Mavi-gri başı açık halkayla gör; tek halka yeterli değildir.
Doğu Kirazkuşu
Emberiza buchanani • Gray-necked Bunting
Doğu Kirazkuşu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Doğu Kirazkuşu (Emberiza buchanani; İngilizce Grey-necked Bunting veya Gray-necked Bunting), ince yapılı ve görece uzun gagalı bir kirazkuşudur. Gri başındaki açık göz halkası, açık renkli bıyık alanı ve devetüyünden pas kızılına değişen alt tarafı dikkat çeker. Kurak, taşlık yamaçlarda ve açık düzlüklerde görülür. Baş, gövde ve kanat desenini birlikte görmek, benzer kirazkuşlarından ayrılmasını kolaylaştırır.
Genel Görünüm ve Duruş
Ermenistan saha rehberinde erişkinler, mavi-gri başlı ve soluk kahverengimsi-turuncu alt taraflı olarak anlatılır; göğüste daha açık renkli beneklenmeler bulunur. Bu görünüm, başın altında kesintisiz ve koyu bir göğüs bandından farklıdır. Açık renkli göz çevresi, sarımsı boğaz ve bıyık alanıyla birlikte yüzün ayrıntılarını ortaya çıkarır.
Taze sonbahar giysisinde alt taraf tüylerinin gri-beyaz kenarları sıcak rengi örtebilir; bu yüzden üreme giysisindeki kadar canlı görünmeyebilir. Sırt gri-kahverengi ve silik çizgili, omuzların kestane tonu daha belirgindir. Kapalı kanadın iç tarafındaki uzun uçuş tüylerinin kenarları bulanık koyu kahverengidir. Kirazkuşu ve Kızıl Kirazkuşundaki gibi keskin, basamaklı kenar deseni yerine daha belirsiz bir sınır görülür.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi birbirine çok benzer. Erkek genellikle daha canlı renkli ve daha gri başlıdır; dişinin omuzları daha az kızıl, göğsü daha soluk olabilir. Dişide tepe ve ensedeki çizgiler daha belirgindir. İlk yıl kuşlarında yalnız tüy rengine bakarak güvenilir eşey ayrımı yapmak güçtür.
Gençlerin sırtında çizgiler bulunabilir. Kızıl Kirazkuşunun gençleriyle karşılaştırmada, daha gri-kahverengi sağrı ve daha açık karın sonu ile kuyruk altı yararlıdır. Sırt çizgileri daha zayıf, uçuş tüyleri daha soluk; kapalı kanattaki uzun iç tüylerin kenar deseni daha belirsizdir. Erişkin erkeğin canlı baş ve göğüs renkleri genç kuş için beklenmez.
Ermenistan saha rehberi, bu ülkedeki cerrutii topluluğunun gençlerini kahverengi-gri, üst tarafı ince çizgili olarak anlatır. Bıyık alanı ve boğaz beyazımsıdır; erişkinlerdeki sarımsı yüz tonları genç kuşta beklenmez.
Yeni çıkmış yavrular bakıma muhtaçtır; üzerlerinde bol, uzun gri hav tüyleri bulunur. Ağız içi turuncuya çalan pembe, gaga kenarları soluk sarıdır. İki ebeveyn de yavruları besler. Harrison ve Castell’in rehberi, gençlerin uçmaya başladıktan sonra 7–8 gün daha erişkinlerin yanında kaldığını belirtir; bu süre yumurtadan çıkıştan uçuşa kadar geçen gün sayısı değildir.
Uçuşta Görünüm
Kuyruk koyu kahverengidir ve uçta hafif yuvarlak görünür. Dıştaki iki çift kuyruk tüyünde beyaz alanlar bulunur; kuyruk açıldığında bu açıklıklar seçilebilir. Beyaz kenarlar tek başına ayırıcı değildir, çünkü yakın kirazkuşlarında da görülür.
Ses ve Davranış
Şarkısı ince, tiz notalardan oluşan kısa bir dizidir; yükselen bölümün sonu cızırtılı duyulabilir. Oiseaux.net ötüşü, aralarında hemen hiç duraklama bulunmayan iki parçalı bir yapı olarak tarif eder; ikinci parça daha kısadır. Aynı uzman hesabı Moğolistan kuşlarının farklı bir şarkı biçimi de verebildiğini belirtir. Çağrı “tsip” ya da “çep” gibi yazılabilir.
Ermenistan saha rehberi, kuşların su içmek ve yıkanmak için kaynaklara uçtuğunu kaydeder. Kurak ve taşlık yamaçlarda yaşayan tür, bu nedenle su başında da görülebilir.
Harrison ve Castell’in üreme rehberine göre dişi, yerde saklı duran gevşek bir çanak yuva yapar. Kuru bitki sapları ve otlar kullanılır, iç bölüm ince ot, kıl ve yünle döşenir. Genellikle 5 yumurta bildirilir; bunlar beyazımsı, soluk mavi ya da devetüyü zemin üzerinde koyu çizgi ve lekeler taşır. Yumurtalar birer günlük aralıklarla bırakılır ve dişi kuluçkaya yatar. Ancak bu kaynakta kuluçkanın kaç gün sürdüğü verilmez; güvenilir bir gün sayısı doğrulanamamıştır.
Karıştırılabilecek Türler
Kirazkuşunun (Emberiza hortulana; İngilizce Ortolan Bunting) erişkin erkeğinde baş ve üst göğüs yeşilimsi gri, boğaz ve bıyık alanı sarıdır. Doğu Kirazkuşunun açık boğazının altında böyle belirgin bir gri göğüs bandı görülmez. Kirazkuşunun ilk kış giysisindeki belirgin sırt ve sağrı çizgileri, geniş açık kanat şeritleri ve kapalı kanadın uzun iç tüylerinde basamak oluşturan kenarlar da önemlidir. Açık göz halkası iki türde de bulunduğu için, yalnız bu halkayı görmek ayrım sağlamaz.
Kızıl Kirazkuşunun (Emberiza caesia; İngilizce Cretzschmar’s Bunting) erişkin erkeğinde mavi-gri başa karşılık boğaz, gaga ile göz arasındaki alan ve bıyık bölgesi tarçın kızılıdır. Bu desen Doğu Kirazkuşunun açık boğazından ayrılır. Kızıl Kirazkuşunun dişisi daha soluktur; boyun ile sırt arasındaki karşıtlık zayıflar ve boğazın alt bölümünde koyu çizgiler bulunabilir. Soluk kuşlarda başın gri olmasından çok, boğazın rengi ve bütün yüz deseni değerlendirilir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
İnce-uzun konik gaga gri başla karşıtlık kurar.
Açık bıyık-boğazı bandsız tarçın-devetüyü altla birlikte oku.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış rotasını Türkiye bireyine atamayın
Şubat
Yabancı kış yoğunluğunu kopyalamayın
Mart
Bölgesel tarihi ülke takvimi yapmayın
Nisan
Gaga, baş ve göğsü birlikte belgeleyin
Mayıs
Şarkıcıya ses çalmayın
Haziran
Kaya altlarını aramayın
Temmuz
Aileye mesafe bırakın
Ağustos
Kayıt noktasından rota çizmeyin
Eylül
Yokluğu gözlem çabasıyla sınırlayın
Ekim
Kuşu belge için yeniden uçurmayın
Kasım
Alt türü fotoğraftan zorlamayın
Aralık
Suya iniş yolunu açık bırakın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kayalık kurak yamaç
Taş döküntüsü, açık görüş ve seyrek kısa ot.
Bodur dikenli çalılık
Tohumlu ot yamalarıyla seyrek alçak örtü.
Yakın su kaynağı
İçme-yıkanma için açık ve güvenli erişim.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kirazkuşu
Emberiza hortulana- Baş-boğaz
- Daha yeşilimsi ve sarı tonlu.
- Göğüs
- Gri-yeşil bant geçişi daha belirgin.
Kaya Kirazkuşu
Emberiza cia- Yüz
- Güçlü siyah-beyaz baş çizgileri.
- Sırt
- Daha belirgin çizgili ve farklı oranlı.
Kızıl Kirazkuşu
Emberiza caesia- Boğaz
- Turuncu-kızıl alan farklı yayılır.
- Gövde
- Baş-göğüs sınırı ve sırt tonu farklı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriZeminde ot, sarkan kaya veya taşların korumasında.
- 2Yuva yapısıKuru otlardan gevşek çanak; ince ot ve bazen at kılı döşeli.
- 3YumurtaErmenistan 5–6; Kazakistan çoğunlukla 4–5 bildirir.
- 4Kuluçka ve yavruGüvenilir tür-özel süre doğrulanmadı; yakın türlerden sayı aktarılmaz.
- 5EtikTaş kaldırma, kaya altını araştırma, ses çalma veya erişkini izleme yok.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Doğu Kirazkuşu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Kirazkuşugiller (Emberizidae) — 15 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Doğu Kirazkuşu
Mavi-gri başı açık halkayla gör; tek halka yeterli değildir.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
