9–10 cm, kompakt ve kısa kanatlı.
Küçük Çıvgın
Phylloscopus neglectus • Plain Leaf Warbler
Küçük Çıvgın
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Küçük Çıvgın (Phylloscopus neglectus), Çıvgına benzeyen fakat ondan belirgin biçimde küçük, sade renkli bir kuştur. Üstü zeytin tonuna çalan kahverengi, altı daha açıktır; parlak sarı veya yeşil görünmez ve kanatta açık renkli çizgiler bulunmaz.
Genel Görünüm ve Duruş
Yakından görüldüğünde gözün üstündeki soluk kaş seçilebilir; gaga ve bacaklar siyahtır. Kısa kuyruğu ve sık kanat titreştirmesi de dikkat çeker. Don Roberson, Mart 2001’de Umman’da gördüğü iki kuşu bu kısa kuyruklu, hareketli görünüşle anlatmıştır.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek, dişi ve genç kuşları görünüşlerinden güvenle ayıracak ayrıntılı tüy ölçütleri için doğrulanmış bilgi bulunamadı. Bu nedenle daha kahverengi görünen bir bireye kesin yaş veya eşey verilmez; benzer yaprak ötleğenlerinin gençlik özellikleri de bu türe aktarılmaz.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta kanat altına veya kuyruk desenine dayanan güvenilir, türe özgü bir ölçüt bu taramada doğrulanamadı. Konmuş kuşun görünüşü ve sesi birlikte değerlendirilmelidir.
Ses ve Davranış
Jens Eriksen’in Umman’da 1986’da başlayıp iki kış boyunca yaptığı gözlemlerde çağrı, beklenenden alçak ve sert bir “çurr/çiip” olarak anlatılır; Serçenin sesini andırsa da daha kalındır. Ötüş ise yaklaşık bir saniyelik ince bir şakıma, belirgin başlangıç notaları ve yükselen bir son bölüm içerir. Bu sesler dikenli çalılar arasında hareket eden kuşlarda kaydedilmiştir.
Karıştırılabilecek Türler
Çıvgın (Phylloscopus collybita) daha iridir. Batı Avrupa’daki erişkinlerinin tüylerinde donuk zeytin ve sarımsı tonlar görülebilir; doğudaki tristis alt türü ise daha gri kahverengi ve soluk olduğundan yalnız renk ayrımı güvenli değildir. Alışılmış Çıvgın ötüşü, birbirini izleyen belirgin hecelerden oluşur. Küçük Çıvgının görünüşünü bu sesle karıştırmamak gerekir.
Kafkas Çıvgını (Phylloscopus sindianus) da sarı tonları zayıf bir kuştur; bu yüzden “sarı değil” gözlemi iki türü ayırmaz. Jochen Martens’in uzman incelemesinde bu türün ötüşü, notaların aralıkları bakımından Çıvgına benzetilir. Küçük Çıvgının kısa şakımasından ayrımı, sesin bütün yapısıyla yapılmalıdır.
Çalıkuşu (Regulus regulus) benzer küçüklüktedir. Erişkininde tepedeki sarı ya da turuncu alan, bunun iki yanındaki siyah çizgiler, yeşilimsi sırt ve iki açık kanat çizgisi ayırmaya yardım eder. Genç Çalıkuşunda tepe çizgileri henüz bulunmayabilir; tepeye bakıp tek başına karar verilmez.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Üst taraf sade gri-kahverengi.
Görünüşten daha yüksek teşhis değeri taşır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Takvimde “Güney kış alanları; Türkiye’de çok seyrek” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Şubat
Takvimde “Güney kış alanları; Türkiye’de çok seyrek” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Mart
Takvimde “Kuzeye hareket başlayabilir” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Nisan
Takvimde “Bölgesel kuzeye göç” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Mayıs
Takvimde “Ana üreme alanlarına varış” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Haziran
Takvimde “Dağ üreme dönemi” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Temmuz
Takvimde “Yavru dönemi ve dağılma” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Ağustos
Takvimde “Güneye hareket başlangıcı” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Eylül
Takvimde “Bölgesel sonbahar hareketi” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Ekim
Takvimde “Kış alanlarına geçiş” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Kasım
Takvimde “Güney kış alanları” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Aralık
Takvimde “Güney kış alanları” olarak gösterilir. Bu ifade gözlem sayısı değil, tür için doğrulanmış mevsimsel durum özetidir; tarihli kaydı habitat, davranış ve teşhis işaretleriyle birlikte değerlendirin.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Yarı açık dağ ormanı
Ardıç-meşe, taş ve güneşli açıklık mozaiği.
Dağ çalılığı
Bodur çalı ve küçük ağaçların böcekli kenarı.
Kışın vadi ve vaha
Alçak yükseltide çalı ve ağaç örtüsü.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kafkas Çıvgını
Phylloscopus lorenzii- Boy
- Daha iri ve uzun kuyruklu.
- Renk
- Yanlar daha sıcak olabilir.
- Ses
- Belirgin farklı.
Çıvgın
Phylloscopus collybita- Kuyruk
- Daha uzun; sık aşağı indirir.
- Renk
- Daha zeytin ve sıcak tonlu olabilir.
- Yapı
- Birincil çıkıntı ve oran farklı.
Sürmeli Çıvgın
Phylloscopus inornatus- Kanat
- Belirgin açık çizgiler.
- Kaş
- Uzun ve parlak.
- Renk
- Yeşil-sarı tonlar belirgin.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriTür-özel güvenilir ayrıntı doğrulanmadı; başka çıvgından kopyalanmaz.
- 2Yuva yapısıGüvenilir tür-özel kaynakta doğrulanmadan kesinleştirilmez.
- 3YumurtaKüresel derlemede yaklaşık 3,9; yerel aralık belirsiz.
- 4KuluçkaGüvenilir tür-özel süre doğrulanmadı; sayı uydurulmaz.
- 5YavruTür-özel gelişim süresi doğrulanmadı.
- 6EtikÇalı açmayın, uzun ses çalmayın; alarm veya besin taşımada geri çekilin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Küçük Çıvgın ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Çıvgıngiller (Phylloscopidae) — 13 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Küçük Çıvgın
9–10 cm, kompakt ve kısa kanatlı.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
