Kapalı kanatta uzun birincil telek uzantısı.
Söğütbülbülü
Phylloscopus trochilus • Willow Warbler
Söğütbülbülü
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Söğütbülbülü, Phylloscopus trochilus, küçük bir yaprakbülbülüdür. Sırtı griye çalan yeşil, alt tarafı açıktır. Boğazında ve göğsünde sarılık bulunabilir. Gözünün üzerindeki uzun açık kaş, küçük başının desenini belirginleştirir. RSPB’nin tür hesabı, çok benzediği Çıvgın’dan ayrımda özellikle şarkısını vurgular. Yeşil sırt veya sarı göğüs benzer kuşlarda da görüldüğünden, kuşun görünümüyle duyulan sesi birlikte tanımak yararlıdır.
Genel Görünüm ve Duruş
Bacakları çoğu zaman açık kahverengi veya pembemsi görünür; koyu kahverengi bacaklı bireyler de vardır. Bazıları bu bakımdan Çıvgın’a yaklaşır. Bu nedenle koyu bacak görmek Söğütbülbülü’nü elemek için yeterli değildir; kanat ve yüz görünümü de değerlendirilmelidir.
Kaşın altında, göz hizasından geçen koyu çizgi bulunur. Göğüsteki sarılık değişebilir; açık karın ve daha koyu kanatlarla birlikte bütün görünümü oluşturur.
Kanat kapalıyken, sırt tarafına yakın uzun uçuş tüylerinin arkasından dışarı taşan kanat ucuna bakılır. Söğütbülbülü’nde dışarıda kalan bu bölüm, önündeki uzun uçuş tüylerinin görünen bölümüne yaklaşık eşittir. BTO’nun yapı üzerine saha yazısı, Çıvgın’da aynı çıkıntının yaklaşık yarısı kadar olduğunu gösterir. Bu bir vücut ölçüsü değil, iki tüy bölümünün birbirine oranıdır. Kuş yandan ve kanadı tam görünürken daha kolay okunur; kanadı saklayan yan tüyler oranı belirsizleştirebilir. Sarah Harris, bu değerlendirmeyi kuşun kendi tüylerini birbiriyle karşılaştırarak yapılan bir yapı incelemesi olarak anlatır. Kanat ucunun kuyruğu ne kadar geçtiğine bakmak farklı bir karşılaştırmadır; burada kıyaslanan iki bölüm de kapalı kanadın üzerindedir.
AviList v2025b, trochilus, acredula ve yakutensis olmak üzere üç alt tür kabul eder. Renkleri arasında geniş geçişler vardır. Britanya Nadir Kuşlar Komitesinin 2017’de güncellediği uzman hesabı, daha gri üst taraflı ve daha beyaz alt taraflı yakutensis görünümünün diğer topluluklarda da bulunabildiğini belirtir. Soluk bir kuşun fotoğrafı bu yüzden tek başına Sibirya kökenini kanıtlamaz.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
BTO’nun Britanya ve İrlanda’dan derlediği erişkin halkalama verilerinde erkeklerin ortalama kanat uzunluğu dişilerden daha yüksektir. Burada ölçülen, tek kanadın uzunluğudur; iki kanat arasındaki açıklık değildir. Ortalama fark, uzaktaki sessiz bir kuşun eşeyini sarı tüylerinin miktarına bakarak belirlemeyi sağlamaz. Bir ölçüm grubunun ortalaması ile tek bir kuşun görünüşü ayrı bilgilerdir.
Batıdaki trochilus topluluğunun ilk sonbahar kuşları alt tarafta belirgin sarı olabilir. acredula topluluğunun gençlerinde göğüs sarılığı her zaman aynı ölçüde bulunmaz. Bu yüzden bütün gençler aynı parlak sarı giysiyi taşımaz; sarılık tek başına kesin yaş veya alt tür belirlemez.
Uçuşta Görünüm
Kanat açıldığında, batıdaki trochilus kuşlarının kanat altında gövdeye yakın küçük örtü tüyleri ve kanat-gövde birleşimi sarı görünür. Kahverengi uçuş tüyleriyle onların önündeki bu örtü tüyleri ayrı renk alanlarıdır. Kanat altının sarılığı bütün coğrafi biçimlerde aynı kuvvette olmayabilir; uçuşta yalnız koyu telekleri görmek, bu küçük örtü tüylerinin rengini de gördüğümüz anlamına gelmez.
Ses ve Davranış
Erkeğin şarkısı çeşitli ince ıslık notalarının aşağı doğru döküldüğü akıcı bir dizedir. Oiseaux uzman hesabı bir dizenin yaklaşık dört-beş saniye sürdüğünü anlatır. Temas çağrısı ise daha kısa, iki heceli bir ıslık olarak tarif edilir; şarkı ile temas çağrısı aynı ses değildir.
Yuva yerde, bir ot veya çalı kümesinin içine gizlenir; üstü kapalı ve yan girişlidir. BTO’nun el kitaplarına dayanan uzman derlemesi tipik 5–7 yumurta ve dişinin üstlendiği 12–14 günlük kuluçka bildirir. Yuva yakından aranırken bitki örtüsünü açmamak gerekir.
Karıştırılabilecek Türler
1. Çıvgın Phylloscopus collybita, kapalı kanat ucundaki daha kısa çıkıntısı ve çoğunlukla daha toplu görünümüyle ayrılır. Yüzündeki açık kaş genellikle daha az belirgindir; göz çevresinde kesintili açık bir halka dikkat çekebilir. Sessiz kuşta kanadın yandan görünümü, yüz deseni ve gaga birlikte değerlendirilir.
2. Orman Çıvgını Phylloscopus sibilatrix, parlak sarı kaşı ve boğazının altında temiz beyaz karınla oluşturduğu keskin karşıtlıkla dikkat çeker. Kanadı uzun, kuyruğu görece kısadır. Söğütbülbülü’nün alt tarafındaki sarılık çoğunlukla böyle belirgin bir sarı göğüs-beyaz karın sınırı oluşturmaz. Orman Çıvgını’nın ayrı notalardan hızlı, titrek bir diziye geçen şarkısı da yararlıdır.
3. Yeşil Çıvgın Phylloscopus nitidus, canlı yeşil üst tarafı, sarı yüzü ve kanattaki açık bandıyla ayrılabilir. Bant, uzun örtü tüylerinin açık uçlarından oluşur; aşınmış sonbahar kuşlarında zayıflayabilir. Güçlü bant yararlıdır, fakat bandı seçememek türü tek başına elemez. Kanat oranı ve ses de değerlendirilir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Koyu göz çizgisiyle birlikte okuyun.
Akıcı dize Çıvgından ayrılır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Türkiye dışı kışlamayı olağan kabul edin
Şubat
Tek kış kaydından yerleşiklik çıkarmayın
Mart
Erken geçişte sesi kuşla eşleştirin
Nisan
Kapalı kanat oranını yandan görün
Mayıs
Şarkıyı kayıt sahibine bağlayın
Haziran
Tek kaydı üreme kanıtı saymayın
Temmuz
Yerdeki yuvaya yaklaşmayın
Ağustos
Sarı genci başka tür sanmayın
Eylül
Bacak rengine tek başına güvenmeyin
Ekim
Geç kuşu Çıvgın diye varsaymayın
Kasım
Nadir kaydı tarih ve fotoğrafla belgeleyin
Aralık
Başka ülke takvimini Türkiye'ye taşımayın
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Genç orman ve çalılık
Açık taç, yoğun alt kat ve bol yaprak avı.
Söğütlü sulak alan kenarı
Göçte beslenme ve kısa konaklama alanı.
Orman açıklığı ve kenar
Üreme kuşağında gençleşen odunsu mozaik.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Çıvgın
Phylloscopus collybita- Kanat
- Birincil telek uzantısı daha kısa.
- Yapı
- Daha sıkışık ve yuvarlak kanatlı.
- Şarkı
- Düzenli iki notalı tekrar.
Orman Çıvgını
Phylloscopus sibilatrix- Renk
- Sarı boğaz, temiz beyaz karın.
- Oran
- Çok uzun kanat, kısa kuyruk.
- Yüz
- Daha güçlü sarı kaş.
Yeşil Yaprakbülbülü
Phylloscopus nitidus- Kanat
- Belirgin açık kanat bandı.
- Renk
- Daha canlı yeşil üst taraf.
- Ses
- Farklı çağrı ve şarkı.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriYerde ya da hemen üzerinde; ot, funda, eğrelti veya çalı altında.
- 2Yuva yapısıDişinin yaptığı, ot-yaprak-yosundan yan girişli kubbe; ince ot ve tüyle döşeli.
- 3YumurtaBTO verisinde tipik 5–7; gözlenen 2–9.
- 4KuluçkaDişi; tipik 12–14 gün, ortalama 12,78 gün.
- 5YavruYardıma muhtaç çıkar; tipik 13–16 gün yuvada, ortalama 14,47 gün.
- 6EtikBitkiyi ayırmayın, yuvaya basmayın, besin taşıyan dişiyi izlemeyin.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Söğütbülbülü ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Çıvgıngiller (Phylloscopidae) — 13 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Söğütbülbülü
Kapalı kanatta uzun birincil telek uzantısı.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
