Üstten siyah dış, geniş beyaz orta ve gri iç kanat blokları.
Çatal Kuyruklu Martı
Xema sabini • Sabine's Gull
Çatal Kuyruklu Martı
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Çatal Kuyruklu Martı (Xema sabini; Sabine’s Gull), küçük bir açık deniz martısıdır. Uçuşta siyah dış kanat, geniş beyaz arka bölüm ve koyu sırt üç belirgin alan oluşturur. Erişkin üreme giysisinde koyu gri baş ve sarı uçlu siyah gaga bu deseni tamamlar.
Genel Görünüm ve Duruş
Gövdesi ince, kanatları uzun ve dardır. Bacaklar siyahtır. Kanat altı ve karın beyazdır; erişkinin beyaz kuyruğu hafif çatallıdır. Kanadın alt yüzü, üst yüzündeki geniş renk bloklarıyla aynı görünmez.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek ve dişi benzer görünür. Başlığın koyuluğu ya da fotoğraftaki renk canlılığı, tek başına güvenilir eşey tayini sağlamaz.
Genç kuşta sırt gri yerine kahverengidir. Tüylerin açık kenarları pullu bir desen oluşturur. Gaga bütünüyle koyudur ve kuyruk ucunda siyah bant bulunur. Erişkinin beyaz kuyruğuyla genç kuşun siyah uçlu kuyruğu birbirine karıştırılmamalıdır.
Üreme dışı erişkinde başlık parçalanır; baş daha beyaz, ense çevresi koyu lekeli görünür. Sarı uçlu siyah gaga korunur. Üreme giysisindeki kuşta göz çevresi kırmızıdır; üreme dışında bu halka koyulaşır.
Uçuşta Görünüm
Gençlerde de siyah, beyaz ve kahverengi alanlardan oluşan temel kanat düzeni seçilir. Bu nedenle uçan kuşun yalnız baş rengine değil, kanadın geniş renk alanlarına da bakılır.
Ses ve Davranış
Sesi sert ve kazıyıcı, “krrr” gibi duyulan bir çağrıdır. Yuva alanı dışında da bu ses işitilebilir.
Su üzerinde hafifçe asılı kalıp alçalarak yüzeyden besin alabilir. Bu zarif uçuş biçimi bazen bir sumruyu andırır.
Karıştırılabilecek Türler
Küçük Martının (Hydrocoloeus minutus; Little Gull) erişkininde kanat altı koyu gri, bacaklar kırmızıdır. Genç ve ilk kış kuşlarında üst kanatta koyu bir M deseni bulunur; erişkinin koyu kanat altı bu gençlerde yoktur. Yaşa ait işaretler birlikte değerlendirilir.
Kara Ayaklı Martı (Rissa tridactyla; Black-legged Kittiwake) gençken daha çok karışabilir. Üst kanadında koyu bir M deseni, ensesinde siyah kuşak ve kuyruk ucunda siyah bant taşır. Erişkinin gagası sarıdır. Bu özellikler, Çatal Kuyruklu Martının yaşa göre değişen gaga ve kanat deseniyle karşılaştırılır.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Üremede arduvaz baş, kırmızı göz halkası, sarı uçlu siyah gaga.
Beyaz kuyruk sığ çatallı ve erişkinde siyah uç bantlıdır.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Tek kaydı düzenli kışlama saymayın.
Şubat
Üst kanat yüzeyini belgeleyin.
Mart
Küçük Martının W desenini karşılaştırın.
Nisan
Geçiş giysisinde yaş tayinini kontrol edin.
Mayıs
Türkiye kaydını üreme kanıtı saymayın.
Haziran
Yuva alarmında hemen geri çekilin.
Temmuz
Genç kuşun pullu üst tarafını okuyun.
Ağustos
Kuyruk çatalının sığ olduğunu kontrol edin.
Eylül
Kanat üstünü seri fotoğraflayın.
Ekim
Karaayak Martıyla yapıyı karşılaştırın.
Kasım
Ham dosyaları koruyun.
Aralık
Hatay 2021 tek kabul kaydıdır.
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Arktik tundra havuzları
Üreme için sığ su yakınındaki açık kısa bitkili zemin.
Açık okyanus
Göç ve kış döneminin başlıca yaşam alanı.
Üretken deniz cepheleri
Yüzey avının toplandığı akıntı ve yükselim alanları.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Küçük Martı
Hydrocoloeus minutus- Üst kanat
- Gençte koyu W deseni.
- Kuyruk
- Karemsi-yuvarlak.
- Yapı
- Kanatlar farklı oranda.
Karaayak Martı
Rissa tridactyla- Genç
- Koyu ense halkalı.
- Kanat
- Farklı siyah desenli.
- Kuyruk
- Karemsi.
Karabaş Martı
Chroicocephalus ridibundus- Boy
- Daha iri.
- Kanat
- Üç büyük renk bloğu yok.
- Kuyruk
- Çatalsız.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Üreme alanıArktik tundrada sığ su ve bataklık yakınındaki açık zemin; Türkiye’de üreme yok.
- 2Yuva yeriKısa bitki içinde ya da açık zeminde sığ çukur.
- 3Yuva yapısıÇimen, yosun ve bitki parçalarıyla seyrek döşenir.
- 4YumurtaTipik 2; gözlenen 1–3, Southampton örneklem ortalaması 2,77.
- 5KuluçkaKaynağa göre 20–25 gün; BTO 23–25, NatureServe 20–23/bazen 25, Abraham yaklaşık 21 gün. İki eşey katılır.
- 6YavruHareketli yarı-yuva terk eden yavrular; bazıları yaklaşık 30 günde uçabilir.
- 7EtikAlarm ve yaralı taklidinde geri çekilin; yuvayı aramayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Çatal Kuyruklu Martı ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Martıgiller (Laridae) — 28 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Çatal Kuyruklu Martı
Üstten siyah dış, geniş beyaz orta ve gri iç kanat blokları.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
