kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek23 cm
dişi23 cm
Kanat Açıklığı
erkek36–45 cm
dişi36–45 cm
Ağırlığı
erkek73 g
dişi73 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Terek Düdükçünü
İngilizce İsim Terek Sandpiper
Bilimsel İsim Xenus cinereus
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Terek Düdükçünü, kısa turuncu bacaklı ve dolgun gövdeli küçük bir kıyı kuşudur. Uzun gagası belirgin biçimde yukarı kıvrılır; dip kısmı turuncudur. Başının üst kısmı yüksek, alnı diktir.

Genel Görünüm ve Duruş

Gözün önündeki ince koyu çizginin üzerinde açık bir kaş seçilebilir. Baş, boyun ve göğsün iki yanındaki ince çizgiler, beyaz karından farklı bir desen oluşturur. Kısa bacaklarıyla uzun gagasının bir araya gelişi, yalnız gri-beyaz renkten daha güçlü bir tanı ipucudur.

Üreme giysisinde gri-kahverengi sırt üzerindeki iki siyahımsı çizgi V biçimi oluşturur. Üreme dışında üst taraf daha sade griye döner; omuzlardaki siyah çizgiler silikleşebilir. Karnı beyaz kalır. Gaga, sarı-turuncu dibi dışında koyudur.

Yürürken gövdesinin önü arkasından daha alçakta durabilir; sanki öne doğru devrilecekmiş gibi görünür. Kuyruğunu sık sık aşağı yukarı oynatır. Bu hareketi Dere Düdükçününü hatırlatsa da iki türün gagaları belirgin biçimde farklıdır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkekle dişi tüy görünüşüyle güvenilir biçimde ayrılamaz. Gri rengin koyuluğu, tek bir kuşun eşeyini belirlemez. Erişkinlerde üreme giysisinden daha sade üreme dışı giysisine geçiş, iki eşeyde de görülen mevsimsel değişimdir.

Genç kuşun üst tarafı daha sıcak ve koyu gri-kahverengidir. Sırt ve kanat örtü tüylerindeki dar krem kenarlar, pullu bir görünüş verebilir. Bazı tüylerde koyu çapa biçimli işaretler bulunur. Gaganın dip rengi ve bacakları erişkininkinden daha donuktur; omuzdaki uzun koyu çizgiler ise daha az belirgindir.

Tüylerin eskiliği, mevsimle birlikte değerlendirilir. Avustralya Kuş Araştırmaları Birliğinin Avustralasya için hazırladığı uzman kılavuzunda, temmuz–ağustostaki varışlarda gençlerin uzun dış kanat tüyleri taze, erişkinlerinki ise aşınmış veya değişmekte olarak anlatılır. Erişkin tüy değişimi tamamlandığında ilişki tersine dönebilir: erişkinin tüyleri tazeyken gençte eski tüyler görülebilir. Kılavuz, gençlikten sonraki kısmi değişimde sırt, kuyruk sokumu ve kanat üstünü örten birçok tüyün korunabildiğini de belirtir. Aynı tazelik işareti böylece yılın her ayında aynı yaş anlamına gelmez.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanadın arka kenarında beyaz bir çizgi görülür. Bu beyazlık, gövdeye yakın uzun uçuş tüylerinin ve dış uçuş tüylerinin içte kalan bölümünün uçlarındadır. Kanadın ortasını boydan boya kesen geniş bir bant değildir. Kuyruk sokumu ve kuyruk gridir.

Güçlü ve doğrudan uçuşunda kanatlar hızlı titreşiyormuş gibi görünür.

Ses ve Davranış

Uçuş çağrısı hızlı yinelenen “dudududu” gibi veya titreyen bir dizi halinde duyulabilir. Rahatsız edildiğinde daha gürültülüdür. Üreme ötüşü ise daha dolgun ve melodik, uzayan “perrii” benzeri sesler içerir.

Son derece hareketli beslenir; hızlı koşuların ardından durup avını gagalar. Başını alçakta, öne uzatarak ilerlemesi dikkat çekicidir. Bazen sığ suda gagasını iki yana hareket ettirerek de besin arar.

Erkeğin gösterisi yalnız gökyüzünde olmaz. Avustralya Müzesi tür hesabında, havadaki gösterinin yanında yerde kanatlarını titreterek, kuyruğunu kaldırıp yüksek sesle ötmesi de anlatılır. Yuva çevresini savunurken dişi kuluçkada olabilir.

Yuvası, genellikle yerde kısa bitkiler arasındaki sığ bir çukurdur; ot ve başka bitki kalıntılarıyla döşenir. Kuzey Avrasya’daki üremesini özetleyen Avustralya resmî derlemesi, tipik yumurta sayısını dört, bildirilen aralığı 2–4 olarak verir. Aynı derlemede kuluçka 23–24 gündür. Bu, yumurtaların ısıtıldığı dönemdir; yavruların yuvadan ayrılışı veya tam bağımsızlığı için verilen bir süre değildir.

Oiseaux hesabında yumurtalar gri-yeşil zemin üzerinde kızıl-kahverengi ve siyaha yakın beneklerle tarif edilir. Kuluçkaya erkeğin de katıldığı, yumurtadan çıkıştan birkaç gün sonra yavru bakımını erkeğin üstlendiği belirtilir. Henüz küçük yavrunun üst tarafı ince koyu lekeli gri-kahverengi, çenesi, boğazı ve alt tarafı beyazdır. Başın üstünden sırta uzanan koyu bir çizgi görülür. İnce tüylerle kaplı küçük yavru ile göçte görülen, pullu kanat tüyleri taşıyan uçabilir gençler farklı gelişim dönemlerindedir.

Karıştırılabilecek Türler

1. Dere Düdükçünü (Actitis hypoleucos) de başını ve kuyruğunu sallayabilir. Ancak gagası daha kısa ve düzdür; donuk yeşilimsi-gri bacakları vardır. Göğsün koyu yanları ile kapalı kanadın önü arasına giren beyaz bir çıkıntı, omuzda küçük beyaz bir alan oluşturur. Uçuşta beyaz kanat bandı belirgindir. Bu yapı, Terek Düdükçününün başta anlatılan uzun, yukarı kıvrık gagasından farklıdır.

2. Yeşil Düdükçün (Tringa ochropus) uçuşta beyaz kuyruk sokumu ve koyu kanat altıyla ayrılır. Terek Düdükçününün kuyruk sokumu gridir. Özellikle uzaklaşan bir kuşta bu alanın rengi, ikisinin benzer gri-beyaz gövdesinden daha belirgin bir fark verebilir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Terek Düdükçünü saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Yukarı kıvrık uzun gaga

Tabanı turuncu, ucu koyu; yapı ve bacakla doğrulayın.

02
Kısa turuncu bacak

Öne eğik, hızlı koşan tıknaz gövde.

03
Beyaz kanat arka kenarı

Doğal uçuşta güçlü destek; tek başına yeterli değil.

Gözlem Noktaları

Uzun mesafeli göç; Türkiye bireyi için doğrulanmış tek mesafe yok

Gözlem noktaları gerçek iz değildir; halka/izleme olmadan rota çizilmez.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 12 Türkiye’de çoğunlukla ilkbahar ve sonbahar geçişi

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Terek Düdükçünü

Terek Sandpiper
Xenus cinereus

Tabanı turuncu, ucu koyu; yapı ve bacakla doğrulayın.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...