kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek33–38 cm
dişi33–38 cm
Kanat Açıklığı
erkek76–88 cm
dişi76–88 cm
Ağırlığı
erkek150–300 g
dişi150–300 g

Tür Bilgisi

Türkçe Gülen Sumru
İngilizce Gull‑billed Tern
Bilimsel Gelochelidon nilotica
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Gülen Sumru, kalın siyah gagası, açık gri sırtı ve beyaz alt tarafıyla seçilen bir sumrudur. Kuyruğu kısa ve sığ çatallıdır. Üreme görünümündeki erişkinin başında siyah başlık bulunur.

Genel Görünüm ve Duruş

Baş ile gaga güçlü bir bütün oluşturur; ince gagalı sumrulara göre daha yuvarlak ve ağır başlı görünür. Olsen ve Larsson’un Avrupa teşhis kitabında ense, göğüs ve kalın gaganın birleşimi özellikle vurgulanır. Konmuş kuşun siyah bacakları da belirgindir.

Kanatlar uzun ve sivridir. Konmuş erişkinde kanat uçları kısa kuyruğun ucunu geçebilir. Bu duruş gaganın kalınlığıyla birlikte değerlendirilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin dış görünüşünden güvenilir bir ayrım yapmak kolay değildir. Scridel ve arkadaşlarının 2023 araştırması türü, erkek ve dişisi görünüş bakımından benzer bir deniz kuşu olarak ele alır. Siyah başlık erkek işareti değildir; erişkinin üreme görünümüdür. Benzer renkli iki kuştan hangisinin erkek olduğuna yalnız daha büyük veya daha koyu göründüğü için karar verilmez.

Üreme dışında erişkinin başı büyük ölçüde beyazlaşır ve gözün gerisinde koyu bir maske kalır. Hong Kong Kuş Gözlem Derneğinin uzman hesabı aynı baş deseninin ilk kış kuşlarında da görülebildiğini belirtir. Beyaz baş bu nedenle tek başına yaş göstergesi değildir.

Genç kuşlarda sırt ve kanat örtülerindeki açık kenarlar ile koyu uç öncesi işaretler tüyleri hafif pullu gösterebilir. Göz arkasındaki leke erişkindekinden daha belirsiz olabilir. Yakın zamanda uçmaya başlayan gençlerin gaga dibinde açıklık görülebilir. Baş ve kanat örtüleri de değerlendirilir.

Gençlerin bütün sırtını belirgin kahverengi beneklerle kaplı beklememek gerekir. Avrupa teşhis kitabı, açık renkli gençlerin neredeyse erişkin gibi görünebildiğini; daha koyu işaretli olanlarda sırt ve iç kanat tüylerinde V biçimli izler bulunabildiğini anlatır. İlk yazdaki kuş, beyaz başını korurken dış uçuş tüyleri koyu ve aşınmış görünebilir. Yaş seçerken bu ayrıntılar birlikte aranır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta açık gri üst kanat, kısa kuyruk ve sivri kanat uçları görülür. Dıştaki uzun uçuş tüylerinin uçları daha koyudur. Hong Kong uzman hesabı, alt kanadın dış kısmında bu tüylerin arka kenarında belirgin koyuluk tarif eder. Bu alanı bütün kanat altı siyahmış gibi okumamak gerekir; açı, tüy aşınması ve ışık da desenin görünüşünü değiştirir.

Besin ararken uçuş biçimi değişebilir. İspanya’nın Castilla–La Mancha bölgesinde üç göl çevresinde 2015–2016’da çalışan Britto ve arkadaşları, av arama uçuşunu yavaş ilerleme, başı aşağı tutma ve avı almak için zemine doğru sık iniş denemeleriyle tanımlamıştır. Doğrudan bir yerden ötekine uçan kuşları beslenme incelemesine katmamışlardır. Kuşun yalnız uçuyor olması, mutlaka av aradığını söylemez.

Ses ve Davranış

Çağrısı derin ve boğazdan gelen bir tını taşır. Fransız uzman hesabında gençlerin daha yumuşak “pi-ip” benzeri sesi, erişkinin daha kaba sesi ve burundan gelen alarm çağrısı ayrı anlatılır. Kışın daha sessiz olabilir. Yazılı heceler sesi tam karşılamaz; ses duyulan kuşun gaga ve baş deseni de kontrol edilir.

Toplu dinlenirken sesli gruplar oluşturabilir; besin arayan kuşların aynı anda tek bir sürü halinde avlanması gerekmez. Hong Kong’da Mai Po koruma alanındaki havuzlarda gürültülü dinlenme grupları, çamur düzlüklerinde ise ayrı ayrı avlanan kuşlar anlatılır. Bu yerel davranış hesabı, görülen her grubun üreme kolonisi olduğunu göstermez. Dinlenme, avlanma ve yuvalama ayrı gözlemlerdir.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Gagalı Sumru (Thalasseus sandvicensis) gerçekten karıştırılabilecek türdür. Avrupa’daki erişkinlerin gagası daha uzun ve ince, ucu genellikle sarıdır; başın arkasında küçük bir tepe bulunur. Gülen Sumrunun kısa, kalın ve siyah gagası ile daha yuvarlak ensesi birlikte ayırıcıdır. Avrupa teşhis kitabı, Kara Gagalı Sumruda sırt ile beyaz kuyruk ve kuyruk üstü arasındaki belirgin karşıtlığı da vurgular.

Hazar Sumrusu (Hydroprogne caspia) çok daha iri ve güçlü başlıdır; büyük kırmızı gagası ilk ayrımlardan biridir. Onun da kanat altında koyu uçuş tüyleri bulunur. Gülen Sumrunun koyu kanat uçlarını görüp yalnız bu alanla Hazar Sumrusu dememek gerekir; büyüklük ve özellikle gaga rengi birlikte karşılaştırılır. Genç Hazar Sumrusunun sırtında kahverengimsi işaretler ve başında çizgilenme bulunabilir, fakat gaga yine kırmızımsıdır. Gri veya kahverengi tüy izleriyle birlikte gaga rengi de görülmelidir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Gülen Sumru saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Kalın, kısa siyah gaga

İnce sivri sumru gagasından farklı olarak güçlü, kısa ve martımsı görünür.

02
Üremede düzgün siyah takke

Siyah takke göz hizasından enseye uzanır; kışın tepe beyazlaşır, göz gerisinde koyu leke kalır.

03
Geniş kanat, sığ çatallı kuyruk

Kanatlar uzun fakat geniş tabanlı; kuyruk çoğu sumrudan daha kısa ve sığ çatallıdır.

Gözlem Noktaları

500 – 2.000 km
Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 40 Kış kıyı kayması

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Gülen Sumru

Gull-billed Tern
Gelochelidon nilotica

İnce sivri sumru gagasından farklı olarak güçlü, kısa ve martımsı görünür.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...