Tabanı turuncu, ucu koyu; yapı ve bacakla doğrulayın.
Terek Düdükçünü
Xenus cinereus • Terek Sandpiper
Terek Düdükçünü
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Terek Düdükçünü, kısa turuncu bacaklı ve dolgun gövdeli küçük bir kıyı kuşudur. Uzun gagası belirgin biçimde yukarı kıvrılır; dip kısmı turuncudur. Başının üst kısmı yüksek, alnı diktir.
Genel Görünüm ve Duruş
Gözün önündeki ince koyu çizginin üzerinde açık bir kaş seçilebilir. Baş, boyun ve göğsün iki yanındaki ince çizgiler, beyaz karından farklı bir desen oluşturur. Kısa bacaklarıyla uzun gagasının bir araya gelişi, yalnız gri-beyaz renkten daha güçlü bir tanı ipucudur.
Üreme giysisinde gri-kahverengi sırt üzerindeki iki siyahımsı çizgi V biçimi oluşturur. Üreme dışında üst taraf daha sade griye döner; omuzlardaki siyah çizgiler silikleşebilir. Karnı beyaz kalır. Gaga, sarı-turuncu dibi dışında koyudur.
Yürürken gövdesinin önü arkasından daha alçakta durabilir; sanki öne doğru devrilecekmiş gibi görünür. Kuyruğunu sık sık aşağı yukarı oynatır. Bu hareketi Dere Düdükçününü hatırlatsa da iki türün gagaları belirgin biçimde farklıdır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkekle dişi tüy görünüşüyle güvenilir biçimde ayrılamaz. Gri rengin koyuluğu, tek bir kuşun eşeyini belirlemez. Erişkinlerde üreme giysisinden daha sade üreme dışı giysisine geçiş, iki eşeyde de görülen mevsimsel değişimdir.
Genç kuşun üst tarafı daha sıcak ve koyu gri-kahverengidir. Sırt ve kanat örtü tüylerindeki dar krem kenarlar, pullu bir görünüş verebilir. Bazı tüylerde koyu çapa biçimli işaretler bulunur. Gaganın dip rengi ve bacakları erişkininkinden daha donuktur; omuzdaki uzun koyu çizgiler ise daha az belirgindir.
Tüylerin eskiliği, mevsimle birlikte değerlendirilir. Avustralya Kuş Araştırmaları Birliğinin Avustralasya için hazırladığı uzman kılavuzunda, temmuz–ağustostaki varışlarda gençlerin uzun dış kanat tüyleri taze, erişkinlerinki ise aşınmış veya değişmekte olarak anlatılır. Erişkin tüy değişimi tamamlandığında ilişki tersine dönebilir: erişkinin tüyleri tazeyken gençte eski tüyler görülebilir. Kılavuz, gençlikten sonraki kısmi değişimde sırt, kuyruk sokumu ve kanat üstünü örten birçok tüyün korunabildiğini de belirtir. Aynı tazelik işareti böylece yılın her ayında aynı yaş anlamına gelmez.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta kanadın arka kenarında beyaz bir çizgi görülür. Bu beyazlık, gövdeye yakın uzun uçuş tüylerinin ve dış uçuş tüylerinin içte kalan bölümünün uçlarındadır. Kanadın ortasını boydan boya kesen geniş bir bant değildir. Kuyruk sokumu ve kuyruk gridir.
Güçlü ve doğrudan uçuşunda kanatlar hızlı titreşiyormuş gibi görünür.
Ses ve Davranış
Uçuş çağrısı hızlı yinelenen “dudududu” gibi veya titreyen bir dizi halinde duyulabilir. Rahatsız edildiğinde daha gürültülüdür. Üreme ötüşü ise daha dolgun ve melodik, uzayan “perrii” benzeri sesler içerir.
Son derece hareketli beslenir; hızlı koşuların ardından durup avını gagalar. Başını alçakta, öne uzatarak ilerlemesi dikkat çekicidir. Bazen sığ suda gagasını iki yana hareket ettirerek de besin arar.
Erkeğin gösterisi yalnız gökyüzünde olmaz. Avustralya Müzesi tür hesabında, havadaki gösterinin yanında yerde kanatlarını titreterek, kuyruğunu kaldırıp yüksek sesle ötmesi de anlatılır. Yuva çevresini savunurken dişi kuluçkada olabilir.
Yuvası, genellikle yerde kısa bitkiler arasındaki sığ bir çukurdur; ot ve başka bitki kalıntılarıyla döşenir. Kuzey Avrasya’daki üremesini özetleyen Avustralya resmî derlemesi, tipik yumurta sayısını dört, bildirilen aralığı 2–4 olarak verir. Aynı derlemede kuluçka 23–24 gündür. Bu, yumurtaların ısıtıldığı dönemdir; yavruların yuvadan ayrılışı veya tam bağımsızlığı için verilen bir süre değildir.
Oiseaux hesabında yumurtalar gri-yeşil zemin üzerinde kızıl-kahverengi ve siyaha yakın beneklerle tarif edilir. Kuluçkaya erkeğin de katıldığı, yumurtadan çıkıştan birkaç gün sonra yavru bakımını erkeğin üstlendiği belirtilir. Henüz küçük yavrunun üst tarafı ince koyu lekeli gri-kahverengi, çenesi, boğazı ve alt tarafı beyazdır. Başın üstünden sırta uzanan koyu bir çizgi görülür. İnce tüylerle kaplı küçük yavru ile göçte görülen, pullu kanat tüyleri taşıyan uçabilir gençler farklı gelişim dönemlerindedir.
Karıştırılabilecek Türler
1. Dere Düdükçünü (Actitis hypoleucos) de başını ve kuyruğunu sallayabilir. Ancak gagası daha kısa ve düzdür; donuk yeşilimsi-gri bacakları vardır. Göğsün koyu yanları ile kapalı kanadın önü arasına giren beyaz bir çıkıntı, omuzda küçük beyaz bir alan oluşturur. Uçuşta beyaz kanat bandı belirgindir. Bu yapı, Terek Düdükçününün başta anlatılan uzun, yukarı kıvrık gagasından farklıdır.
2. Yeşil Düdükçün (Tringa ochropus) uçuşta beyaz kuyruk sokumu ve koyu kanat altıyla ayrılır. Terek Düdükçününün kuyruk sokumu gridir. Özellikle uzaklaşan bir kuşta bu alanın rengi, ikisinin benzer gri-beyaz gövdesinden daha belirgin bir fark verebilir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Öne eğik, hızlı koşan tıknaz gövde.
Doğal uçuşta güçlü destek; tek başına yeterli değil.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Kış kaydını ayrıntılı belgeleyin
Şubat
Tüneği rahatsız etmeyin
Mart
Gaga tabanı rengini kontrol edin
Nisan
Dere Düdükçününü dışlayın
Mayıs
Beyaz kanat kenarı için kuş kaldırmayın
Haziran
Türkiye kaydını üreme saymayın
Temmuz
Erken dönüşü cinsiyet kanıtı yapmayın
Ağustos
Gençte açık tüy kenarlarını arayın
Eylül
Beslenme çamurluğuna girmeyin
Ekim
İç sulak kaydını rota saymayın
Kasım
Bacak çamurunu hesaba katın
Aralık
Tek kıvrık gagayla karar vermeyin
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Gelgit çamurluğu
Hızlı yüzey avcılığı için ıslak ince tortu.
Mangrov ve lagün kenarı
Beslenme ile yüksek gelgit tüneği mozaiği.
Nehir ağzı ve tuzla
Göçte sığ su, çamur ve güvenli dinlenme.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Dere Düdükçünü
Actitis hypoleucos- Gaga
- Kısa ve düz.
- Yapı
- Daha uzun kuyruklu.
- Uçuş
- Kanat deseni farklı.
Yeşil Düdükçün
Tringa ochropus- Üst taraf
- Daha koyu.
- Sağrı
- Belirgin beyaz.
- Gaga
- Düz.
Bataklık Düdükçünü
Tringa stagnatilis- Bacak
- Çok daha uzun.
- Gaga
- İnce ve düz.
- Yapı
- Daha zarif.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriKuzey nehir vadisi veya tundrada kısa bitki arasında zemin.
- 2Yuva yapısıSığ kazıntı; kuru ot, yaprak ve bitki döküntüsüyle döşeli.
- 3YumurtaTipik yaklaşık 4; doğrulanmış aralık 2–4.
- 4KuluçkaÇoğunlukla dişi; 23–24 gün, erkek alanı savunabilir.
- 5YavruTüylü ve hareketli; yaklaşık 15 günde uçuş gelişimi.
- 6EtikYetişkini kaldırmayın, kısa otu açmayın, yavruyu takip etmeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Terek Düdükçünü ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Çullukgiller (Scolopacidae) — 37 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Terek Düdükçünü
Tabanı turuncu, ucu koyu; yapı ve bacakla doğrulayın.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
