Sarı boğaz ve bıyıkla birlikte değerlendirilir.
Kirazkuşu
Emberiza hortulana • Ortolan Bunting
Kirazkuşu
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Kirazkuşu (Emberiza hortulana; Ortolan Bunting), üreme erkeğinde gri-zeytin baş ve göğüs, sarı boğaz, açık göz halkası ve sıcak turuncu-kızıl karınla dikkat çeker. Gaga ve bacakları pembedir. Dişi ve gençler bu renkli erkekten daha soluk ve çizgili görünür; ilk karşılaştırma yaşa ve mevsime uygun kuşlar arasında yapılır.
Genel Görünüm ve Duruş
Orta boylu çinteler arasında ince ve toplu yapılıdır. Kısa, üçgen biçimli gagası, fazla iri başlı görünmeyen gövdesiyle uyumludur. Sarı Çinteye göre daha zarif ve akıcı bir silueti vardır. Tüylerini kabartmış bir kuş daha yuvarlak görünebilir; Vinicombe’un karşılaştırmalı fotoğraf rehberi aynı türün bu farklı duruşunu da gösterir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Dişinin başı daha kahverengidir; tepe üzerinde çizgiler seçilebilir. Göz halkası, boğazı ve gaga altından uzanan açık şerit krem tonludur. Göğsün üst bölümü de krem zemin üzerinde ince kahverengi çizgiler taşır. Erkeğin başındaki yeşilimsi tonu aynı güçte beklemek doğru olmaz.
Blasco-Zumeta ve Heinze’nin halkalama rehberinde, ilkbahar erkeğinin tepesinin çizgisiz veya ancak çok ince çizgili olduğu belirtilir. Dişide tepe ve göğüs genellikle daha çizgilidir; fakat hafif çizgili ara görünümlerin eşeyi kesinleştirilmez. Sonbaharda pek çok erkek dişiye benzer. Genç ve ilk yıl kuşlarında yalnız tüy deseniyle eşey ayrımı yapılmaz.
Gençte belirgin açık göz halkası ve açık boğaz bulunur, fakat erişkin erkeğin sarısı yoktur. Göğüs ve yanlar koyu çizgili, karın ise daha sade ve pembemsi kahverengidir. Üst taraf kahverengi üzerinde siyah çizgiler taşır. Göğüs, yan ve karındaki desenlerin aynı olmaması genç görünümünün önemli bir ayrıntısıdır.
Gençlerin ilk tüy değişimi kısmidir: gövde tüyleri yenilenirken kanattaki bazı örtü tüyleri ve uçuş tüyleri korunabilir. Erişkinin üreme sonrası tam değişimi de göç öncesinde durup kış alanında devam edebilir. Bu nedenle bir kuşta eski ve yeni tüylerin birlikte bulunması mümkündür; yeni gövde tüyleri, kanadın da bütünüyle yenilendiğini göstermez.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta ince, toplu ve akıcı görünür; gövdeye göre uzun kanatları göçmen yapısının bir parçasıdır. Kuyruk dış tüylerindeki beyaz alanlar açılan kuyrukta seçilebilir. Baş, boğaz ve göğüs deseni ise konan kuşta daha iyi incelenir.
Ses ve Davranış
Ötüşü, aynı notanın birkaç kez yinelenmesi ve ardından daha alçak bir nota ya da kısa bölüm gelmesiyle kurulur. Erkekler arasında ayrıntılar değişse de bu temel düzen korunur. Sarı Çintenin ötüşünü andırabilir. Kısa çağrılar “tsip” veya “çip” gibi duyulur; bunlar tam ötüş dizisinden ayrı, kısa seslerdir.
Üreme döneminde çiftler alan tutar. Üreme sonrasında ise topluluklar oluşur; Afrika kış alanlarında gruplar büyüyebilir. Göç sırasında hasat edilmiş tarlalarda topluca beslenebilir.
Menz ve Arlettaz’ın derlemesinde, üreyen çiftlerin gevşek gruplar oluşturabildiği belirtilir.
Dişi, çanak biçimli yuvanın dışını kuru saplarla, iç çukurunu daha ince bitki parçalarıyla yapar. Yuvayı aramak için bitkiler ayrılmaz; kuşun doğal davranışı uzaktan izlenir.
BTO’nun Avrupa kuşlarına dayanan uzman derlemesi tipik yumurta sayısını 4–5, dişinin kuluçkasını 11–12 gün, yavruların yuvada gelişmesini 12–13 gün olarak verir. Çıkan yavrular hav tüyleri taşısalar da bakıma muhtaçtır. Bunlar Türkiye’de izlenmiş tek bir yuva grubunun ölçümleri değildir; yuvadan ayrılma ile tam bağımsızlık da aynı aşama sayılmaz.
Karıştırılabilecek Türler
Kızıl Kirazkuşu (Emberiza caesia; Cretzschmar's Bunting), özellikle erkeğin sıcak kızıl alt tarafıyla benzer görünür. Ancak üreme erkeğinin başı mavi-gri, boğazı ve gaga altındaki açık şerit sarı yerine tarçın-kızıldır. Dişide renkler soluk, göğüsteki gri kuşak daha belirsiz olabilir. Bu yüzden yalnız kızıl karın değil, baş ile boğazın birlikte oluşturduğu desen karşılaştırılır.
Doğu Kirazkuşu (Emberiza buchanani; Grey-necked Bunting), gri başı ve açık göz halkasıyla karışabilir. Erişkin erkeğin boğazı ve gaga altı şeridi beyazımsıdır; aradaki çizgi soluk gridir. Sırtı kum kahverengisi ve hafif çizgili, karın ve yanlar pembemsi devetüyüdür. Kirazkuşundaki sarı boğaz ve yeşilimsi baş yerine daha soluk, kumlu bir görünüm aranır; dişi ve gençlerde ayrım zorlaşır.
Boz Çinte (Emberiza cineracea; Cinereous Bunting), açık göz halkalı ve sarı boğazlı bir başka benzeridir. Batıdaki cineracea erkeğinde göğüs ve boyun daha kül grisidir; doğudaki semenowi daha sarı görünür. Erişkinler Kirazkuşundaki belirgin kızıl karın ve çizgili sırt birleşimini taşımaz. Dişi ve ilk kış kuşları daha kahverengi, baş ve göğüsleri ince çizgili olabileceğinden renkli erkeğin görüntüsü bütün yaşlara uygulanmaz.
Sarı Çinte (Emberiza citrinella; Yellowhammer), üreme erkeğinde baş ve alt tarafta daha geniş sarı alanlar taşır. Kuyruk sokumu kızıl-kestane, gaganın üstü koyu gri, altı çelik mavisidir. Kızıl-kestane kuyruk sokumu dişi ve gençte de yardımcıdır; bu alan konmuş kuşta kanat uçları arkasında gizlenebilir. Kirazkuşunun pembe gagası ve daha sınırlı sarı boğazı bu özelliklerle karşılaştırılır.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Üreme erkeğinde sıcak ve belirgin renk geçişi.
Kısa ot, çıplak zemin ve şarkı tüneği yan yana.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış habitatını Türkiye yaz habitatı saymayın
Şubat
Kış tahıl tercihini yaz diyetine kopyalamayın
Mart
Erken kaydı üreme kanıtı yapmayın
Nisan
Dişi-gençte soluk desen bekleyin
Mayıs
Şarkı tüneğinden yuva aramayın
Haziran
Yiyecek taşıyan kuşu takip etmeyin
Temmuz
Zemin yuvası çevresine basmayın
Ağustos
Güz erkeğini dişiyle karşılaştırın
Eylül
Göç noktalarını tek rotaya bağlamayın
Ekim
Geç kuşu tarihle dışlamayın
Kasım
Afrika kaydını Türkiye varlığı saymayın
Aralık
Bireysel rota olmadan kilometre vermeyin
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Taşlı açık yamaç
Kısa ot, çıplak zemin ve seyrek çalı.
Geleneksel tarım mozaiği
Küçük tarlalar, kenarlar ve tek ağaçlar.
Erken ardıllık alanı
Yanık veya genç açıklıkta dağınık bitki örtüsü.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kızıl Kirazkuşu
Emberiza caesia- Baş
- Daha temiz mavi-gri.
- Boğaz
- Sarı yerine turuncumsu.
- Gövde
- Göğüs-karın renk sınırı farklı.
Tarla Kirazkuşu
Emberiza calandra- Gövde
- Daha iri ve ağır.
- Gaga
- Daha güçlü ve kalın.
- Desen
- Baş-alt taraf yoğun çizgili, sarı-kestane paket yok.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriYerde veya zemine çok yakın; ot, çalı, taş ya da ürün altında.
- 2Yuva yapısıKuru sap, kökçük ve yapraklı kâse; içi ince otla döşeli.
- 3YumurtaTipik 4–5; BTO gözlem aralığı 3–6.
- 4KuluçkaDişi; tipik 11–12 gün.
- 5YavruYardıma muhtaç; tipik 12–13 günde yuvadan ayrılır.
- 6EtikŞarkı tüneğinden yuva aramayın, yiyecek taşıyan kuşu izlemeyin ve zemini ezmeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kirazkuşu ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Kirazkuşugiller (Emberizidae) — 15 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Kirazkuşu
Sarı boğaz ve bıyıkla birlikte değerlendirilir.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
