Üreme erkeğinde keskin iki renk bloğu.
Taşkızılı
Monticola saxatilis • Rufous-tailed Rock-Thrush
Taşkızılı
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Taşkızılı, kayalık dağ yamaçlarında görülen kısa kuyruklu, dolgun yapılı bir ötücüdür. Üreme giysisindeki erkekte mavi-gri baş, beyaz sırt alanı ve turuncu-kestane alt taraf birlikte dikkat çeker. Dişi kahverengi ve pullu desenlidir; onun da kuyruğunda kızıllık bulunur. Kuyruk rengi, gövde oranları ve sırttaki desen birlikte değerlendirilir.
Genel Görünüm ve Duruş
AviList’te Common Rock Thrush adıyla yer alan Monticola saxatilis, sitedeki Taşkızılıdır. Aynı listede Rufous-tailed Rock-Thrush da bu türün İngilizce ad karşılığıdır. Güncel sınıflandırmada sinekkapangiller (Muscicapidae) familyasındadır. Bilimsel adının eski biçimi Turdus saxatilis’tir; bu eski ad başka bir kuş anlamına gelmez.
Silüeti sıkı ve topludur; kuyruk gövdeye göre kısadır. Kaya üstünde belirgin bir noktaya konduğunda başını kaldırıp çevresini tarayabilir.
Üreme erkeğinde baş ve boyun mavi, kanatlar kahverengi, gövdenin altı ile kuyruk turuncudur. Beyaz alan sırtın arka bölümündedir. Aynı kuştaki mavi, beyaz, koyu kahverengi ve turuncu bölgelerin yerini ayırmak, yalnız bir rengin canlılığına bakmaktan daha yararlıdır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Dişinin kızıl-kahverengi gövdesindeki açık ve koyu tüy kenarları pullu bir görünüş oluşturur. Kızıl kuyruğu, kahverengi gövdeden ayrılır. Erkeğin parlak renk bloklarını taşımadığı için ilk bakışta bambaşka bir kuş gibi görünebilir; dişiyi yalnız erkeğin daha soluk bir kopyası olarak aramamak gerekir.
Sonbaharda erkeğin canlı renkleri tüylerin açık uçları altında kısmen gizlenebilir. Bazı erişkin dişilerde sırtta az beyazlık bulunabilir; ikinci takvim yılındaki kimi erkekler de erişkin dişiye çok benzer. Bu nedenle sırtta tek bir beyaz tüy görmek veya mavi rengi seçememek kesin eşey tanısı sağlamaz. Yaş ve mevsim giysisi birlikte değerlendirilmelidir.
Genç, dişiye benzer fakat daha gri ve yaygın açık beneklidir; kanat örtü tüylerinde soluk uçlar görülür. İlk tüy değişimi kısmi olduğu için bazı gençlik kanat ve kuyruk tüyleri kalabilir. Uzaktan her bireyin yaşı güvenle ayırt edilemez. Gençlerin erkek veya dişi oluşu da yalnız tüy deseninden belirlenemez.
Uçuşta Görünüm
Üstten görülen üreme erkeğinde beyaz sırt alanı, hemen arkasındaki koyu mavi-siyah kuyruk sokumundan ayrıdır. Kuyruk üstü örtüleri kızıldır; beyazlık bütün bel bölümünü kaplamaz. Koyu kanatlar ve ortadaki daha koyu kuyruk tüyleri de bu desenin parçalarıdır.
Üreme erkeğinde kanat altı örtüleri kızıl, uzun uçuş tüyleri daha koyudur. Kanadın bütünü beyaz veya gri değildir. Üstteki beyaz sırt alanı, alttan görünüşte aranmaz.
Ses ve Davranış
Şarkı birbirine bağlanan ıslıklı, melodik kısa cümlelerden oluşur; aralara daha pürüzlü notalar girer. Erkek kaya üstünden söylerken belirginleşebilir, şarkısını uçuşta da sürdürebilir. Ses ile görünüş birlikte değerlendirilir; melodik bir ıslık tek başına tür kanıtı değildir.
Karıştırılabilecek Türler
Gökardıç (Monticola solitarius; Blue Rock Thrush), kayalık yerlerde görülen en yakın benzerlerden biridir. Türkiye’de beklenen erişkin erkek, koyu kanatları dışında büyük ölçüde mavidir; Taşkızılı erkeğindeki beyaz sırt ve turuncu alt taraf birleşimini göstermez. Dişi Gökardıç da kahverengi ve benekli olabilir. Böyle bir kuşta kızıl kuyruk ile Taşkızılının kısa kuyruklu oranlarını birlikte aramak gerekir; yalnız pullu gövde tanı için yetmez.
Kızılkuyruğun (Phoenicurus phoenicurus; Common Redstart) erkeğinde beyaz alın, siyah yüz ve boğaz, turuncu göğüs ve kızıl kuyruk bulunur. Taşkızılının mavi boğazı ve beyaz sırt alanı farklı yerlerdedir. Dişi ve genç Kızılkuyruklarda da kızıl kuyruk görülebilir. Bu yüzden kuyruğu kızıl her küçük ötücüyü Taşkızılı saymak yerine baş, sırt ve gövde yapısı karşılaştırılır.
Taş Bülbülünün (Irania gutturalis; White-throated Robin) erkeği de mavi-gri üst taraf ve turuncu yanlarla dikkat çekebilir. Fakat yüzü siyah, boğazı ve kaşı beyaz, kuyruğu koyudur. Taşkızılının kızıl kuyruğu ile beyaz sırt alanı bu desenin yerini tutmaz. Çalılar arasında görünen turuncu gövdeyi değerlendirirken baş ve kuyruk da seçilmelidir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Erkekte gövdede; kanat bandı değildir.
Her eşeyde görülen temel destek işareti.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Türkiye kış kaydını ayrıntılı belgeleyin
Şubat
Afrika tarihini Türkiye’ye taşımayın
Mart
İlk geçeni üreme kanıtı saymayın
Nisan
Şarkı erkeğine ses oynatmayın
Mayıs
Kaya oyuklarına yaklaşmayın
Haziran
Yem taşıyan kuşu izlemeyin
Temmuz
Yavruyu aileden ayırmayın
Ağustos
Dağılan kuşu sabit rotaya bağlamayın
Eylül
Geçiş noktasını yuva alanı saymayın
Ekim
Mevsim dışı kaydı belgeleyin
Kasım
Tek noktadan hız hesaplamayın
Aralık
Hassas konumu paylaşmayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kayalık dağ yamacı
Güneşli kaya, kısa ot ve seyrek çalı mozaiği.
Kayşat ve alpin çayır
Çıplak av zemini ile gözetleme kayaları yan yana.
Kaya çatlağı ve taş duvar
Korunaklı oyuklar yuva için kullanılır.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Mavi Kaya Ardıcı
Monticola solitarius- Kuyruk
- Daha uzun ve çoğunlukla koyu.
- Sırt
- Erkekte beyaz alt sırt yok.
- Gövde
- Daha tek renkli ve koyu.
Kızılkuyruk
Phoenicurus phoenicurus- Yapı
- Daha küçük ve ince.
- Baş
- Erkekte beyaz alın ve siyah yüz.
- Sırt
- Geniş beyaz alt sırt yok.
Taş Bülbülü
Irania gutturalis- Kuyruk
- Uzun ve siyahtır.
- Boğaz
- Erkekte siyah çerçevede beyaz.
- Sırt
- Beyaz alt sırt alanı yok.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriKaya çatlağı, oyuk, taş duvar boşluğu veya korunaklı kaya altı.
- 2Yuva yapısıOt, kökçük, yaprak ve yosun fincanı; içte daha ince malzeme.
- 3YumurtaTipik 4–5; veri derlemelerinde ortalama yaklaşık 3,5–4,5.
- 4KuluçkaDişi; güvenilir tür hesaplarında yaklaşık 14–15 gün.
- 5Yavruİki ebeveyn besler; sağlam tek uçuş gelişimi değeri doğrulanmadığından gün verilmez.
- 6EtikTaş oynatmayın, oyuğa kamera sokmayın ve yem taşıyan erişkini izlemeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Taşkızılı ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Sinekkapangiller (Muscicapidae) — 31 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Taşkızılı
Üreme erkeğinde keskin iki renk bloğu.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
