Dik duruşu kısa görünen kuyruk ve güçlü gagayla birlikte oku.
Boz Kuyrukkakan
Oenanthe isabellina • Isabelline Wheatear
Boz Kuyrukkakan
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Boz Kuyrukkakan, uzun bacaklı ve dik duruşlu, iri bir kuyrukkakandır. Üst tarafı gri-kahverengi, beyazımsı alt tarafı sıcak sarımsı tonludur. Beyaz sokumu, yani sırtın kuyruğa bağlandığı bölüm, koyu kuyrukla belirgin karşıtlık oluşturur. Yalnız soluk renge bakmak yeterli değildir; yapı, yüz ve kuyruk birlikte görülmelidir.
İngilizce adı Isabelline Wheatear, bilimsel adı Oenanthe isabellina’dır. AviList v2025b’de bu adlar aynı türe aittir; ayrı bir alt tür sıralanmaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş ve gaga görece güçlü, gövde dolgun görünür. Uzun bacaklar ve kısa kuyruk, yüksek duruşunu belirginleştirir. Yerde kısa koşular yapıp durabilir. Tek başına duran bir kuşun büyüklüğünü değerlendirmek güçtür; mümkünse yakınındaki kuyrukkakanlarla aynı uzaklıktan karşılaştırın.
Kapalı kanat çoğunlukla sırtla yakın tondadır. Kanadın ön kenarındaki küçük koyu tüy grubu, çevresindeki açık tüylerden ayrı bir leke gibi seçilebilir; ancak kuş büzülünce gizlenebilir. Açık kaş, gözün önünde daha belirgin ve beyaz, arkasında daha dar görünür. Işık ve bakış açısı yüz desenini değiştirebilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkeğin göz ile gaga arasındaki çizgisi daha siyah, açık kaşı daha beyaz olabilir; dişinin göz önü daha kahverengimsi görünebilir. Yine de birçok bireyin eşeyi güvenle belirlenemez. Bu ince farklardan tek fotoğrafla kesin erkek–dişi ya da yaş kararı çıkarılmamalıdır.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta kuyruk ucundaki geniş koyu bant ve beyaz alanın oranı önemlidir. Beyaz taban üzerinde kalan siyah desen, ters T biçiminin kısa saplı bir görünümünü verebilir. Bu desen başka kuyrukkakanlarda da bulunduğu için tek başına yeterli değildir.
Ses ve Davranış
Ötüşünde uzun, çınlayan ıslıklar, hızlı ve karışık sesler ile çevreden taklitler bulunabilir. Çağrıları arasında daha kısa ıslıklar ve taşların birbirine vurmasını andıran sert sesler vardır. Bunlar Cornell’in yazılı ses tarifidir; gerçek bir kaydı dinleyip karşılaştırmanın yerini tutmaz.
Karıştırılabilecek Türler
Kuyrukkakanın (Oenanthe oenanthe; Northern Wheatear) dişi ve gençleriyle karışabilir. Boz Kuyrukkakan görece iri, uzun gagalı ve kısa kuyrukludur; kanadındaki renk karşıtlığı genellikle daha azdır. Ancak Kuyrukkakan da uzun bacaklı ve dik duruşlu olabilir. Özellikle soluk dişi ve gençlerde bütün işaretlerin birlikte karşılaştırılması gerekir.
İki benzer kuyrukkakanı ayırırken kanat altı da yardımcıdır. Boz Kuyrukkakanın koltuk bölgesi ve kanat altı örtü tüyleri beyazımsı veya açık sarımsıdır; Kuyrukkakanda bunlar genellikle daha koyu gridir. Bu işaret ancak kanadın alt yüzeyi gerçekten görüldüğünde değerlendirilebilir; kuşu uçurmaya çalışmayın.
Çöl Kuyrukkakanının (Oenanthe deserti; Desert Wheatear) kuyruğu çok daha yaygın siyahtır; uçuşta beyaz sokumla keskin bir karşıtlık verir. Üreme giysili erkeğinde siyah yüz ve koyu kanatlar belirgindir, fakat dişide aynı koyuluğu beklememek gerekir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Soluk kanatta yalnız duran koyu küçük kanatçığı farklı açılarda doğrula.
Üstten beyaz taban üzerindeki geniş siyah uç bandını oranla.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydını düzenli üreme sayma.
Şubat
Afrika tarihini Türkiye’ye aktarma.
Mart
İlk kuşu sabit geliş tarihi sayma.
Nisan
Oyuk girişinde bekleme.
Mayıs
Yuva tüneline kamera sokma.
Haziran
İkinci kuluçkayı her bölgeye genelleme.
Temmuz
Yavruyu yakalama veya taşıma.
Ağustos
Dağılmayı kesin göç rotası sayma.
Eylül
Kayıt noktasından ülke dizisi çizme.
Ekim
Geç kuşu yalnız tarihle teşhis etme.
Kasım
Tek kaydı düzenli kışlama sayma.
Aralık
Yoklukta gözlem çabasını belirt.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kısa otlu açık bozkır
Çıplak zemin ve dik gözetleme noktalarını tara.
Kemirgen oyuklu mera
Deliklerin üstüne basmadan ve girişte beklemeden gözle.
Nadas ve tarla kenarı
Yüksek ekin içinden çok açık sert zemin sınırına bak.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kuyrukkakan
Oenanthe oenanthe- Yapı
- Genellikle daha küçük, kısa bacaklı ve daha uzun kuyruklu.
- Kanat
- Koyu merkezler daha yaygın; alula daha az izole olabilir.
- Uçuş
- Kuyruk uç bandı daha dar, kanat altı daha koyu.
Çöl Kuyrukkakanı
Oenanthe deserti- Kuyruk
- Büyük ölçüde siyah; beyaz yanlı ters T yok.
- Alt kanat
- Belirgin koyu/siyah.
- Yüz
- Erkekte daha geniş siyah yüz ve boğaz.
Kara Kulaklı Kuyrukkakan
Oenanthe melanoleuca- Karşıtlık
- Erişkin erkekte siyah-beyaz desen çok güçlü.
- Yapı
- Boz daha iri, uzun bacaklı ve tekdüze.
- Dişi/genç
- Soluk bireylerde yüz, alula, kuyruk ve alt kanat birlikte gerekir.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1YuvaÇoğunlukla terk edilmiş memeli oyuğunda; ayrıca arıkuşu tüneli, toprak/kaya yarığı veya yapı boşluğu. Kuru sap tabanı ince ot, kıl, yün ve tüyle döşenir.
- 2YumurtaBölgesel kaynaklarda çoğunlukla 4–7; yüksek Tibet çalışmasında ortalama 5,1.
- 3KuluçkaDişi yaklaşık 12–15 gün; Tibet çalışmasında 13,5 gün.
- 4Yavruİki ebeveyn besler; Tibet çalışmasında yavru dönemi 18,5 gün. Yerel sonuç Türkiye için sabit değildir.
- 5GözlemOyuğu açma, içine kamera sokma, girişte bekleme veya besin taşıyan erişkini takip etme.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Boz Kuyrukkakan ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Sinekkapangiller (Muscicapidae) — 31 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Boz Kuyrukkakan
Dik duruşu kısa görünen kuyruk ve güçlü gagayla birlikte oku.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
