kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek23–25 cm
dişi23–25 cm
Kanat Açıklığı
erkek74–78 cm
dişi74–78 cm
Ağırlığı
erkek83–94 g
dişi79–92 g

Tür Bilgisi

Türkçe Bıyıklı Sumru
İngilizce Whiskered Tern
Bilimsel Chlidonias hybrida
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Üreme giysisindeki Bıyıklı Sumruyu siyah başlık, geniş beyaz yanak ve koyu duman grisi gövdenin oluşturduğu karşıtlıkla tanıyabilirsiniz. Kırmızı gaga da bu görünümü tamamlar. Adındaki bıyık, gagadan çıkan tüyler değildir; beyaz yanak alanı uçuşta geniş bir şerit gibi görünebilir. Bu belirgin renk düzeni üreme dışındaki kuşlarda bulunmaz.

Genel Görünüm ve Duruş

Küçük, gövdesi görece toplu bir bataklık sumrusudur. Gagası görece güçlüdür. Kuyruğu, uzun dış kuyruk tüyleriyle derin bir çatal oluşturan deniz sumrularınınkine göre daha az çatallıdır.

BirdLife Australia’nın uzman tanı hesabı, üreme giysisinde sırtı, kanat üstünü ve kuyruğu orta gri; gövdenin altını daha koyu, kurşuni gri olarak tarif eder. Kuyruğun altında beyaz bir alan vardır; kanat altı da büyük ölçüde beyazdır. Böylece koyu görünen karınla kanadın alttaki açık yüzeyi farklı renk alanlarıdır. Aynı anlatımda göz kahverengi, gaga ve bacaklar kırmızı verilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme dışındaki erişkinin genel rengi açık, gümüşümsü gridir. Başlığın koyuluğu soluk bir iz halinde kalabilir. Genç kuşun sırtında koyu ve açık alanların oluşturduğu kareli bir desen görülür. Bu sırt deseni, erişkin dişiye özgü bir işaret değildir.

BirdLife Australia genç kuşlarda açık gri sırt, kuyruk üstü ve kanat üstünde kahverengimsi gri koyu benekler anlatır. Özellikle iç kanadın ön kenarında desen belirginleşebilir. Kuyruk açık gri, kenarı siyahtır.

Yeni Zelanda’nın uzman kuş rehberi, üreme dışı giyside beyazlaşan alın ve ince siyah çizgili açık tepeyi anlatır. Gözlerden enseye doğru uzanan dar siyah bant, koyu üreme başlığının yerini alır. Göğüsle karın daha açık görünür; gaga siyahlaşır, tabanında kızılımsı iz kalabilir. Ayak ve bacaklar da koyulaşır.

Avustralya Kuş Araştırmaları Birliğinin javanicus alt türüne ilişkin kılavuzu, erişkinlerde üreme sonrasında tam, üreme öncesinde kısmi tüy değişimi bildirir. Genç ve erişkin öncesi kuşların tüy yenileme sırasının ise iyi bilinmediğini açıkça belirtir. Bunlar aynı kıtanın üreme takvimiyle birlikte ele alınan rehber bilgileridir.

Erkek ile dişinin tüy renkleri arasında güvenilir, sabit bir fark yoktur. Erkeklerin ortalama daha büyük olması, uzaktan kesin eşey tayini sağlamaz. Polonya’da 2007–2008’de izlenen 56 erişkin işaretlenmiş ve eşeyleri kan örneğindeki kalıtım bilgisiyle belirlenmiştir; bu, fotoğraftan boy tahminiyle aynı işlem değildir.

Uçuşta Görünüm

Yeni Zelanda uzman rehberinde beslenme uçuşu hafif, çevik ve deniz sumrularının daha düz uçuşuna göre daha az doğrusal olarak anlatılır. Kuş su veya zemin üzerindeki küçük besine doğru tam yerine alçalabilir; bazen havada kısa süre asılı kalıp sığ dalış yapar. Bu hareketler av ararken gözlenen uçuş biçimleridir.

Ses ve Davranış

Üreme alanında kaba ve pürüzlü çağrıları duyulur. Koloni yakınında tehlike algılayan kuşlar alarm vererek topluca havalanabilir ve yaklaşan canlıya doğru uçabilir. Fransa’nın Grand-Lieu Gölü’nde kolonilere yaklaşan yırtıcılara karşı bu toplu tepki gözlenmiştir.

Fransa’nın Grand-Lieu Gölü’nde 2008’de yuva kurulurken 44 çift üçer gün izlenmiştir. Yuvaya malzeme toplama uçuşlarını neredeyse bütünüyle erkekler yapmış; erkeklerin dişilere besin getirdiği de gözlenmiştir. Araştırmacılar malzeme taşımayla kur beslemesini ayrı davranışlar olarak kaydetmiştir.

Kuzey Hırvatistan’ın Končanica balık havuzlarında kuşlar, yüzen bitkilerin üzerine bitki parçalarından bir yuva platformu kurmuştur. 1993’te yumurtalı yuvaların çoğu üç yumurtalıydı. Doğrudan izlenen beş yuvada kuluçka üçünde 20, birinde 19 ve birinde 18 gün sürmüş; erkek ve dişi kuluçkayı paylaşmıştır. Yavrular 3–8 günlükken platformdan ayrılmıştır; bu, uçmaya veya kendi başına beslenmeye başladıkları yaş değildir. Yumurtalar yaklaşık birer gün arayla bırakılmış; kuluçka gözlenen çiftlerin çoğunda son yumurta bırakılmadan başlamıştır. Yumurta zemini zeytin yeşili, benekleri siyah veya kahverengi tarif edilmiştir.

Karıştırılabilecek Türler

Kara Sumru (Chlidonias niger; Black Tern) üreme giysisinde başı ve gövdesi bütünüyle koyu görünen, kanatları gümüşümsü olan bir türdür. Bıyıklı Sumrudaki geniş, temiz beyaz yanak onun aynı mevsimdeki görünümünde bulunmaz. Üreme dışında Kara Sumrunun gövdesi de açılır; başındaki koyu desen ve daha koyu gri kanatlarıyla birlikte değerlendirilir.

Ak Kanatlı Sumru (Chlidonias leucopterus; White-winged Tern) üreme giysisinde siyah gövdesiyle karşıtlık oluşturan beyaz omuz ve kanat görünümüyle ayrılır. Üreme dışındaki ve genç kuşlarda bu belirgin siyah-beyaz düzen kaybolur; kulak çevresindeki koyu alan öne çıkar. Bıyıklı Sumrunun aynı dönemdeki başlığı ise daha soluk ve parçalı görünebilir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Bıyıklı Sumru saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Beyaz yanak

Siyah başlığın altında temiz beyaz alan.

02
Koyu gri gövde

Üreme erişkininde yüzle güçlü karşıtlık.

03
Kısa kuyruk

Kareye yakın; uzun derin çatal arama.

Dağılım Haritası

Doğrulanmış kayıtlar
Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 57 İlkbahar ve güz geçişi

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Bıyıklı Sumru

Whiskered Tern
Chlidonias hybrida

Siyah başlığın altında temiz beyaz alan.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...