledikçe ilkbahar renkleri yeniden belirginleşir. Baş tonunun fotoğrafta gri ya da yeşil çıkması ışığa bağlıdır; tek renk örneği kesin tanı değildir.

Dişi daha kahverengi, baş ve göğüste ince çizgili, alt tarafı soluk devetüyü-kestane tonludur. Açık göz halkası ve sarı boğaz korunabilir fakat erkeğe göre daha az belirgindir. Erkek-dişi sürgüsü gerçek örtüşmeyi göstermeli; dişiyi bütünüyle renksiz başka bir tür gibi sunmamalıdır. Davranış ve tarih eşey tayinini destekleyebilir, tek fotoğraf her zaman yetmez.

Genç kuş yoğun çizgili baş, göğüs ve yanlara; sıcak kahverengi üst tarafa ve daha zayıf sarı yüz desenine sahiptir. Sonbahar göçünde gençler çoğunlukta olabilir. Genç Kirazkuşunu yalnız “çizgili kahverengi kirazkuşu” diye tanımak imkânsızdır; gaga rengi, göz çevresi, boğaz, tertial kenarları, kuyruk ve çağrı birlikte gerekir. Yakalama dışında kesin yaş tayini sınırlıdır.

Uçuşta Görünüm

Üstten görünüşte kanatlar nispeten uzun ve sivri, sırt çizgili kahverengi, kuyruk koyu ve hafif çentiklidir. Kuyruk açıldığında dış teleklerin açık beyazımsı alanları görülür. Bu kuyruk işareti birçok kirazkuşunda bulunduğundan tek başına teşhis değildir. Uçuş hızlı, dalgalı ve doğrudan olabilir; göç sürüsü kalkınca bireyler sık aralıklı çağrılar verir.

Alttan görünüşte erişkin erkekte sarı boğaz, gri-zeytin göğüs ve sıcak kestane karın seçilebilir; dişi ve gençte alt taraf daha soluk ve çizgilidir. Kanat altı açık-kahverengimsi, uçuş telekleri daha koyudur; benzersiz bir altkanat paneli bulunmaz. Tanı için kuş dönüp üst yüz ve dış kuyruk teleklerini gösterdiğinde baş-gövde deseniyle birleştirilmelidir.

Gösteri veya şarkı uçuşu kısa yükselme ve kontrollü iniş içerebilir, fakat çoğu şarkı sabit tünekten gelir. Uçuş levhasında yalnız teşhis değeri taşıyan açı kullanılmalıdır: kuyruk dış teleği üstten/arkadan, alt taraf renkleri alttan görülür. Altkanada gerçekte olmayan renk bloğu eklemek veya tek beyaz kuyruk alanıyla kesin tanı yaptırmak doğru değildir.

Ses ve Davranış

Şarkı kısa, sade ve tekrar edilen bir dizidir; birkaç benzer hecenin ardından daha uzun veya farklı son nota gelir. Tonu bölgesel ve bireysel değişebilir. Temas çağrısı ince, metalik veya hafif burunlu tek hece; uçuş çağrısı göçte önemli bir ipucudur. Ses kaydı yalnız spektrogram, ritim ve olası benzer türlerle birlikte değerlendirilir; yazıyla “tsi” biçiminde duyulması tek başına yeterli değildir.

Üreme alanında erkek şarkı tünekleri arasında dolaşır, dişi yerde yuva kurar. Beslenmede yerde tohum toplar, üreme döneminde böcek ve larva arar; yavrulara proteinli omurgasız taşır. Göçte hasat tarlası, kısa otlu yamaç ve çıplak topraklı açıklıklarda küçük gruplar oluşturabilir. Sese uzun süre çekmek erkekleri bölge savunmasına zorlar; özellikle yuva döneminde kaçınılmalıdır.

Karıştırılabilecek Türler

Kızıl Kirazkuşu erkeğinde baş daha temiz mavi-gri, boğaz ve bıyık sarısı yerine turuncumsu tonlar ve farklı göğüs-karın deseni bulunur; dişi ve gençler daha zordur. Türkiye'de iki türün coğrafi ve göç dönemleri örtüşebilir, bu nedenle yalnız baş rengiyle karar verilmez. Bahçe Kirazkuşu erkeği siyah başlı-kestane üstlü ve sarı alt taraflıdır; dişisi daha sarı-yeşil ve farklı yüz desenlidir.

Tarla Kirazkuşu daha iri başlı, daha güçlü gagalı, başı belirgin çizgili ve alt tarafı farklıdır. Sarı Kirazkuşunda erkek daha parlak sarı, kızıl göğüs-karın paketi yoktur; dişi-genç yoğun çizgilidir. Kirazkuşunun güvenilir paketi ince pembe gaga, açık sarı göz halkası, sarı boğaz-bıyık, zeytin-gri göğüs ile sıcak kestane karın geçişi, dış kuyruk açıklığı, açık yarı tarımsal habitat ve sade tekrarlı şarkıdır.