kusatlasi.com
Türkiye Kuşları Yükleniyor...
Dil / Language:
Türkçe | English

Biyolojik Bilgiler

Boyu
erkek46 cm
dişi46 cm
Kanat Açıklığı
erkek66 cm
dişi66 cm
Ağırlığı
erkek700 g
dişi700 g

Tür Bilgisi

Türkçe Dikkuyruk
İngilizce White‑headed Duck
Bilimsel Oxyura leucocephala
Takım Anseriformes
IUCN Durumu
EN • Tehlikede

Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026

Morfolojik Özellikler ve Görünüm

Hızlı Tanı

Dikkuyruk (Oxyura leucocephala; İngilizce White-headed Duck), uzun kuyruğunu sık sık yukarı kaldıran bir dalıcı ördektir. Üreme giysisindeki erkek, büyük ölçüde beyaz başı, siyah tepesi ve parlak mavi gagasıyla belirgindir. eBird’in uzman tanımında dişi ve gençlerin daha koyu kahverengi gagası, daha geniş koyu tepesi ve açık yanak çizgisi belirtilir. Erkek, dişi ve gencin aynı baş renklerini göstermesi beklenmez.

Genel Görünüm ve Duruş

Gövdesi tıknaz, boynu kısadır. Gaga üstünün alınla birleşen kısmı belirgin biçimde kabarıktır. Erkekte sırt ve yanlar kestane-tarçın tonlarında olabilir; göğsün altı gümüşi gri, karın kahverengi beneklidir. Bu yüzden bütün gövdenin aynı koyu kestane renginde olması beklenmez.

Başın beyazlığı da her erkekte aynı değildir. Siyah tepe şeridine ensede, boyunda veya göz çevresinde değişken koyuluk eşlik edebilir. Üreme dışında gövde daha donuk, gaga daha gri görünür. Beyaz başlı bir erkek, gagası parlak mavi değil diye dişi sayılmaz. Baş deseninin bütünü, gaga profili ve giysi birlikte değerlendirilir.

Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar

Dişi daha gri-kahverengidir ve gövdesindeki enine desenler daha belirgin olabilir. Koyu tepenin altında açık bir yüz alanı bulunur; koyu bir çizgi yanağı yatay biçimde böler. Gaga gri ve erkeğinkinden daha az şişkindir. Ancak yalnız bulanık bir yanak çizgisine bakarak yaş ve eşey belirlenmez; genç kuş da bu yüz desenine yaklaşır.

Genç kuş dişiye benzer, fakat uzman tanımında kestane tonlarından yoksun, sırtı daha koyu ve boğazı ile boynundaki beyazlık daha geniş olarak anlatılır. Bu farklar kuşun tamamı iyi görülüyorsa işe yarar. Gençlerin mutlaka daha sıcak ve kızıl renkli olduğu söylenemez; kötü ışıkta dişi ile genç arasında kesin ayrım yapılamayabilir.

Dişi, suyun üstüne yükselen bitki örtüsü içinde sap ve yapraklardan çanak biçiminde yuva yapar. 2006 tarihli uluslararası eylem planında tipik yumurta sayısı 5–6, genel aralık 4–9 olarak verilir. Aynı uzman özetinde yabandaki kuluçka süresi 22–24 gün, yavruların uçabilir hale gelmesi 8–10 haftadır. Yumurta sayısı ile su üzerinde görülen yavru grubunun büyüklüğü aynı ölçü değildir.

Uçuşta Görünüm

Dikkuyruk çoğu karşılaşmada hemen havalanmak yerine yüzerek örtüye çekilir. Uçan kuşta dolgun gövde ve arkaya uzanan sert kuyruk dikkat çeker. Bu isteksiz havalanma, türün göç edemediği anlamına gelmez. Su üstünde dinlenirken görülen davranış ile uzun mesafe hareketi aynı şey değildir.

Kanat üstü gri-kahverengi, kanat altı gümüşi gridir. Kanadın gövdeyle birleşen alt kısmındaki tüyler daha beyazımsıdır; bütün kanat altı bembeyaz değildir. Işık açık alanları büyütebildiğinden bu desen, baş ve kuyruk oranlarıyla birlikte değerlendirilir. Üst yüz ile alt yüz birbirinin yerine anlatılmaz.

Ses ve Davranış

Genellikle sessizdir. Erkek kur sırasında alçak hırıltı, uğultu veya tıkırtıya benzeyen sesler çıkarabilir; dişinin çağrısı daha sert ve keskin olabilir. Bu sesler yüksek, uzun bir ötüş gibi beklenmez. Ses duymamak türü elemez; uzak ve belirsiz bir ses de tek başına tanı koydurmaz.

Burdur Gölü’nde Şubat–Mart 1993’teki araştırmada kuşlar dinlenmek için daha toplu duruyor, beslenirken dağılıyordu. Gündüz dinlenme özellikle gün ortasında yoğunlaşıyordu. Bu gözlem, gölde aynı yerde duran bir sürünün gün boyunca hep aynı düzende kalmadığını gösterir. Araştırmacılar, gruplar büyüdükçe dinlenen kuşların payının da arttığını bildirdi.

Üreme döneminde çiftler veya küçük gruplar halinde, üreme dışında daha büyük topluluklar halinde görülebilir. Çoğu zaman suda kalır; karada dolaşan bir yüzey ördeği gibi aranmaz. Kuyruğu her an dik değildir. Uzaktan baş, gaga ve gövdeyi birlikte görebilecek bir açı seçmek, kuşu havalandırarak teşhis etmeye çalışmaktan daha yararlıdır.

Oxford’un hayvan iletişimi eğitim kaynağı, Dikkuyruk erkeğinin dişinin yanında gagasını ona doğru yönelterek yaptığı gösteri yüzüşünü anlatır. Ardından başını ve kuyruğunu dikleştirip bu duruşu koruyabilir. Burada anlatılan hareket, sıradan bir yer değiştirme yüzüşünden farklı bir kur gösterisidir. Amerikan Dikkuyruğunun göğse gaga vurarak kabarcık çıkardığı gösteri, bu türün her kur sahnesine eklenmez.

Slimbridge’de bakım altında tutulan üç erkek ve üç dişiye ilişkin gözlemleri aktaran 1974 tarihli çalışma, tehdit sırasında başın alçaltılıp gaganın açılabildiğini, gövdenin kamburlaştırılabildiğini ve su üzerinde karşı kuşa doğru atılım yapılabildiğini anlatır. Karşıdaki kuş çoğu kez dalarak uzaklaşıyordu; doğrudan temas seyrek ve kısaydı. Gözlemler bakım koşullarında yapıldığından, bu altı kuşun bütün davranış sıklıkları yabani sürülere ait oranlar değildir.

Karıştırılabilecek Türler

Amerikan Dikkuyruğu (Oxyura jamaicensis; İngilizce Ruddy Duck) gerçek bir benzer türdür. Üreme erkeğinin beyazı daha çok yanakta toplanır; başın tepesi ve arkası koyudur. Mavi gaga ve kızıl gövde iki türde de bulunabildiğinden bunlar tek başına ayırıcı değildir. Dikkuyruk genellikle daha iri, başı daha büyük ve gagasının üst tabanı daha kabarıktır. Dişilerde Dikkuyruğun yanak çizgisi daha belirgindir; Amerikan Dikkuyruğununki daha silik olabilir. Görünür boyutlar örtüşebileceğinden gaga profili ve yüz deseni birlikte kullanılır.

Bilimsel taksonomi ve koruma kaynakları için: Kaynakça
Başka Türle Karşılaştır
Dikkuyruk saha rehberi

Türkiye'de Gözlem Rehberi

Türkiye
3 saniyede ilk kontrol

Üç işareti birlikte ara

Tek işaretle karar verme
01
Erkekte beyaz baş + mavi gaga

Siyah tepe, şişkin mavi gaga ve kestane gövdeyi birlikte gör.

02
Suda çok düşük ve tıknaz

Derin gövde suya gömülür; tür karada uzun süre dolaşmaz.

03
Uzun sert kuyruk

Sıkça kalkar ama her anda dik olmak zorunda değildir.

Benzeyen ve karıştırılan türler

Tanımlarken Dikkuyruk ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.

Gözlem Noktaları

Sabit değer yok; yerel ve bölgesel hareket değişken

Kayıt noktaları göç rotası değildir.

Haritalar’da büyüt
Toplam Gözlem: 50 Yerli, üreyen, geçit ve kış toplulukları

Aylık kayıt yoğunluğu

12 ay
O
Ş
M
N
M
H
T
A
E
E
K
A

Kayıt yoğunluğu gözlem çabasından etkilenir.

Türkiye kuşları

Dikkuyruk

White-headed Duck
Oxyura leucocephala

Siyah tepe, şişkin mavi gaga ve kestane gövdeyi birlikte gör.

ESC ✕
Aramak istediğiniz kuşun Türkçe veya Latince adını yazın...