KUŞATLASI.COM
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
TR | EN
ÜYE OL
Rehber & Türler
Kuş Kataloğu (500+ Tür) Dünya Kuşları Tür Karşılaştır Ornitoloji Sözlüğü
Saha & Haritalar
Canlı Gözlem Haritası Nadir Kuş Alarmları CANLI
Topluluk & Galeri
Fotoğraf Galerisi Tür Sor (AI & Topluluk ID) Topluluk Akışı Liderlik Tablosu Video & Ses Kayıtları
Dil / Language:
Türkçe | English

Akdeniz Martısı

Ichthyaetus melanocephalus • Mediterranean Gull

Kuş Listesine Dön
Akdeniz Martısı — Erkek tüneme
Erkek tüneme

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek36–40 cm
dişi36–40 cm
Kanat Açıklığı
erkek92–100 cm
dişi92–100 cm
Ağırlığı
erkek220–380 g
dişi220–380 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Akdeniz Martısı
İngilizce İsim Mediterranean Gull
Bilimsel İsim Ichthyaetus melanocephalus
Takım Charadriiformes
Familya
Martıgiller
(Laridae)
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı
Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Akdeniz Martısında önce kuşun yaşını belirlemeye çalışın. Erişkinin açık gri sırtı, kar gibi açık kanat uçları, açık kanat altı ve kalın kırmızımsı gagası birlikte tanınmasına yardım eder. Üreme giysisinde baş siyah, kışın çoğunlukla beyazdır. Gençte kahverengi sırt ve koyu uçuş telekleri bulunduğundan erişkinin beyaz uç kuralını ona uygulamayın.

Genel Görünüm ve Duruş

Akdeniz Martısı, açık gri sırtlı, beyaz gövdeli ve erişkinde uzaktan beyaz görünen kanat uçlarıyla dikkat çeken küçük-orta boy bir martıdır. Karabaş Martıdan genellikle biraz daha iri ve daha kalın gagalı görünür. Tanıda yalnız başın koyuluğuna değil, yaşa uygun kanat deseni ile gaga yapısına birlikte bakın. Beyaz kanat ucu en kullanışlı erişkin işaretlerinden biridir; genç bireylerin de aynı görünmesi beklenmez.

Erişkin kışın siyah başlığını kaybeder; beyaz başta göz arkasına doğru koyu leke veya maske kalabilir. Bu nedenle kışın siyah baş aramak birçok kuşu gözden kaçırır. Göz arkasındaki koyuluk, kalın gaga ve açık kanatlar birlikte değerlendirilir. Karabaş Martının kış baş deseni de lekeli olduğundan yalnız kulak lekesi yeterli değildir.

Başlığı yüzünden Karabaş Martıyla karışabilir, fakat yalnız baş rengi yeterli değildir. Gaganın kalınlığı, kanat uçlarının erişkin yaştaki görünümü ve alt kanadın açıklığı aynı bireyde kontrol edilmelidir. Uzakta boyut karşılaştırırken kuşların aynı uzaklıkta olup olmadığını da göz önünde tutun.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Üreme giysisinde siyah başlık enseye doğru uzanır; koyu gözün çevresinde beyaz tüy alanları seçilir. Gaga ve bacaklar kırmızıdır, gagada koyu işaretler bulunabilir. Sırtın açık grisi beyaz kanat uçlarına geçer. Tek kuşta baş büyüklüğü veya gaga kalınlığıyla kesin erkek teşhisi koymak güvenilir değildir; tüy rengi açısından dişiyle büyük ölçüde benzerdir.

Dişi de aynı siyah başlıklı üreme giysisini ve beyaz kanat uçlarını taşır. Ortalama yapısal farklar bulunabilse de bu farkları uzaktaki her bireye uygulayarak eşey belirlemek doğru olmaz. Erkek–dişi levhaları iki görünüş örneğidir; fotoğraftaki kuşun eşeyini yalnız bunlarla kanıtlamaz. Yalnız kanat, gaga veya gövde boyuna bakılarak tek bireyin eşeyi kesin olarak belirlenmez.

Gençte sırt ve kanat örtüleri kahverengi desenlidir; erişkinin temiz beyaz kanat ucu kuralı geçerli değildir. İlk kışta sırt açılıp grileşirken gençlikten kalan koyu kanat tüyleri bulunabilir. İkinci kış kuşları erişkine çok yaklaşır ancak dış uçuş teleklerinde siyah işaretler sürebilir. Başta siyah başlık oluşması da tek başına tam erişkinlik kanıtı sayılmaz. Yaşı kanat, kuyruk ve başı birlikte görerek değerlendirin.

Suya yakın yerde, seyrek bitki örtülü zemin veya adacıklarda koloni halinde yuvalanabilir; başka martılarla aynı alanda bulunabilir. Yuva yerdeki çanak biçimli yapıdadır. Tipik yumurta sayısı üçtür. Kuluçka yaklaşık 23–25 gün sürer ve iki eş katılır. Yavruların bakımı iki ebeveynce yürütülür; uçabilir duruma gelmeleri genellikle 35–40 günü bulur. Türkiye'de eski halkalama araştırmaları Bolluk, Kulu ve Gediz'de yavru kayıtları sağlamıştır; geçmişteki koloni bilgisi bugün aynı yerde güvenli ziyaret veya aynı sayıda çift garantisi vermez.

Koloni yakınında ses çalarak kuşları ayağa kaldırmayın. Yuvadan ayrılmış gibi görünen yavrular da ebeveyn bakımına ihtiyaç duyar; gözlem yerini yetişkinlerin besin taşıma yolunu kapatmadan seçin.

Uçuşta Görünüm

Erişkin kuşun üst kanadı açık gridir ve uçları çoğunlukla bütünüyle beyaz görünür; Karabaş Martıdaki geniş siyah uç alanı yoktur. Parlak ışık koyu tüyleri olduğundan açık gösterebileceğinden gözlemi farklı açılardan tamamlayın. Alt kanat da açıktır. Küçük Martının erişkininde ise üstten açık görünen kanatla koyu alt kanat arasında güçlü fark vardır.

İlk yıl kuşları erişkin gibi beyaz uçlu değildir; kahverengi örtüler ve siyah dış telekler taşır. İkinci kışta sırt grileşmiş olsa bile kanat uçlarında koyu işaretler kalabilir. Bu yüzden koyu uç gördüğünüz bir martıyı yaşı anlamadan hemen elemek yanlıştır. Kuş konduğunda gaga, bacak, sırt ve baş desenini de kontrol edin. Sürünün içindeki bireyleri aynı yaşta veya aynı türde varsaymayın.

Ses ve Davranış

Çağrıları yükselip alçalan, biraz buruk tınlayan diziler hâlinde duyulabilir. Ancak yazıyla ses taklidi başka martılardan kesin ayrım sağlamaz. Karma kolonide veya kalabalık beslenme grubunda sesi hangi kuşun çıkardığını görmeden tür adıyla kaydetmeyin. Doğal çağrıyı tarih ve ortam bilgisiyle saklayın; özellikle üreme alanında tekrar tekrar ses çalmak yetişkinleri ve yavruları rahatsız eder.

Karıştırılabilecek Türler

Karabaş Martının üreme başlığı daha kahverengi tınlar. Uçuşta kanadın ön kenarındaki beyaz ile siyah uç alanı birlikte görülür; Akdeniz Martısının erişkininde uçlar çok daha açıktır ve gaga daha kalındır. Kışın iki türün de başında koyu lekeler olabileceği için yalnız kulak lekesine dayanmayın.

Küçük Martı daha ufak, kısa gagalı ve yuvarlak kanatlıdır. Erişkinin koyu alt kanadı en yararlı ayrımlardan biridir. Genç Akdeniz Martısı ise ayrı bir tür değil, bu türün farklı yaş giysisidir; kahverengi kanat örtüleri ve koyu uçları erişkin levhasındaki beyaz kanat kuralına uymaz. Önce yaş, sonra tür karşılaştırması yapın.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Akdeniz Martısı saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Önce yaşını değerlendir

Erişkinde kanat uçları beyaz görünür; gençte siyah bulunabilir.

02
Baş ve kalın gaga

Üremede siyah başlık, kışta göz arkasındaki lekeyle gagayı birlikte gör.

03
Alt kanadı ayır

Erişkinde açık alt kanat, Küçük Martının koyu altından farklıdır.

Erkek–dişi karşılaştırSürgüyü çek
Erkek Akdeniz Martısı levhası
Dişi Akdeniz Martısı levhası
ERKEKDİŞİ

Erkek ve dişi tüyleri çok benzerdir. Siyah başlık üreme giysisidir, erkek işareti değildir. Levhalardan veya tek başına boyuttan kesin eşey çıkarılmaz; paneldeki aralıklar tür genelidir.

Erişkinin açık kanat uçlarını görUçuş ipucu
Akdeniz Martısı kanat üstü uçuş levhası
Kanat üstü görünüşÜstten açık gri sırtı ve beyaz görünen kanat uçlarını birlikte kontrol et. Bu ölçüt erişkin içindir; gençte koyu uçlar olabilir.

Tek başına yeterli değildir. Yaş, gaga yapısı ve alt kanat da değerlendirilmelidir. Beyaz uçları olan Küçük Martının erişkininde alt kanat koyudur.

Bu ay

Türkiye’de bugün nerede aranır?

Gözlem kontrolü

4 işareti doğrula

0/4

Ornitolojik Saha Teşhis Levhası ve Ayırt Edici Özellikler

Türü beş standart görünümde sunan temiz ve bilimsel saha levhaları.

Türleri Kıyasla Saha Teşhis Standardı
Akdeniz Martısı tüneme saha levhası

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Akdeniz Martısı ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Gözlem Noktaları

Bireye ve alana göre

Gözlem noktaları sabit göç koridoru değildir; kıyı ve iç alanların mevsimsel rolleri farklı olabilir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 99 Üreme, geçiş ve kış kullanımı

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...
Kuş Atlası 500+ Tür Kataloğu Seçmek için ↵ Enter