kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek56 cm
dişi56 cm
Kanat Açıklığı
erkek110–125 cm
dişi110–125 cm
Ağırlığı
erkek1.413 g
dişi1.225 g

Tür Bilgisi

Türkçe İsim Sibirya Kazı
İngilizce İsim Red-breasted Goose
Bilimsel İsim Branta ruficollis
Takım Anseriformes
IUCN Durumu
VU • Duyarlı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Sibirya Kazı, Branta ruficollis, çok kısa gagalı, küçük ve tıknaz bir kazdır. İyi görüldüğünde kızıl-kestane göğsü ile siyah, beyaz ve kızıl baş deseni dikkat çeker. Uzaktan ise beklenenden koyu görünebilir ve başka kazların arasında kolayca gözden kaçabilir. Cornell’in tür hesabında küçük yapı, kısa gaga ve yerde de uçarken de seçilen beyaz böğür şeridi vurgulanır.

Genel Görünüm ve Duruş

Başın tepesi ve ense siyahtır. Gaga ile göz arasında yuvarlağa yakın beyaz bir leke bulunur; bu leke bütün yüzü kaplamaz. Gözün arkasındaki kızıl-kestane yanak alanını ince beyaz bir sınır çevreler. Bu beyaz çizgi boynun yanına doğru uzanır. Göz koyu kahverengidir. Başın siyah bölümleri ile kızıl yanak ve beyaz çevre, yakından görülen kuşun belirgin desenini oluşturur.

Boynun önü ile üst göğüs kızıl-kestane görünür; çene ve boğazın üst bölümünde siyah alanlar vardır. Kızıl göğsün alt sınırındaki ince beyaz çizgi, alttaki siyah alanı ayırır. Alt göğüs ve karnın ön bölümü koyudur; karnın arka bölümü ile kuyruk altı beyazdır. Böğürdeki geniş beyaz alan yandan belirginleşir. Alt tarafın tamamını beyaz veya siyah saymak bu deseni eksik anlatır.

Sırt, kanatlar ve kuyruk koyudur. Kapalı kanatta büyük ve orta örtü tüylerinin beyaz uçları iki açık çizgi oluşturur. Gaga başa göre küçük ve siyah, bacaklar siyah veya koyu kurşuni tonlardadır. Sırt ve omuzlarda yeşilimsi parıltı seçilebilir. Kuş yalnız arkadan görülüyorsa kızıl göğüs saklı kalabileceğinden, sırtın koyuluğu renkli bir türün çok daha sade görünmesine yol açabilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Erkek ve dişi erişkinler benzer temel renk desenine sahiptir. Dişi bazen daha donuk görünür; fakat yalnız soluk renge bakılarak kesin eşey tayini yapılamaz.

Gençte desen daha donuk, renklerin sınırları daha az keskindir. Yanaktaki kızıl alan erişkine göre küçülür. Kapalı kanatta erişkinin iki belirgin çizgisi yerine dört ya da beş daha dar açık çizgi seçilebilir.

Genç kuşun görünümü kış boyunca aynı kalmaz. AEWA’nın Karadeniz kışlama alanlarına yönelik 2019 izleme kılavuzu, tüy değişimi ilerledikçe baş ve göğsün erişkine çok benzeyebildiğini belirtir. Bu aşamada daha gri-kahverengi kanat tüyleri ve daha dağınık açık kanat çizgileri önem kazanır. Baş deseninin erişkin gibi görünmesi, ilk kışındaki kuş olasılığını dışlamaz; hangi tüy bölgesinin görüldüğü önemlidir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta koyu görünen küçük bir kazın yan tarafındaki beyaz şerit dikkat çekebilir. Cornell hesabı kanat altının bütünüyle koyu olduğunu belirtir. Kızıl baş ve göğüs, uzak veya kısa bir uçuşta her açıdan seçilmez. Bu yüzden uçan kuşta gövdenin yanındaki açık alanla koyu kanat altını birlikte izlemek, yalnız parlak kızıl renk aramaktan daha yararlıdır.

Oiseaux.net uçan grupları, düzgün bir V dizilişinden çok birbirine yakın ve sıkı bir topluluk olarak tarif eder. Bu toplu görünüm, göç sırasında tek tek kuşların renk ayrıntılarını izlemeyi güçleştirebilir.

Ses ve Davranış

Çağrıları tiz, kesik ve tekrarlıdır; Oiseaux.net bunları “ki-kva” veya “kik-vik” benzeri hecelerle anlatır. Uçan sürüde birçok kuş aynı anda seslenebilir. Yazılı heceler sesin yaklaşık karşılığıdır.

Nebraska Üniversitesi’nin uzman derlemesi, türün çok sesli ve kendi türünden kuşlara karşı zaman zaman saldırgan olduğunu anlatır. Eşlerin karşı karşıya duruşunda başı eğme, ardından çok dik durma ve boyun tüylerini titreştirme hareketleri görülür. Belirgin renklerin bu gösterileri güçlendirici bir işlevi olabileceği düşüncesi ise bir açıklama önerisidir; rengin görevini kanıtlayan deney sonucu değildir.

Yuva yerdeki sığ bir çukurdur; ot ve yumuşak gövde tüyleriyle döşenir.

Nebraska Üniversitesi hesabı tipik olarak 3–7, çoğunlukla 5 yumurta ve dişinin üstlendiği 23–25 günlük kuluçka bildirir. Erkek bu sırada yuvanın yakınında kalır.

Karıştırılabilecek Türler

1. Ak Yanaklı Kaz, Branta leucopsis: Yüzündeki beyazlık Sibirya Kazının gaga önündeki küçük lekesinden çok daha geniştir. Boynu ve göğsü siyah, sırtı gri ve enine çizgili, alt tarafı ise çok açıktır. Kızıl-kestane yanak ile ön boyun deseni bulunmaz. İki tür de küçük, koyu başlı kazlar olarak uzaktan birbirine yaklaşabilir; yüzün ne kadarının beyaz olduğu ve göğsün kızıl mı siyah mı göründüğü en yararlı karşılaştırmadır.

2. Yosun Kazı, Branta bernicla: Erişkinde baş ve boyun siyah, boynun yanlarında küçük beyaz lekeler vardır. Kızıl-kestane yanak ve göğüs bulunmaz; alt tarafın açıklığı coğrafi biçimlere göre değişebilir. Bu nedenle tek bir beyaz böğür alanına bakarak ayrım yapılmaz. Sibirya Kazının göz-gaga arasındaki açık leke, beyaz çerçeveli kızıl yanak ve kızıl ön boynu birlikte aranır; Yosun Kazının boyun lekesi farklı bir yerdedir.

3. Küçük Sakarca, Anser erythropus: Gri-kahverengi bir kazdır; kısa pembe gaga ve belirgin sarı göz halkası yararlıdır. Erişkinde beyaz alın ile karında koyu enine lekeler bulunur. Gençte alın beyazlığı ve karın lekeleri henüz oluşmamış olabilir; sarı göz halkası yine önemlidir. Sibirya Kazının kızıl-siyah-beyaz yüz deseni ile kısa siyah gagası bu görünümden ayrılır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Sibirya Kazı saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Kestane, beyaz ve siyah yüz

Beyaz çerçeveli kızıl yanağı görün.

02
Geniş beyaz böğür şeridi

Yandan, siyah karınla birlikte okuyun.

03
Küçük, kısa boyunlu kaz

Çok kısa siyah gagayı doğrulayın.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Sibirya Kazı ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Gözlem Noktaları

Tek nüfuslu uzun mesafe göçmeni; Türkiye için sabit rota yok

Kayıt noktaları kesin rota veya doğal köken kanıtı değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 1 Arktik üreme ve Karadeniz kışlaması

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Sibirya Kazı

Red-breasted Goose
Branta ruficollis

Beyaz çerçeveli kızıl yanağı görün.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...