Eşeyler tüy ve boyutta ayırt edilmez. Bu dosya Yeşilimsi Çıvgın (Phylloscopus trochiloides) içindir — Yeşil Çıvgın (P. nitidus) artık ayrı türdür; karıştırmayın. Türkiye’de esas olarak geçit göçmeni; üreme kuzey/doğu Palearktik orman kuşaklarındadır.

Genel Yapı ve Silüet (habitus)

Klasik küçük yaprakçıvgını: ince gaga, kısa kuyruk, taçta hızlı hareket, sık kanat/kuyruk seğirmesi. Silüet Yeşil / Söğütbülbülü / Çıvgın ile karışabilir; teşhis ton + kaş + kanat çubuğu + bacak + ses paketinden yapılır.

Uzaktan ilk izlenim soğuk zeytin-gri üst + kirli beyaz alt + uzun beyazımsı kaş + tek kanat çubuğudır. Yeşil’in parlak sarı-yeşili yoktur.

Tünemiş Teşhis: Soğuk Zeytin + Tek Bar

Türün tüneme anahtarı:

• Üst: soğuk zeytin-gri / mat yeşilimsi; “parlak yeşil flaş” zayıf
• Supercilium: uzun, beyazımsı-krem (sarı yıkama zayıf veya yok); göz önünde net
• Kanat: genelde tek açık kanat çubuğu (büyük örtü); ikinci çubuk silik/yok
• Alt: kirli beyaz; göğüste çok hafif sarımsı yıkama olabilir ama Yeşil kadar sıcak değildir
• Bacak: değişken ama sıkça orta-koyu; Yeşil’deki açık et tonundan daha koyu kalabilir
• Gaga: ince; alt çene tabanı açık olabilir

Koyu kulak örtüsü kaşı keskinleştirir. Sonbahar aşınmasında bar zayıflayabilir — o zaman ses ve primer/kaş formu kritikleşir.

Baş Bölgesi (caput)

• Pileus: soğuk zeytin; koyu coronal stripe yoktur.
• Supercilium: beyazımsı, uzun; göz çizgisi koyu.
• Regio parotica: koyu zeytin-gri.
• Gula: kirli beyaz.
• Iris: koyu.
• Rostrum: ince Phylloscopus gaga; Yeşil’den yapısal olarak çok farklı değildir — ton ve ses ayırır.

Gövde Altı (partes inferiores)

Pectus–abdomen kirli beyaz; yanlarda soluk zeytin yıkama. Sarı “önlük” yoktur. Crissum soluk. Çizgi/leke yoktur.

Kanat ve Kuyruk Deseni

Üstten: Mantle soğuk zeytin; tek bar tipik. Remiges koyu, dar açık kenarlı. Kuyruk zeytin-kahve; beyaz dış flaş dramatik değildir.

Alttan: Kanat altı soluk gri-beyaz; özel panel yok.

Primer projeksiyon: orta — Çıvgın’dan uzun, Söğütbülbülü’nden kısa kalabilir; yine de tek başına teşhis değildir.

Gaga ve Ayak

Gaga ince-sivri. Bacak tonu değişken; açık bacak = otomatik Yeşil değildir, ama koyu bacak Yeşil’i zayıflatır. Ayaklar yaprak kavramaya uyarlı anisodaktil.

Yaş Tayini (ageing)

• 1. kış: taze bar daha net; üst biraz daha yeşilimsi olabilir.
• Erişkin sonbahar: aşınma ile bar ve ton soluklaşır.
• Eşey ayrılmaz.

Karışan Türlerle Ayırım

1. Yeşil Çıvgın (Phylloscopus nitidus) — en kritik Parlak yeşil üst, sarımsı kaş ve alt, genelde daha açık bacak. Yeşilimsi soğuk zeytin + beyazımsı kaş. Doğu Anadolu’da her iki türü de düşünün; ses kaydı altın değerindedir.

2. Çıvgın (Phylloscopus collybita) Kanat çubuğu yok, koyu bacak, kısa primer, “çip-çap”. Yeşilimsi’nin barı ve uzun kaşı yoktur.

3. Söğütbülbülü (Phylloscopus trochilus) Bar yok (veya silik), açık bacak, uzun primer, melodik şarkı. Üst daha sıcak zeytin-kahve olabilir.

4. Kuzey Çıvgını (Phylloscopus borealis) Daha iri, kalın gaga, çok uzun kaş, güçlü tek bar; Türkiye’de aşırı nadir. Yeşilimsi daha narin gagalıdır.

5. Sarıkaşlı / Akkaşlı (P. inornatus / P. humei) Çift bar + daha küçük; Sarıkaşlı’da sarımsı kaş ve rump ipuçları. Yeşilimsi tek barlı ve biraz daha “düz” yüzlüdür.

6. Esmer Çıvgın (Phylloscopus fuscatus) Kahverengi üst, belirgin açık kaş, bar yok, koyu bacak; çalı/yer seviyesinde. Yeşilimsi taç zeytinlidir.

Üreme: Yumurta Sayısı ve Kuluçka

Yeşilimsi Çıvgın (Phylloscopus trochiloides) için tipik üreme parametreleri (handbook aralıkları):

• Yumurta sayısı (kuluçka / clutch): 4–6
• Kuluçka süresi: 12–14 gün (çoğunlukla dişi; türüne göre erkek de paylaşabilir)
• Sahada yuvalar rahatsız edilmemeli; rakamlar popülasyon ve yıla göre daralır veya genişler.