kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek59 cm
dişi59 cm
Kanat Açıklığı
erkek73–79 cm
dişi73–79 cm
Ağırlığı
erkek725 g
dişi725 g

Tür Bilgisi

Türkçe Telkuyruk
İngilizce Long‑tailed Duck
Bilimsel Clangula hyemalis
Takım Anseriformes
IUCN Durumu
VU • Duyarlı

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Telkuyruk, kuzey denizlerinde kışlayan küçük bir dalıcı ördektir. Erkek yıl içinde çarpıcı biçimde değişir; dişi ve genç erkek daha silik kahverengi görünür. Bu nedenle aynı sürüdeki farklı desenler mutlaka farklı türler anlamına gelmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Küçük ve narin başına, kısa ve tabanı yüksek gagasına bakılır. Alın dik yükselir. Böylece baş, uzun ve kama biçimli bir gagayla kesintisiz uzayan bir çizgi oluşturmaz. Gövde deseni kadar bu baş–gaga oranı da önemlidir.

Erişkin erkeğin iki orta kuyruk tüyü uzayarak ince telleri oluşturur. Bu, kuyruğun bütün tüylerinin aynı boyda uzaması değildir. Uzun teller yılın büyük bölümünde görülür; tür adındaki bu özellik her birey için zorunlu bir tanı işareti sayılmaz.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Kış erkeğinde başın beyazlığı, yüzün gerisi ve boyun yanındaki iri koyu lekeyi çevreler. Göğüs koyudur; sırtın kahverengi kısmının üstüne uzun beyaz omuz tüyleri örtülür. Gaga çoğunlukla siyahtır ve üzerinden pembe bir bant geçer.

Yaz erkeğinde baş ve boyun koyu kahverengi-siyaha dönerken yüzün göz çevresindeki alanı beyaz kalır. Gövde de kıştakinden koyudur; yanlardaki beyazlık korunur. Kışta açık zeminin içindeki koyu lekeye bakılırken yazda koyu başın içindeki açık alan aranır. Bir mevsimin baş desenini öteki mevsim için beklemek yanıltır.

Dişinin kışın beyazımsı başında tepe, ense ve kulak çevresi kahverengidir. Koyu alacalı sırt, kahverengi göğüs kuşağı ve açık alt taraf birlikte görülür; gaga kurşuni gridir. Yazın baş koyulaşır, göz çevresinde açık bir alan kalır; üst taraf da kıştakinden daha koyu ve donuktur.

Genç kuşun sırtı daha tekdüze, donuk gri; yanları grimsi görünür. Bu silik desen, erişkin erkeğin keskin açık–koyu karşıtlığını taşımaz. Yalnız tüy renginin sönük olması bir kuşa kesin eşey vermeye yetmez.

Henüz erişkin görünümüne ulaşmamış erkeklerde uzun kuyruk telleri ve sırttaki beyaz tüyler bulunmayabilir. Gaga ise erişkin erkektekine yaklaşan sarı-turuncu bir uç gösterebilir. Kısa kuyruklu böyle bir kuşu yalnız kuyruğuna bakarak dişi saymamak gerekir.

Uçuşta Görünüm

Uçuşta kanatlar üstten de alttan da bütünüyle koyu görünür; belirgin beyaz bir kanat alanı bulunmaz. Açık gövde tüyleriyle koyu kanat arasındaki sınır seçilmelidir. Su üstünde görülen sırt beyazlığını uçuşta kanat beyazlığı sanmak, özellikle başka ördeklerle karşılaştırırken hataya yol açar.

Kanat vuruşu belirgindir: aşağı vuruş derin, yukarı vuruş daha sığdır. Uçuş çizgisi düzensiz ve kıvrak olabilir. Bu nedenle her uçuşta yalnız dosdoğru giden bir ördek beklenmez; bu hareket düzeni uzaktan da yararlı bir ipucudur.

Ses ve Davranış

Erkeğin yüksek, ezgili ve genizden gelen çağrısı birkaç heceli duyulur. Dişi daha alçak, ördeksi vaklama sesleri çıkarır.

Kur gösterisinde erkek başını iki yana sallayabilir, uzun kuyruğunu yukarı kaldırabilir ve seslenirken başını geriye atıp gagasını yukarı çevirebilir. Audubon’un Kuzey Amerika tür hesabı, gösterilerin kış başında başlayabildiğini, eşleşmenin büyük bölümünün ilkbaharın başında gerçekleştiğini bildirir. Bu açıklama Türkiye için kesin bir eşleşme takvimi vermez.

Karıştırılabilecek Türler

Altıngözün (Bucephala clangula) erişkin erkeğinde koyu başın gaga dibinde yuvarlak beyaz bir leke vardır; gövde büyük ölçüde beyazdır. Dişi ve ilk yıl erkeği çikolata kahverengisi başı, gri gövdesiyle ayrılır. Sarı göz yardımcıdır; ilk yıl dişilerinde aynı parlaklık beklenmez. Telkuyruğun kış erkeğinde beyaz baş içindeki koyu leke ile Altıngözün koyu baş içindeki beyaz lekesi birbirine karıştırılmamalıdır.

Kadife Ördek (Melanitta fusca) daha iri, genel olarak koyu çikolata kahverengisi bir deniz ördeğidir. Uçuşta belirgin beyaz kanat alanı gösterir; bu, Telkuyruğun koyu kanadıyla temel bir farktır. Kadife Ördeğin dişisindeki iki açık yüz lekesini görüp yalnız açık yüz desenine dayanarak Telkuyruk denmez.

Sütlabinin (Mergellus albellus) dişisi pas kahverengisi başı, geniş beyaz yanak ve boğazıyla küçük, alacalı bir dalıcı ördeği andırır. Başındaki kabarık tepe tüyleri ve uçuşta görülen siyah–beyaz kanat deseni ayırıcıdır. Telkuyruğun düz koyu kanadıyla bu geniş beyaz alan aynı özellik değildir.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Telkuyruk saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Erkekte iki kuyruk teli

Yokluğu dişi olduğunu kanıtlamaz.

02
Kış erkeğinde baş mozaiği

Beyaz baş, koyu yanak ve göğüs.

03
Kanat koyu ve aynasız

Üstten ve alttan beyaz panel yok.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Telkuyruk ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Gözlem Noktaları

Arktik üreyici; Türkiye seyrek çevresel kış alanı, doğrulanmış tek rota yok

Kolguev–Baltık izleri Türkiye kuşlarına kopyalanmaz.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 0 Sonbaharda güneye-denize, ilkbaharda Arktik tatlı sulara

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Telkuyruk

Long-tailed Duck
Clangula hyemalis

Yokluğu dişi olduğunu kanıtlamaz.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...