Erkekte parlak, dişi ve gençte soluk.
Sarı Kuyruksallayan
Motacilla flava • Western Yellow Wagtail
Sarı Kuyruksallayan
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Sarı Kuyruksallayan, Motacilla flava, uzun bacaklı, ince gövdeli bir açık alan kuşudur. Erkeğin yeşile çalan sırtı ile sarı alt tarafı dikkat çeker. Baş rengi alt türlere göre değişir; siyah başlı ve mavi-gri başlı erkekler aynı tür içinde yer alır. Beyaz kenarlı koyu kuyruğu hareketlidir.
İngilizce adı Western Yellow Wagtail’dir. AviList v2025b on alt tür kabul eder. Türkiye’de üreyen kara başlı kuşlar Motacilla flava feldegg ile eşleşir. Baş deseni bölgeden bölgeye değişen bu grupta, eski kaynakların ayrı ad verdiği bazı görünümler günümüzde bağımsız alt tür sayılmaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Uzun ve ince siyah bacaklarıyla yerde yürür veya kısa koşular yapar. Kuyruğunu zaman zaman dikey yönde sallar. Yerdeki seri hareketleri ve zarif gövdesi gözlemde dikkat çeker.
Katlı kanattaki koyu örtü ve iç kanat tüyleri açık kenarlıdır. Bu kenarlar kanadın üzerinde açık çizgiler oluşturur; giysiyle birlikte beyazlığı ve sarıya çalan tonu değişebilir. Türe adını veren flava alt türünün erkeğinde göz ile gaga arasında koyu bir çizgi, gözün altında ve kulak bölgesinde küçük beyaz işaretler bulunur. Bu yüz ayrıntıları, bütün alt türlerin ortak deseni değildir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Üreme giysisindeki feldegg erkeğinin başı parlak siyahtır; yeşil sırtla güçlü karşıtlık yapar. Tipik görünüşte belirgin beyaz kaş yoktur. Flava erkeğinde mavi-gri baş, beyaz kaş ve sarı boğaz bulunur. Thunbergi erkeğinin tepesi ve ensesi koyu gri, yüz yanları daha da koyudur; bazıları neredeyse siyah başlı görünebilir.
Dişilerin üstü gri-yeşil veya gri-kahverengi, altı daha soluk sarıdır. Bazıları erkeğin baş deseninin silik bir benzerini taşır. Feldegg dişileri değişkendir; çoğu başka alt türlerin dişilerinden daha gri üstlü, daha beyaz altlı ve koyu başlıdır. Bazı dişilerin alt türü görünüşünden güvenle ayrılamaz.
Yuvadan yeni ayrılmış yavru sarı-yeşil erişkinden çok farklıdır. Sırtı gri-kahverengi, altı açık kremdir; kanadın koyu tüyleri açık kenarlarıyla sırtından ayrılır. Boğazın çevresindeki koyu çizgiler üst göğüste aşağı sivrilen bir kolye oluşturabilir. Koyu tepe kenarları açık kaşı belirginleştirir. Bu ilk giysi, ilk sonbaharda tüylerini kısmen yenilemiş bir gencin görünüşüyle aynı değildir.
İlk yılındaki erkek, erişkin dişiye çok benzeyebilir; geç çıkan erkeklerin tüy yenilemesi de daha geç olur. Gençler ilk yenilemede kanatlarının bir bölümünde eski tüyleri koruyabilir. Yeni örtülerle yıpranmış, beyazımsı kenarlı gençlik tüylerinin oluşturduğu sınır yaşlandırmada kullanılır. Erişkinin üreme sonrası tüy değişimi tamdır; bazı kuşlar bunu kesintiye uğratıp kışlakta tamamlar. Dolayısıyla sonbaharda taze kanatlı olmak gençliğin göstergesi değildir. İlkbahar yenilemesinden sonra bazı bireylerin yaşı güvenle belirlenemez.
Uçuşta Görünüm
Dalgalı uçuşu, başka kuyruksallayanlara göre biraz daha az iniş çıkışlıdır. Havalanan kuşun koyu kuyruğu açıldığında beyaz dış kenarlar seçilir. Erkekteki sarı gövde, dişi ve gençte aynı güçte görünmez.
Ses ve Davranış
Çağrı ince bir “tsii” veya “tsrii” gibi duyulabilir. Feldegg, iberiae ve cinereocapilla daha sert, cızırtılı çağrı verir; ancak onlar da flava benzeri yumuşak sesler çıkarabilir. Tek bir yumuşak çağrı feldegg’i elemez. Şarkı, çağrı benzeri kısa notaların tekrarından oluşur.
Üreme dönemi dışında bir araya gelerek toplu geceleme yapabilir.
Yuva, yerde veya uzun otların içinde gizlenmiş bir çanaktır; içi kılla döşenir. BTO’nun Britanya derlemesinde tipik yumurta sayısı 5–6, dişinin kuluçka süresi 14 gündür. Gözlenen kuluçka kayıtları 11–16,5 gün aralığına uzanır. İngiltere’deki 2008–2009 araştırması, yavruların genellikle 10–12 günlükken henüz uçamadan yuvadan ayrıldığını belirtir. Ebeveynler, yuvadan çıktıktan sonra da birkaç gün boyunca yavruları beslemeyi sürdürür.
Karıştırılabilecek Türler
Dağ Kuyruksallayanı, Motacilla cinerea, daha uzun kuyruklu ve gri sırtlıdır; bacakları genellikle pembe-kahverengidir. Üreme erkeğinin siyah boğazı, feldegg’in siyah başlığıyla aynı yerde değildir. Dişi ve kış kuşunda siyah boğaz bulunmayabilir. Genç Dağ Kuyruksallayanının göğsü krem veya soluk somon tonlarında olsa da kuyruk altı sarıdır; bu ayrıntı, sarısız ilk giysideki genç Sarı Kuyruksallayandan ayrılmasına yardım eder.
Sarı Başlı Kuyruksallayan, Motacilla citreola, erişkin erkekte geniş sarı başıyla ayrılır. Türe adını veren gri sırtlı citreola alt türünde ensenin arkasında siyah bir sınır bulunur. Dişi ve gençte sarı renk çok daha azdır; kulak bölgesinin çevresindeki açık çizgi ve kanattaki iki geniş açık bant önem kazanır. Özellikle ilk kış kuşları genç Sarı Kuyruksallayanla karıştırılabilir.
Ak Kuyruksallayan, Motacilla alba, beyaz, gri ve siyah giysilidir. Türe adını veren alba alt türünün üreme erkeğinde beyaz yüzü çevreleyen koyu baş ve siyah boğaz-göğüs alanı, gri sırtla birleşir. Dişinin başındaki siyah daha donuktur. Kışın boğaz beyazlaşır; genç kuşta baş ve göğüs deseni daha az karşıtlıklıdır. Kuyruğunu sallaması ve beyaz dış kuyruk tüyleri Sarı Kuyruksallayanla ortak özellikleridir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Açık zeminde hızlı yürür.
Grup işareti; tek başına tür kanıtı değil.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydını belgeleyin
Şubat
Baş biçimini zorlamayın
Mart
Çağrıyı kaydedin
Nisan
Başın tüm yanını fotoğraflayın
Mayıs
Yuva alanına girmeyin
Haziran
Yem taşıyan kuşu izlemeyin
Temmuz
Gençleri dikkatle yaşlandırın
Ağustos
Sürüde alt türü zorlamayın
Eylül
Sitrin ile karşılaştırın
Ekim
Geç kaydı belgeleyin
Kasım
Tek kaydı rota saymayın
Aralık
Hassas konumu paylaşmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Islak çayır ve delta
Açık zemin, kısa örtü ve bol böcek.
Otlatılan mera
Hayvanların ürküttüğü böceklerden yararlanır.
Tarım alanı
Beslenme ve yuva; makineye hassas.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Sitrin Kuyruksallayan
Motacilla citreola- Baş
- Erişkin erkekte daha geniş sarı baş.
- Göğüs
- Koyu ense/göğüs sınırı farklı.
- Genç
- Çok zor; çağrı ve çoklu fotoğraf gerekir.
Gri Kuyruksallayan
Motacilla cinerea- Kuyruk
- Belirgin daha uzun.
- Sırt
- Daha gri.
- Habitat
- Çoğunlukla akarsu ve kayalık kıyı.
Ak Kuyruksallayan
Motacilla alba- Renk
- Sarı alt taraf yok.
- Kanat
- Siyah-beyaz karşıtlık güçlü.
- Baş
- Farklı siyah-beyaz desen.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriYerde veya yere çok yakın, ot ya da ürün örtüsü altında.
- 2Yuva yapısıKuru ot-kökçük fincan; ince lif ve kılla döşeli.
- 3YumurtaTipik 5–6; yaygın 4–6, bölgesel çalışmada 3–6.
- 4KuluçkaBaşlıca dişi, iki eşey katkılı; 11–14 gün.
- 5Yavruİki ebeveyn besler; yaklaşık 11–14 günde yuvadan ayrılır.
- 6EtikYuvayı aramayın, yem taşıyan kuşu izlemeyin, tarla/çayırı ezmeyin, konumu yayımlamayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Sarı Kuyruksallayan ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Kuyruksallayangiller (Motacillidae) — 13 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Sarı Kuyruksallayan
Erkekte parlak, dişi ve gençte soluk.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
