kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek60 cm
dişi60 cm
Kanat Açıklığı
erkek141 cm
dişi141 cm
Ağırlığı
erkek1,1 kg
dişi1,1 kg

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Hazar Martısı
İngilizce İsim Caspian Gull
Bilimsel İsim Larus cachinnans
IUCN Durumu
LC • Asgari Kaygı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Hazar Martısı, uzun bacaklı ve görece ince gagalı büyük bir martıdır. Erişkinin başı ve alt tarafı beyaz, sırtı açık gridir; kanat uçlarında siyah ile beyaz bir aradadır. Yatık alın, uzamış gaga ve gövdeye göre küçük görünen baş dikkati çeker. Genel görünüşü Gümüş ve Kuzey Gümüş Martılarından ayırmak için bu oranlar, tüy deseniyle birlikte değerlendirilir.

Her Hazar Martısının gözü kapkara veya bacağı aynı renk değildir. Erişkinlerde gözün açık görünmesi, türü tek başına dışlamaz; bacak rengi de başka büyük martılarla örtüşebilir.

Genel Görünüm ve Duruş

Tipik kuşun göğsü yüksek, boynu uzun ve kapalı kanatlarının oluşturduğu arka bölüm incedir. Sırtla kanat ucu arasındaki geçiş çoğu zaman düzgün görünür; kuyruk gerisinde uzun, sivri bir kanat ucu uzanır. Duruş değiştikçe bu görünüş de değişir. Soğuk veya rüzgârlı havada kuşun büzülmesi, uzun boynunu ve ince yapısını gizleyebilir.

Erişkinin gagası sarımsı, bazen hafif yeşilimsi görünür; alt gaga ucuna yakın kırmızı leke bulunur. Kışın baş çoğunlukla beyaz kalırken ince koyu çizgiler arka boyunda toplanabilir. Göz koyu kahverengi, kehribar veya daha açık görünebilir. Bu renkler tek başlarına kesin tür işareti değildir; baş-gaga biçimiyle birlikte okunur.

Gaga çoğu bireyde uzun ve ince görünür, alt kenarındaki köşe fazla kabarık değildir. Bununla birlikte küçük gagalı ve güçlü gagalı Hazar Martıları da vardır.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişinin temel tüy deseni benzerdir; erkekler genellikle daha büyüktür. Ancak tek bir kuşun iri veya ince görünmesi güvenilir eşey tayini sağlamaz.

Yeni uçmuş genç, erişkin gibi gri-beyaz değildir. Baş ve gövdede kahverengi çizgiler, sırt ve kanat örtülerinde gri-kahverengi tüyler görülür. Tipik gençlerin açık tüy kenarları ince ve sade, desenleri yumuşaktır; bazı benzer martılardaki güçlü açık çentikler daha az belirgindir. Ancak her genç aynı açıklıkta veya aynı ölçüde çizgili değildir.

İlk kış giysisindeki kuş, yeni uçmuş gençten daha beyaz başlı ve gövdeli görünebilir. Sırtındaki gri tüylerde koyu ok benzeri işaretler, kanat örtülerinde kahverengi alanlar ve açık tüy kenarları vardır. Arka boyundaki ince çizgiler şal gibi toplanabilir; gaga koyu, tabanı kısmen pembemsi olabilir. Erişkin görünüme geçiş birkaç yıl sürer; ara yaşlardaki kuşları erişkinlerle aynı ölçütlerle karşılaştırmak yanıltır.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta uzun ve geniş kanatlar, kanatların önüne uzanan baş-gaga-boyun bölümüyle birleşir. Erişkinin dış uçuş teleklerinde, siyah uç bölgesine doğru ilerleyen açık gri alanlar ve beyaz uç lekeleri görülür.

En dış uçuş teleğinin iç kenarında uzanan açık bölüm, kanadın altından beyazımsı görünür; uçtaki beyazla arasında siyah bulunabilir. Aynı desen Kuzey Gümüş Martısında da görülebilir. Bu nedenle yalnız bir beyaz uç lekesi değil, bütün kanat ucu ve kuşun diğer özellikleri değerlendirilir.

Gençlerin kanat altı çoğu zaman görece açıktır; kahverengi çizgi ve benekler bu zemine yayılır. 2011’de yayımlanan tanı araştırmasında Ukrayna’da yavruyken halkalanmış, Hazar Martısı olduğu bilinen koyu kanat altlı birey de belgelenmiştir. “Kanat altı koyuysa Hazar değildir” biçimindeki tek işaretli kural güvenilir değildir.

Ses ve Davranış

Uzun çağrısı hızlı, burundan gelen kahkaha benzeri bir dizidir. Bu çağrıyı verirken kanatlarını açıp geriye tuttuğu ve başını kaldırdığı görülebilir; Gümüş ve Kuzey Gümüş Martıları uzun çağrıda kanatlarını kapalı tutar. Gençlerin daha ince, ciyaklayan sesleri de vardır. Çağrı ile ona eşlik eden duruşun birlikte izlenmesi değerlidir; yalnız hece yazısı gerçek sesi bütünüyle aktarmaz.

Karıştırılabilecek Türler

Bazı kuşlar alışılmış Hazar Martısı görünüşünden uzaklaşabilir; bunun nedeni her zaman melezlik değildir. Öte yandan melezler de bir ebeveyn türüne çok benzeyebilir.

Gümüş Martı Larus michahellis, İngilizce Yellow-legged Gull, daha köşeli baş ve daha kalın, küt uçlu gaga gösterebilir. Üst tarafı genellikle daha koyudur; kanat ucunda siyah daha geniş yer tutar. Hazar Martısının yatık alnı ve ince gagası yardımcıdır. Bacak rengini tek başına ayırıcı saymak doğru olmaz; tüy ve yapı işaretleri birlikte aranır.

Kuzey Gümüş Martısı Larus argentatus, İngilizce European Herring Gull, ayrı bir karşılaştırmadır. Tipik Hazar Martısının daha küçük görünen başı, ince gagası, uzun boynu ve bacakları yardımcı olabilir. Ancak iri Hazar erkekleri güçlü gagalı, daha köşeli başlı görünebilir; iki türün büyüklüğü de örtüşür.

Van Gölü Martısı Larus armenicus, İngilizce Armenian Gull, kısa gagalı ve yuvarlak başlı görünüşüyle farklılaşabilir. Tipik erişkinin gagasındaki belirgin siyah bant ve kanat ucundaki geniş siyah, az beyaz desen yardımcı işaretlerdir. Gençler kahverengi ve çizgilidir; erişkin gaga bandını her yaştaki kuşta aramak yanlıştır. Boyut ve tek renk yerine, yaşa uygun işaretlerin bütünü değerlendirilir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Hazar Martısı saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Uzun, ince gaga profili

Yatık alın ve az belirgin alt gaga köşesiyle birlikte.

02
Küçük, çoğunlukla koyu göz

Tek başına değil; yapı paketine eklenir.

03
Uzun kanat ve dik duruş

Dolgun göğüs, uzun bacak, ince arka gövde.

Gözlem Noktaları

İşaretsiz kuş için sabit mesafe yok

Tek kayıt koloni, ülke zinciri veya izlenmiş rota değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 40 Kısmi göç ve üreme sonrası dağılma

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Hazar Martısı

Caspian Gull
Larus cachinnans

Yatık alın ve az belirgin alt gaga köşesiyle birlikte.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...