Köşeli baş, kalın gaga ve dolgun göğüs.
Gümüş Martı
Larus michahellis • Yellow-legged Gull
Gümüş Martı
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Gümüş Martı iri, güçlü gövdeli bir martıdır. Üreme giysisindeki erişkinin başı, alt tarafı ve kuyruğu beyaz; sırtı ile kanat üstü gri, kanat uçları siyah-beyazdır. Kalın sarı gaga, alt gagadaki kırmızı leke, sarı bacaklar ve kırmızı göz çevresi birlikte değerlendirilir. Genç kuş bu renklerin çoğunu henüz taşımaz.
Erişkinin gri sırtı, beyaz boyun ve alt gövdeyle belirgin karşıtlık oluşturur. Üreme dönemi dışında başında ince koyu çizgiler bulunabilir; buna rağmen çoğu Kuzey Gümüş Martısından daha az çizgili ve daha beyaz başlıdır. Yaş ve mevsim belirtilmeden yalnız “beyaz başlı martı” denmesi tanıyı daraltmaz. Erişkinin özelliklerini kahverengi bir gençte aramak da yanlış sonuca götürür.
Genel Görünüm ve Duruş
Baş genellikle iri ve köşeli, gaga yüksek ve uçta güçlü biçimde kıvrıktır. Alt gaganın ucuna yakın köşesi belirgindir. Daha narin bireylerin görünüşü diğer büyük martılarla örtüşebilir. Ayakta dikkat kesilmiş bir kuş, dinlenen aynı bireyden daha dik görünebilir; tek duruşun sabit tür özelliği gibi öğrenilmemesi gerekir.
Gözün açık sarı görünen renkli bölümü ile onu çevreleyen kırmızı çıplak deri halkası farklı yapılardır. Gagadaki kırmızı leke de göz halkası da başka martılarda bulunabildiğinden tek başına yeterli değildir. Sırt grisi, bacaklar, gaga biçimi ve açık kanattaki desen aynı kuşta birlikte görülmelidir. Fotoğrafta yalnız bir küçük renk lekesini seçebilmek bütün tanının doğrulandığı anlamına gelmez.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi aynı temel tüy desenini taşır. İspanya’ya ilişkin uzman hesabında erkekler ortalamada daha iri olsa da ölçüler koloniler arasında değişir ve eşeyler örtüşür. Tek fotoğraftaki büyüklük kesin eşey kanıtı değildir.
Yeni uçmaya başlayan gençte üst taraf kahverengidir; kanadı örten tüylerin açık bej kenarları pullu görünüm verir. Alt taraf daha beyazımsı ve kahverengi işaretlidir. Gaga koyu, bacaklar açık pembemsi olur. Kuyruk sokumu ve kuyruk tabanı çoğunlukla beyazımsıdır; kuyruk ucunda koyu bir bant seçilir. Bu gençlik giysisi hem erkeklerde hem dişilerde görülür.
İspanya’daki uzman hesap, ilk kışa geçişte gövde tüylerinin yenilendiğini, uçuş tüyleriyle birçok kanat örtüsünün gençlik giysisinde kaldığını anlatır. Yeni sırt tüyleri açık zeminde koyu çapa benzeri işaretler taşıyabilir. Sonraki yıllarda gri tüyler artarken kanatta kahverengi ve kuyrukta koyu izler kalabilir. Gri sırt görülmesi tek başına tam erişkinlik kanıtı değildir.
Uçuşta Görünüm
Üstten görülen erişkin kanadında gri alan, dışta siyah uç ve siyah içindeki beyaz lekeler aranır. Dış uçuş tüylerindeki beyazlık her kuşta aynı büyüklükte değildir. Sadece kanat ucunda beyaz bulunduğunu görmek yeterli olmaz; siyahın ne kadar yayıldığı da kaydedilmelidir. Kapalı kanat, açık kanattaki bütün deseni göstermediğinden aynı kuşun farklı duruşlarını görmek yararlıdır.
Genç kuşun açık kanadında üst taraftaki koyu uçuş tüyleri ve daha açık kuyruk tabanına karşı duran koyu kuyruk bandı dikkat çeker. Batı Akdeniz kuşlarına dayanan özgün teşhis çalışmasında, kanadın uç bölümündeki uzun uçuş tüylerinin içte kalanlarında açık bir alanın bazı bireylerde seçildiği, bazılarında ise çok zayıf kaldığı anlatılır. Bu alan Kuzey Gümüş Martısındaki kadar belirgin olmayabilir. Dolayısıyla “Gümüş Martıda hiç açık alan bulunmaz” şeklinde kesin bir kural doğru değildir; ışık ve bireysel değişkenlik de hesaba katılır.
Güçlü kanat vuruşlarıyla süzülmeyi birleştirir; uçurum kenarında yükselen havadan yararlanabilir. Alttan görülen genç kuşun kanadı kahverengi işaretlidir.
Ses ve Davranış
Uzun çağrı gür, kalın ve boğazdan gelen, araları belirgin seslerden oluşur. Akdeniz’deki Gümüş Martılar bu çağrıda çoğunlukla kanatlarını kapalı tutup başını yukarı kaldırır. British Birds’ün karşılaştırmalı uzman incelemesi bu ses dizisini ve çağrı duruşunu Hazar Martısının hızlı, burundan gelen kahkaha benzeri çağrısından ayırır. Her kısa bağırış aynı teşhis değerini taşımaz; mümkünse ses dizisiyle kuşun o andaki duruşu birlikte izlenir.
Karıştırılabilecek Türler
Kuzey Gümüş Martısı, European Herring Gull ve Larus argentatus aynı taksondur. Erişkin çoğunlukla daha açık gri sırtı ve pembe bacaklarıyla ayrılır; sarı gagasının alt ucunda kırmızı leke bulunur. Özellikle gençlerde kahverengi görünüm Gümüş Martıyla örtüşür. Bacakları gizlenmiş bir kuşu yalnız genel büyüklüğünden ayırmaya çalışmak güvenilir değildir; aynı yaşın baş-gaga ve kanat özellikleri görülmelidir.
Kara Sırtlı Martı, Lesser Black-backed Gull ve Larus fuscus aynı türdür. Erişkinin sırtı koyu gri ile siyaha yakın olabilir; sarı bacakları Gümüş Martıya benzediğinden bacak rengi ikisini ayırmaz. Gençlerin ayrımı daha zordur. Batı Akdeniz kuşlarına dayanan özgün teşhis çalışması bazı genç Gümüş Martıların kanadındaki koyu bantların Kara Sırtlı Martıyla örtüştüğünü gösterir. Bu nedenle erişkindeki koyu sırt farkını kahverengi genç kuşa otomatik uygulamayın.
Hazar Martısı, Caspian Gull ve Larus cachinnans aynı türdür. Tipik bireyde daha küçük baş, eğimli alın, daha ince ve uzunca gaga birlikte dikkat çeker. Gümüş Martı çoğunlukla daha kalın gagalı ve köşeli başlıdır, fakat narin bireyler örtüşebilir. Genç Hazar Martısının kanat altı çoğunlukla daha açık, Gümüş Martınınki daha kahverengi işaretlidir. Koyu göz veya uzun bacak tek başına yeterli değildir; yapı, kanat ve varsa uzun çağrı birlikte değerlendirilir.
Van Gölü Martısı, Armenian Gull ve Larus armenicus ayrı türdür. Daha küçük genel yapı, daha kısa gaga ve gaga ucuna yakın koyu işaretler Gümüş Martıdan ayrımda yararlıdır; ancak “hepsinin gözü koyu ve gagasında tam siyah bant vardır” denemez. Ermenistan’daki Sevan Gölü’nde 13–14 Haziran 1990’da yapılan özgün incelemede, yakından bakılan 51 üreyen kuşun ikisinde gagada siyah hiç bulunmamış, 16’sında yalnız küçük işaretler kalmıştır. Göz rengi de koyu kahverengiden açık sarıya değişmiştir. Bu nedenle bir özellik eksik diye diğer yapı ve kanat işaretleri incelenmeden tür elenmez.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Orta-koyu gri sırt; siyah-beyaz kanat ucu.
Tek başına tanı değildir; bütün paketi görün.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Yaş ve baş çizgisini kaydedin
Şubat
Koloniye dönüşü uzaktan izleyin
Mart
Alan savunmasına yaklaşmayın
Nisan
Çatı ve ada yuvasını rahatsız etmeyin
Mayıs
Yumurta/yavruya dokunmayın
Haziran
Koloniye drone sokmayın
Temmuz
Uçan gencin aile bağını izleyin
Ağustos
Genç dağılmasını rota saymayın
Eylül
Besin habitatını kaydedin
Ekim
Sırt tonunu nötr ışıkta görün
Kasım
Büyük martıları yaşlandırın
Aralık
Ortak tünekten uzakta kalın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kıyı ve ada
Kayalık, liman, kumsal ve açık deniz beslenmesi.
Kent ve çatı
Düz çatı, yapı çıkıntısı ve kentsel besin.
Göl ve rezervuar
Dinlenme, yıkanma ve iç su beslenmesi.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kuzey Gümüş Martısı
Larus argentatus- Bacak
- Çoğunlukla pembemsi.
- Sırt
- Genellikle daha açık gri.
Kara Sırtlı Martı
Larus fuscus- Sırt
- Belirgin daha koyu.
- Yapı
- Daha ince ve uzun kanatlı.
Hazar Martısı
Larus cachinnans- Baş-gaga
- Daha uzun, ince ve eğimli profil.
- Göz
- Çoğu erişkinde koyu görünür.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriKayalık ada, uçurum, açık kıyı zemini, liman yapısı veya düz çatı.
- 2Yuva yapısıSığ çukur; ot, yosun, tüy ve mevcut malzemeyle döşenir.
- 3YumurtaTipik 2–3; koloni, yaş ve yıla göre değişebilir.
- 4Kuluçka ve yavruİki eş yaklaşık 27–31 gün kuluçkaya katılır; gençler çoğunlukla 5–7 haftada uçar.
- 5EtikKoloniye/çatıya girmeyin, drone kullanmayın, yumurta ve yavruyu taşımayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Gümüş Martı ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Martıgiller (Laridae) — 28 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Gümüş Martı
Köşeli baş, kalın gaga ve dolgun göğüs.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
