Gümüş Martı'dan iri; derin göğüs, büyük köşeli baş ve çok güçlü gaga 'kardan adam' görünümü verir.
Kutup Martısı
Larus hyperboreus • Glaucous Gull
Kutup Martısı
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Kutup Martısı, Larus hyperboreus, iri gövdesi, derin göğsü, büyük başı ve kalın gagasıyla güçlü yapılı bir kuzey martısıdır. Erişkinde açık inci grisi sırtla beyaz kanat uçları birlikte aranır. Soluk renk tek başına yeterli değildir; gaga ve gövde oranları da önemlidir.
Genel Görünüm ve Duruş
Erişkinin gözü ve gagası sarı, alt gaganın ucuna yakın lekesi kırmızı, bacakları pembedir. Yazın başı temiz beyazken kışın kahverengi çizgiler belirir. Kuyruk beyazdır. Dinlenen kuşta gaga kalınlığını ve başın büyüklüğünü görmek, uzaktaki beyaz kanat ucundan daha kolay olabilir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek daha iri olabilir; bu fark, tek kuşun eşeyini bakarak kesinleştirmez. İzlanda’da üreme döneminden en az 40 erkek ve 25 dişiyi karşılaştıran 1969 yayını, erkeklerin daha uzun ve kalın gagalı olduğunu gösterdi. Araştırmacı, doğada eşeyleri ayırmanın güç olduğunu da belirtti.
Genç kuş krem, devetüyü ve beyazın değişen oranlarda karıştığı benekli bir görünüm taşır. Gözü koyu, gagası pembe dipli ve belirgin siyah uçludur. Ara yaşlarda erişkinin grisiyle gençlik desenleri bir arada görülebilir; çok beyazlaşmış bir genç, sırf rengi yüzünden erişkin sayılmaz.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta erişkinin çok açık gri kanat üstü, beyaz uçları ve açık alt tarafı dikkat çeker. Gençte de kanat uçları beyaz veya büyük ölçüde beyazdır. Kanat rengini değerlendirmek için kuşun doğal uçuşu beklenir; ışığın koyu alanları silmediğinden emin olunur.
Ses ve Davranış
Çağrıları başka iri martıların seslerine benzer; bazıları daha sert ve kabadır. Karışık bir sürüde yalnız ses tonuyla Kutup Martısı seçilmez. Görülen kuşun gaga yapısı, yaşı ve kanat ucu deseni birlikte incelenir.
Karıştırılabilecek Türler
İngilizce adı Iceland Gull olan Larus glaucoides daha küçük ve narin gagalıdır; kapalı kanat uçları kuyruğun oldukça ötesine uzanır. Kanat uçları alt türe göre beyazdan koyu griye, hatta siyaha değişebilir. Bu nedenle yalnız beyaz kanada bakılmaz; Kutup Martısı’nın daha güçlü baş-gaga yapısı ve gövdesi de değerlendirilir.
Kuzey Gümüş Martısı, Larus argentatus, erişkinde dış uçuş tüylerinin uç bölümlerinde siyah taşır. Bazı tüy uçları geniş beyaz alanlarla kaplı olsa da desenin bütünü Kutup Martısı’nın beyaz uçlu kanadından farklıdır. Karşılaştırma yalnız tek bir beyaz tüy ucuyla yapılmaz.
Bir başka yakın benzer, İngilizce adı Glaucous-winged Gull olan Larus glaucescens’tir. Erişkinde kanat uçları sırtla benzer gri tondadır; gençte de soluk kahverengi olabilir. İlk kış gaga çoğunlukla koyudur. Kutup Martısı’nın o yaştaki belirgin pembe-siyah gagası yararlı olsa da tek işaretle karar verilmez.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Erişkinde inci grisi kanadın birincil uçları siyahsız, beyaz ve yarı saydamdır.
Erişkinde sarı göz ve kırmızı benekli ağır sarı gaga; gençte pembe tabanlı siyah uçlu gaga.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Karadeniz ve kuzey kıyılarında liman, balıkçı teknesi ve martı toplanmalarını tarayın.
Şubat
İri açık renkli martılarda beyaz kanat ucu ile ağır gaga-baş oranını birlikte görün.
Mart
Kuzeye dönüş öncesi kıyı, nehir ağzı ve çöplük çevresinde son kış kayıtlarını arayın.
Nisan
Türkiye'de çok seyrektir; geç kalan kuşta yaş ve tüy aşınmasını ayrıntılı fotoğraflayın.
Mayıs
Normal Türkiye dönemi değildir; olağandışı kaydı birden çok açıdan belgeleyin.
Haziran
Arktik üreme alanında uçurum ve tundra adalarına yaklaşılmaz; Türkiye'de beklenmez.
Temmuz
Yavru tüyünde açık bisküvi desen ve beyaz kanat uçları yaş tayininde anahtardır.
Ağustos
Kuzeyde dağılma başlar; Türkiye'de erken kayıt çok güçlü belge gerektirir.
Eylül
Kuzey denizlerinden güneye hareket eden iri soluk martılar için kıyıyı tarayın.
Ekim
İlk gelişlerde gençlerin pembe-siyah iki renkli ağır gagasını kontrol edin.
Kasım
Liman, balıkçı barınağı, nehir ağzı ve açık denizde martı sürülerini sistemli tarayın.
Aralık
Fırtına sonrası kuzey kıyılarında çok iri, beyaz uçlu martıları karşılaştırmalı gözleyin.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Liman ve balıkçı barınağı
Balık artığı ve dinlenme alanı bulunan kuzey kıyı limanları.
Kıyı ve nehir ağzı
Kayalık-kumlu kıyı, çamur düzlüğü, nehir ağzı ve açık deniz.
Arktik uçurum ve tundra
Üremede deniz uçurumu, kıyı sırtı ve yırtıcısız tundra gölü adası.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
İzlanda Martısı
Larus glaucoides- Boyut
- Belirgin daha küçük ve zarif
- Gaga
- Daha ince
- Baş
- Daha yuvarlak, nazik ifade
Gümüş Martı
Larus argentatus- Kanat ucu
- Belirgin siyah desenli
- Sırt
- Daha koyu gri
- Yapı
- Ortalama daha küçük
Büyük Kara Sırtlı Martı
Larus marinus- Sırt
- Koyu arduvaz-siyah
- Kanat ucu
- Siyah ve beyaz aynalı
- Renk
- Kutup Martısı çok daha soluk
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Arktik yer yuvasıUçurum çıkıntısı, kıyı sırtı veya tundra adasında sığ çukur; ot, saz, yosun, deniz yosunu, çalı parçası ve tüyle döşenir.
- 2Genellikle 3 yumurtaBTO kayıtlarında tipik 3, aralık 2–4; açık zeytin-gri zemin koyu lekeli.
- 327–28 günKuluçkayı erkek ve dişi paylaşır.
- 445–50 günde uçmaYavrular tüylü ve hareketli çıkar; yaklaşık 45–50 günde uçar.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kutup Martısı ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Martıgiller (Laridae) — 28 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Kutup Martısı
Gümüş Martı'dan iri; derin göğüs, büyük köşeli baş ve çok güçlü gaga 'kardan adam' görünümü verir.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
