Hızlı Tanı

Küçük Martı, dünyanın en küçük martısıdır. Erişkin yaz giysisinde siyah başlığı, ince siyah gagası, kırmızı bacakları, çok açık gri kanat üstü ve çarpıcı koyu gri-siyah kanat altıyla tanınır. Kanat uçlarında büyük martılardaki gibi belirgin siyah uç alanı yoktur; arka kenar beyazdır. Uçuşu hafif, çevik ve deniz kırlangıcını andırır. Boyut, yuvarlakça kanat biçimi ve koyu kanat altı birlikte görüldüğünde tanı güçlüdür.

Kış giysisinde başlık kaybolur; baş beyaz, gözün arkasında koyu kulak lekesi ve tepede soluk gri iz kalır. Genç kuş erişkinden bütünüyle farklı kanat deseni taşır: üst kanatta koyu bir W, kuyruk ucunda siyah bant ve baş-boyun çevresinde koyu lekeler görülür. Bu nedenle koyu kanat altı erişkin işaretidir; gençte aynı görünüm beklenmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövde küçük, kısa ve narindir. Baş yuvarlak, gaga kısa ve incedir. Dinlenirken kanatlar uzun görünse de uçuşta genişçe ve yuvarlak uçlu izlenim verir. Erişkinin sırtı ve kanat üstü çok açık gri, boyun ve gövde beyazdır. Yazın başlık enseye kadar uzanır, fakat Karabaş Martıdaki kahverengimsi başlıktan daha siyah görünür. Ayaklar erişkinde kırmızı; gaga siyahtır.

Erişkin kış giysisinde açık renkli, küçük ve temiz görünür. Koyu kulak lekesi yüzün gerisinde belirgindir. Birinci yaş kuşta kanat üstündeki koyu W, koyu el telekleri ve kuyruk bandı dikkat çeker. İkinci yaş kuşlar erişkin ile genç arasında geçiş desenleri gösterebilir; tam erişkin kanat desenine ulaşmadan önce bazı koyu işaretleri korur. Yaş tayini tek bir siyah lekeye değil, kanat ve kuyruk deseninin bütününe dayanır.

Oiseaux.net Küçük Martı için 25–30 santimetre boy ve 70–80 santimetre kanat açıklığı verir. BTO BirdFacts erişkin ağırlığını 117,5 gramlık doğrudan temsilî değer olarak yayımlar. Kaynaklar ölçüleri eşeye göre ayırmadığından değerler iki kutuda ortak tür değeri olarak gösterilir; aralık uçları erkek ve dişiye paylaştırılmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi tüy görünüşüyle sahada güvenilir biçimde ayrılamaz. Erkek ortalamada biraz iri olabilir, fakat ölçüler örtüşür ve tek kuşun boyutundan kesin eşey çıkarılmaz. Başlığın genişliği, kanat altının koyuluğu ya da bacak rengi eşey tayini sağlamaz; bunlar yaş, mevsim, tüy aşınması ve ışıkla değişebilir.

Genç bireyin üst kanadındaki koyu W, bilekten kanat ucuna ve sırt yönüne uzanan koyu alanların oluşturduğu güçlü bir desendir. Kuyruk ucunda siyah bant, baş ve ense çevresinde koyu kahverengi işaretler bulunur. Alt taraf genellikle beyazdır. Birinci kışa ilerlerken gövde ve baş açılır, ancak kanattaki koyu desen bir süre korunur. Bu desen genç Karabaş Martı ve bazı küçük deniz kırlangıçlarıyla dikkatli karşılaştırılmalıdır.

Üreme çoğunlukla kuzey Avrupa ile batı Rusya’nın sığ, bitkili iç sulak alanlarında koloniler halinde gerçekleşir. Yuva; ıslak bitki örtüsü içindeki zemin çukurundan, su üstünde yüzen bitki materyalinden yapılmış daha belirgin bir platforma kadar değişebilir. Kamış, saz, ot ve yaprak kullanılır. BTO tipik 2–3, gözlenen 1–5 yumurta; iki eşin katıldığı 23–25 günlük kuluçka ve yarı erken gelişen yavrularda yaklaşık 21–24 günlük uçma dönemi bildirir. Koloniye girilmez, yüzen yuvaya tekneyle yaklaşılmaz, alarm veren kuş izlenerek yuva bulunmaz ve konum yaygınlaştırılmaz.

Uçuşta Görünüm

Erişkinin uçuşta en güçlü işareti koyu gri-siyah kanat altıdır. Beyaz gövde ve açık kanat üstüyle keskin karşıtlık oluşturur. Kanat üstünde siyah uç bulunmaz; beyaz arka kenar ışıkta belirginleşebilir. Uçuş hafif, canlı ve esnektir. Kuş su yüzeyine yaklaşır, kısa süre asılı kalabilir, yüzeyden av alıp yeniden yükselir.

Gençte erişkinin tekdüze koyu kanat altı yerine üstten bakıldığında koyu W deseni ve siyah kuyruk bandı daha önemlidir. Uzakta Kara Sumruya benzeyen çevik hareketler gösterebilir; buna karşılık gövde oranı, kuyruk biçimi, kanat deseni ve martı baş-gaga yapısı birlikte değerlendirilir. Tek kanat yüzeyinin bulanık fotoğrafı kesin tanı için yeterli olmayabilir.

Sürü halinde göç ederken küçük gruplar su yüzeyi üzerinde dağınık biçimde beslenebilir. Kuvvetli rüzgârda kıyıdan veya deniz gözlem noktasından geçebilir. Kuşu uçuş işareti görmek için yerden kaldırmak doğru değildir; doğal hareket beklenir ve aynı bireyin yaş giysisi kaydedilir.

Ses ve Davranış

Çağrılar ince, keskin ve kısa hecelerden oluşur; kolonide daha sık ve çeşitli sesler duyulur. Karabaş Martı ve küçük deniz kırlangıçlarının bazı çağrıları uzaktan karışabileceğinden, yazıya geçirilmiş tek bir ses kesin teşhis sayılmaz. Kayıtta sesi çıkaran bireyin görüntüsü, yaş giysisi ve davranışı korunmalıdır.

Beslenirken deniz kırlangıcı gibi suyun hemen üstünde hafifçe uçar; yüzeydeki böcekleri ve küçük su canlılarını gagasıyla toplar. Zaman zaman kısa dalış veya yüzeyden küçük balık alma görülebilir. Üreme döneminde uçan sucul böcekler önemliyken, kışın küçük balıklar ve deniz omurgasızları daha fazla yer tutabilir. Karada ya da çok sığ suda yürüyerek de beslenebilir.

Üreme dışında toplulukçudur; beslenme ve dinlenme alanlarında onlu gruplar, uygun koşullarda daha büyük yığınlar oluşabilir. Toplu bulunması her alanın kalıcı kışlama merkezi olduğu anlamına gelmez. Fırtına, rüzgâr yönü, böcek çıkışı ve küçük balıkların yüzeye yaklaşması kısa süreli yoğunlaşmalar yaratabilir.

Karıştırılabilecek Türler

Karabaş Martı daha iri, daha uzun ve sivri kanatlı görünür. Erişkin yaz giysisindeki başlığı kahverengimsi, gagası ve bacakları daha güçlüdür; kanat altı Küçük Martıdaki gibi bütünüyle koyu değildir ve dış kanatta siyah-beyaz desen görülür. Kışın iki türde de kulak lekesi bulunabileceğinden boyut ve kanat deseni önem kazanır.

Akdeniz Martısı daha iri ve ağır yapılıdır; erişkinin geniş beyaz kanadı ve siyah başlığı uzaktan benzerlik yaratabilir. Gagası daha kalın ve kırmızı, bacakları daha uzun, uçuşu daha güçlüdür. Küçük Martının koyu kanat altı, siyah ince gagası ve küçük yuvarlak silueti ayırıcıdır.

Kara Sumru özellikle genç Küçük Martının çevik uçuşuyla karıştırılabilir. Kara Sumrunun daha dar kanatları, kısa kuyruğu, farklı gövde oranı ve mevsime bağlı koyu baş-gövde deseni vardır. Genç Küçük Martının üst kanattaki W’si ile siyah kuyruk bandı martı yapısıyla birlikte aranır.

Bonapart Martısı Avrupa’da olağandışı olsa da fotoğraf değerlendirmesinde gündeme gelebilir. Daha iri yapı, farklı birinci yaş kanat deseni ve erişkinde dış kanat uçlarındaki siyah alan ayrım sağlar. Nadirlik tek başına eleme ölçütü değildir; tam kanat deseni ve coğrafi kanıt gerekir.