İnce sivri sumru gagasından farklı olarak güçlü, kısa ve martımsı görünür.
Gülen Sumru
Gelochelidon nilotica • Gull-billed Tern
Gülen Sumru
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Gülen Sumru, kalın siyah gagası, açık gri sırtı ve beyaz alt tarafıyla seçilen bir sumrudur. Kuyruğu kısa ve sığ çatallıdır. Üreme görünümündeki erişkinin başında siyah başlık bulunur.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş ile gaga güçlü bir bütün oluşturur; ince gagalı sumrulara göre daha yuvarlak ve ağır başlı görünür. Olsen ve Larsson’un Avrupa teşhis kitabında ense, göğüs ve kalın gaganın birleşimi özellikle vurgulanır. Konmuş kuşun siyah bacakları da belirgindir.
Kanatlar uzun ve sivridir. Konmuş erişkinde kanat uçları kısa kuyruğun ucunu geçebilir. Bu duruş gaganın kalınlığıyla birlikte değerlendirilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişinin dış görünüşünden güvenilir bir ayrım yapmak kolay değildir. Scridel ve arkadaşlarının 2023 araştırması türü, erkek ve dişisi görünüş bakımından benzer bir deniz kuşu olarak ele alır. Siyah başlık erkek işareti değildir; erişkinin üreme görünümüdür. Benzer renkli iki kuştan hangisinin erkek olduğuna yalnız daha büyük veya daha koyu göründüğü için karar verilmez.
Üreme dışında erişkinin başı büyük ölçüde beyazlaşır ve gözün gerisinde koyu bir maske kalır. Hong Kong Kuş Gözlem Derneğinin uzman hesabı aynı baş deseninin ilk kış kuşlarında da görülebildiğini belirtir. Beyaz baş bu nedenle tek başına yaş göstergesi değildir.
Genç kuşlarda sırt ve kanat örtülerindeki açık kenarlar ile koyu uç öncesi işaretler tüyleri hafif pullu gösterebilir. Göz arkasındaki leke erişkindekinden daha belirsiz olabilir. Yakın zamanda uçmaya başlayan gençlerin gaga dibinde açıklık görülebilir. Baş ve kanat örtüleri de değerlendirilir.
Gençlerin bütün sırtını belirgin kahverengi beneklerle kaplı beklememek gerekir. Avrupa teşhis kitabı, açık renkli gençlerin neredeyse erişkin gibi görünebildiğini; daha koyu işaretli olanlarda sırt ve iç kanat tüylerinde V biçimli izler bulunabildiğini anlatır. İlk yazdaki kuş, beyaz başını korurken dış uçuş tüyleri koyu ve aşınmış görünebilir. Yaş seçerken bu ayrıntılar birlikte aranır.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta açık gri üst kanat, kısa kuyruk ve sivri kanat uçları görülür. Dıştaki uzun uçuş tüylerinin uçları daha koyudur. Hong Kong uzman hesabı, alt kanadın dış kısmında bu tüylerin arka kenarında belirgin koyuluk tarif eder. Bu alanı bütün kanat altı siyahmış gibi okumamak gerekir; açı, tüy aşınması ve ışık da desenin görünüşünü değiştirir.
Besin ararken uçuş biçimi değişebilir. İspanya’nın Castilla–La Mancha bölgesinde üç göl çevresinde 2015–2016’da çalışan Britto ve arkadaşları, av arama uçuşunu yavaş ilerleme, başı aşağı tutma ve avı almak için zemine doğru sık iniş denemeleriyle tanımlamıştır. Doğrudan bir yerden ötekine uçan kuşları beslenme incelemesine katmamışlardır. Kuşun yalnız uçuyor olması, mutlaka av aradığını söylemez.
Ses ve Davranış
Çağrısı derin ve boğazdan gelen bir tını taşır. Fransız uzman hesabında gençlerin daha yumuşak “pi-ip” benzeri sesi, erişkinin daha kaba sesi ve burundan gelen alarm çağrısı ayrı anlatılır. Kışın daha sessiz olabilir. Yazılı heceler sesi tam karşılamaz; ses duyulan kuşun gaga ve baş deseni de kontrol edilir.
Toplu dinlenirken sesli gruplar oluşturabilir; besin arayan kuşların aynı anda tek bir sürü halinde avlanması gerekmez. Hong Kong’da Mai Po koruma alanındaki havuzlarda gürültülü dinlenme grupları, çamur düzlüklerinde ise ayrı ayrı avlanan kuşlar anlatılır. Bu yerel davranış hesabı, görülen her grubun üreme kolonisi olduğunu göstermez. Dinlenme, avlanma ve yuvalama ayrı gözlemlerdir.
Karıştırılabilecek Türler
Kara Gagalı Sumru (Thalasseus sandvicensis) gerçekten karıştırılabilecek türdür. Avrupa’daki erişkinlerin gagası daha uzun ve ince, ucu genellikle sarıdır; başın arkasında küçük bir tepe bulunur. Gülen Sumrunun kısa, kalın ve siyah gagası ile daha yuvarlak ensesi birlikte ayırıcıdır. Avrupa teşhis kitabı, Kara Gagalı Sumruda sırt ile beyaz kuyruk ve kuyruk üstü arasındaki belirgin karşıtlığı da vurgular.
Hazar Sumrusu (Hydroprogne caspia) çok daha iri ve güçlü başlıdır; büyük kırmızı gagası ilk ayrımlardan biridir. Onun da kanat altında koyu uçuş tüyleri bulunur. Gülen Sumrunun koyu kanat uçlarını görüp yalnız bu alanla Hazar Sumrusu dememek gerekir; büyüklük ve özellikle gaga rengi birlikte karşılaştırılır. Genç Hazar Sumrusunun sırtında kahverengimsi işaretler ve başında çizgilenme bulunabilir, fakat gaga yine kırmızımsıdır. Gri veya kahverengi tüy izleriyle birlikte gaga rengi de görülmelidir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Siyah takke göz hizasından enseye uzanır; kışın tepe beyazlaşır, göz gerisinde koyu leke kalır.
Kanatlar uzun fakat geniş tabanlı; kuyruk çoğu sumrudan daha kısa ve sığ çatallıdır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Oca
Çoğunlukla güneyde. Lagün kıyısında suya dalmak yerine çayır üstünde avlanan kalın gagalı sumruyu arayın.
Şub
Çoğunlukla güneyde. Lagün kıyısında suya dalmak yerine çayır üstünde avlanan kalın gagalı sumruyu arayın.
Mar
İlk geçiş. Güz geçişinde sığ kıyı ve deltada geniş kanatlı, kısa kuyruklu bireyleri tarayın.
Nis
Geliş ve geçiş. Güz geçişinde sığ kıyı ve deltada geniş kanatlı, kısa kuyruklu bireyleri tarayın.
May
Yuva dönemi. Koloni adasına yaklaşmayın; kalkan erişkin ve açığa çıkan yavru tehlike işaretidir.
Haz
Kuluçka ve yavru. Koloni adasına yaklaşmayın; kalkan erişkin ve açığa çıkan yavru tehlike işaretidir.
Tem
Yavru bakımı. Koloni adasına yaklaşmayın; kalkan erişkin ve açığa çıkan yavru tehlike işaretidir.
Ağu
Dağılma. Güz geçişinde sığ kıyı ve deltada geniş kanatlı, kısa kuyruklu bireyleri tarayın.
Eyl
Güz geçişi. Güz geçişinde sığ kıyı ve deltada geniş kanatlı, kısa kuyruklu bireyleri tarayın.
Eki
Geç kalanlar. Güz geçişinde sığ kıyı ve deltada geniş kanatlı, kısa kuyruklu bireyleri tarayın.
Kas
Çoğunlukla güneyde. Lagün kıyısında suya dalmak yerine çayır üstünde avlanan kalın gagalı sumruyu arayın.
Ara
Çoğunlukla güneyde. Lagün kıyısında suya dalmak yerine çayır üstünde avlanan kalın gagalı sumruyu arayın.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Tuzlu lagün ve delta
Sığ tuzlu su, çamur düzlük ve kum adalarının birlikte olduğu alan.
Sulak çayır ve tarla
Böcek, küçük omurgalı ve yengeç avladığı açık kara yüzeyi.
Koloniden uzak dur
Kum adasındaki yuvalar basılmaya ve rahatsızlığa çok açıktır.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Karagagalı Sumru
Thalasseus sandvicensis- Gaga
- Uzun, sarı uçlu
- Kuyruk
- Daha derin çatallı
- Yapı
- Daha ince
Hazar Sumrusu
Hydroprogne caspia- Boyut
- Çok daha iri
- Gaga
- Kalın kırmızı
- Kanat
- Daha koyu uçlu
Kara Sumru
Chlidonias niger- Boyut
- Daha küçük
- Üreme gövdesi
- Koyu
- Gaga
- İnce
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Kum veya çamur adasıLagün, delta ya da sığ göldeki çıplak adada koloni.
- 2Sığ kazıntıAz miktarda bitki, kabuk ve küçük taşla döşenir.
- 3Genellikle 2–3 yumurtaKrem-gri yumurtalar düzensiz koyu lekelidir.
- 4Yaklaşık 22–23 günİki eş kuluçkaya katılır ve yavruları besler.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Gülen Sumru ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Martıgiller (Laridae) — 28 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Gülen Sumru
İnce sivri sumru gagasından farklı olarak güçlü, kısa ve martımsı görünür.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
