kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek14 cm
dişi14 cm
Kanat Açıklığı
erkek16–20 cm
dişi16–20 cm
Ağırlığı
erkek15 g
dişi15 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Sibirya Taşkuşu
İngilizce İsim Siberian Stonechat
Bilimsel İsim Saxicola maurus
Takım Passeriformes
IUCN Durumu
Ayrı değerlendirme doğrulanmadı

BirdLife/IUCN bu kuşu Saxicola torquatus (LC) kapsamında değerlendiriyor. Bu kategori daha geniş taksona aittir; bu tür için ayrı değerlendirme doğrulanmadı. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Sibirya Taşkuşu, açık arazide göze çarpan bir sapın veya çalının üzerinde duran, küçük ve tıknaz bir kuştur. Üreme giysisindeki erkeğin siyah başı, boyun yanlarındaki geniş beyazlık ve pas kızılı göğsü ilk bakışta dikkat çeker. Dişi çoğunlukla kahverengi çizgilidir; baş ve göğüs deseni daha siliktir. Türü tanımak için bu genel görünümün ardından sağrı, kuyruk ve kanat deseni değerlendirilmelidir.

Genel Görünüm ve Duruş

Sağrı, sırtın kuyruk başlangıcına yakın bölümüdür. maurus topluluğundaki dişilerde bu alan ve kuyruk üzerine uzanan küçük örtü tüyleri geniş, açık bir bölge oluşturur. Hellström ve Wærn’in 2011 çalışması rengin koyu kum veya sarımsı bejden beyaza kadar değişebildiğini anlatır. Mayıs ve haziranda incelenen birçok dişide özellikle alt sağrı ve kuyruk üstü beyaza yakındı. Bazı bireylerde ince gri tüy sapları, hafif çizgili bir görünüm oluşturabiliyordu.

Kuyrukta beyaz bulunmaması bütün Sibirya Taşkuşları için geçerli değildir. Loskot ve Bakhtadze’nin Kafkasya müze örneklerinde, erkeklerin kuyruk tabanındaki beyaz alan değişiyordu. Kuzey ve güney topluluklarının kuyruk desenleri bazı bireylerde örtüşüyordu. Kapalı kuyruğun dibinde saklanan beyazı, tüyün bütünüyle koyu olmasıyla karıştırmamak gerekir.

Kuyruk üzerindeki örtü tüyleri her bireyde lekesiz değildir. Çin’in Beidaihe bölgesinde 24 Ağustos–15 Kasım 2013 arasında incelenen stejnegeri kuşlarının, karşılaştırmaya alınan 196 bireyinden yaklaşık yüzde 60’ında koyu işaretler vardı. Toplam 225 kuştan, en uzun örtü tüyleri eski gençlik giysisinden kalanlar ayrılmıştı. İşaretler çoğu zaman düzensizdi ve yalnız birkaç tüyde görülüyordu. Bu sonbahar örneklemi, türün bütün topluluklarını aynı oranda temsil etmez.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişinin sırtındaki kahverengi tüylerin koyu merkezleri çizgili bir görünüm oluşturur. Açık boğaz ve göz üstündeki soluk çizgi özellikle maurus ile stejnegeri topluluklarında belirgindir. Diğer alt türlerin dişilerinde boğazda koyu tüyler de bulunabilir; bütün dişilerin boğazını aynı biçimde bembeyaz düşünmemek gerekir. Sonbahardaki bazı ilk yıl erkekleri dişiye çok benzediğinden, soluk yüz ve kahverengi üst taraf tek başına eşey belirlemez.

Kafkasya’da incelenen gençler ilk sonbaharda tüylerinin yalnız bir bölümünü yenilemişti. Yeni koyu kanat örtüleri ile korunmuş eski kahverengi uçuş tüyleri arasında karşıtlık kalabiliyor, kuyruk uçları daha sivri görünebiliyordu. Bu nedenle bir kuşun tüyleri aynı anda aynı derecede taze olmayabilir; yenilenmiş örtü tüyleriyle eski uçuş tüylerinin yan yana bulunması yaş incelemesinde önem taşır.

Asya’nın doğusundaki stejnegeri ile maurus toplulukları görünüşte örtüşür. İsveç Nadir Kuşlar Komitesi için yapılan araştırmayı anlatan 2023 yazısı, tüy özellikleri örtüşmeyen bazı bireylerin birden fazla işaretle ayrılabildiğini bildirir. Yazı, genel görünümle birlikte sağrı ve kuyruk üstü tüylerinin renk ve desenini kullanır. Bu sonuç, bütün bireylerin yalnız daha kızıl veya daha soluk oluşuyla kolayca ayrılabildiği anlamına gelmez.

Uçuşta Görünüm

Havalanan erkekte geniş açık sağrı, koyu kanatlar ve kuyruk arasından seçilebilir. Alt taraftan bakıldığında, kanadın gövdeye yakın bölümündeki örtü tüyleri ile kanat-gövde birleşimindeki tüylerin koyuluğu yararlı bir başka işarettir. 2011’de yayımlanan uzman teşhis çalışmasının incelediği maurus erkeklerinde kanat altı, Taşkuşu Saxicola rubicola erkeklerinden belirgin koyuydu. Bu erkeklere ait ayrım, dişilerin de aynı siyah kanat altını taşıdığı biçiminde genellenmez.

Ses ve Davranış

Seste ince ıslık benzeri heceler ile kısa, sert “çak” sesleri duyulabilir. Şarkıda kısa heceler ve hızla yinelenen ses dizileri bulunur. Rusya’da 2013–2016 arasında alan kayıtları da toplayan Opaev ve arkadaşları, kendi kayıtlarıyla arşiv kayıtlarını birleştirerek 57 erkeğin şarkısını inceledi. maurus ve rubicola sesleri bazı örneklerde ayrılamadı. Dolayısıyla bir tek “çak” duymak, Taşkuşu ile Sibirya Taşkuşu arasında kesin sonuç vermez; şarkı, çağrı ve görünüş birlikte anlam kazanır.

Yuva yerde veya yere çok yakın sığ bir çukura, otların ve alçak bitkilerin altına gizlenerek kurulur; çanak biçimli yapıda kuru ot ve saplar kullanılır. Urquhart’ın derlemesindeki Orta Sibirya’ya ait 42 yuvada en sık altı yumurta vardı. Hokkaido’daki özgün çalışma ise kuluçka süresini ortalama 13,6 gün olarak bildirdi. Bu bölgesel veriler, Türkiye’deki bütün yuvalara ait kesin değerler olarak okunmamalıdır.

Japonya’nın Hokkaido Adası’ndaki Obihiro tarım alanında dokuz sezon süren çalışma, yavruların yuvada geçirdiği süreyi ortalama 13,4 gün olarak bildirdi. Yuvadan ayrıldıktan sonraki bakım dönemi de yaklaşık 10 gündü. Bu nedenle yuvadan çıkış, tam bağımsızlıkla aynı aşama değildir. Araştırmada ilk yuvalamanın ardından başarılı çiftler ikinci kez de üreyebiliyordu. Çalışma Japonya’daki stejnegeri topluluğunu kapsar.

Karıştırılabilecek Türler

1. Taşkuşu Saxicola rubicola, en önemli benzer türdür. İlkbahar erkeğinin boyun yanındaki ve kanattaki beyaz alanlar çoğunlukla daha küçüktür. Kuyruğun üzerindeki tüylerde belirgin koyu merkezler, uzunlamasına çizgiler gibi görünebilir. Ancak soluk Taşkuşları da bulunur; yalnız sağrı beyazlığına bakmak yeterli değildir. Dişi ve dinlenme giysisinde genel renk tonu iki tür arasında örtüşür.

2. Çayır Taşkuşu, Saxicola rubetra: Gözün üzerinden uzanan güçlü açık kaş çizgisiyle dikkat çeker. Erkekte yüzün koyuluğu bu çizgiyi belirginleştirir; dişi daha soluktur ama kaş deseni korunur. Dış kuyruk tüylerinin tabanındaki geniş beyaz, kuyruk açıldığında görülür; kapalı kuyrukta orta tüylerin altında saklanabilir. Baş ve kuyruk deseni, iki tür arasındaki karşılaştırmanın farklı parçalarıdır.

3. Kuyrukkakan Oenanthe oenanthe, uçuşta kuyruğunun beyaz zemini üzerindeki ters T biçimli siyah desenle ayrılır. Erişkin üreme erkeğinde açık gri sırt, siyah kanatlar ve beyaz kaşla çevrili koyu yüz alanı belirgindir. Dişide renkler daha soluk ve kahverengidir ama kuyruktaki temel desen korunur. Sibirya Taşkuşu’nun beyaz sağrısı böyle geniş bir beyaz kuyruk zeminiyle aynı özellik değildir; benzer açık alanlar kuşun farklı bölümlerinde yer alabilir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Sibirya Taşkuşu saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Açık sağrı, koyu kuyruk

Kuyrukta beyaz yan bulunmadığını görün.

02
Erkekte geniş beyaz boyun yanı

Siyah baş ve sınırlı turuncu göğüsle birleştirin.

03
Alttan koyu kanat örtüleri

Yalnız doğru alt açıdan kullanın.

Gözlem Noktaları

Alt tür ve nüfusa göre değişir; Türkiye için sabit rota yok

Asya izleme rotaları Türkiye variegatus bireylerine kopyalanmaz.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 64 Üreyen, geçit ve üreme dışı kayıtlar ayrılır

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Sibirya Taşkuşu

Siberian Stonechat
Saxicola maurus

Kuyrukta beyaz yan bulunmadığını görün.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...