Her iki eşeyde; kanat açılınca güçlü.
Kadife Ördek
Melanitta fusca • Velvet Scoter
Kadife Ördek
1. Tanım
Dinlemeye başlamak için oynat düğmesine dokunun.
Yapay anlatım: Google Chirp 3 HD · Charon. Hizmet koşulları.
Biyolojik Bilgiler
Tür Bilgisi
Küresel kategoridir; Türkiye veya Avrupa için bölgesel kategori değildir. BirdLife/IUCN
Kaynak listesi: 2025; kontrol: 29.10.2026
Hızlı Tanı
Kadife Ördek, kalın boyunlu, iri ve koyu renkli bir deniz ördeğidir. Kuyruğu sivri uçludur. Kanat açıldığında arka bölümde belirgin bir beyaz alan görülür. Kuş su üzerinde dinlenirken bu işaret gizlenebilir; kapalı kanatta beyazlığı görememek türü elemek için yeterli değildir.
Bilimsel adı Melanitta fusca, İngilizce adı Velvet Scoter’dır. Güncel AviList bu türün içinde alt tür tanımaz. Eskiden aynı geniş tür kapsamında değerlendirilen Kuzey Amerika’daki Melanitta deglandi ve doğu Asya’daki Melanitta stejnegeri bugün ayrı türlerdir. Eski bir yayındaki “fusca” adının hangi topluluğu anlattığı kontrol edilmelidir.
Genel Görünüm ve Duruş
Gövdesi dolgun, boynu kalın ve gagası uzuncadır. Denizdeki bir kuş uzaktan yalnız koyu bir şekil gibi görünebilir. Dalga kuşun bir bölümünü örttüğünde baş, gaga ve gövde oranlarını aynı anda görmek zorlaşır. Bu yüzden mümkünse birkaç duruşunu izleyip beyaz kanat alanını baş deseniyle birlikte değerlendirmek gerekir.
Erkek, Dişi ve Genç Kuşlar
Erkek büyük ölçüde siyahtır. Beyaz kanat tüyleri ve göz altındaki küçük beyaz leke koyu gövdeyle karşıtlık oluşturur. Gaga turuncu-sarıdır; üst bölümü kabarıktır. Bu işaretler birlikte görülmelidir: yalnız iri gaga veya yalnız beyaz kanat, yakın akraba türlerle ayrımı tamamlamaz.
Dişi koyu kahverengidir. Gözle gaga arasında soluk bej bir alan, gözün arkasında da açık renkli bir leke bulunur. Gözü koyu, gagası gri-siyahtır; erkekteki gaga tabanı kabarıklığını taşımaz. Beyaz kanat alanı dişide de vardır.
Genç kuş dişiye benzer; tüylerindeki açık kenarlar ve başındaki daha belirgin soluk lekeler nedeniyle daha açık görünebilir. İlk kışında genç erkeğin tüyleri arasında siyah renk belirmeye başlar. Geçiş görünümündeki bir kuşun yaşını ve eşeyini yalnız genel koyuluğa bakarak kesinleştirmek güçtür.
Uçuşta Görünüm
Uçuşta koyu kanadın arka bölümündeki geniş beyaz alan belirginleşir. Aynı alan, kuş suyun üzerinde kanatlarını açıp çırptığında da görülebilir. Bu, gövdedeki bir beyaz leke değildir; kanadın iç bölümündeki uçuş tüylerinde bulunur. Açıyı ve tüylerin yerini seçmeden bir parlaklığı kanat işareti saymamak gerekir.
Ses ve Davranış
Çoğunlukla sessizdir. Oiseaux uzman hesabı, üreme alanlarında uçan kuşlardan alçalan “hin-hin” ya da “ha-ha” benzeri diziler duyulabildiğini anlatır; bunları veren kuşların muhtemelen dişi olduğunu belirtir. Yazılı heceler sesin yaklaşık tarifidir.
Üreme dönemi dışında toplu hâlde bulunabilir. Kışın kıyı sularında sürüler oluşturur ve beslenmek için dalar. Aynı sürüdeki kuşların birbirine yakın zamanlarda suya kaybolup yeniden görünmesi dikkat çekebilir. Sürünün içinden tek bir bireyi izlemek, farklı kuşların baş ve kanat işaretlerini yanlışlıkla birleştirmeyi önler.
Karıştırılabilecek Türler
Kara Ördek (Melanitta nigra; İngilizce Common Scoter), benzer koyu renkleriyle karıştırılabilir. Erkeği de siyahtır, dişisinin yüzü açıktır. Ancak Kadife Ördeğin kanadındaki belirgin beyaz alanı taşımaz. Dişi veya genç bir kuşta yalnız soluk yüzü görmek yeterli değildir; açık kanat ve baş-gaga yapısı birlikte incelenmelidir.
Türkiye'de Gözlem Rehberi
Üç işareti birlikte ara
Kalın boyun, büyük baş, güçlü gaga.
Erkekte hilal ve turuncu-sarı gaga; dişide soluk yüz lekeleri.
Ne zaman görülür?
Aylık kutular genel saha beklentisini gösterir; yerel koşullar ve yıllar arasında değişim olabilir.
Ocak
Sürüyü tekrar kaldırmayın
Şubat
Kara Ördekte beyaz kanat olmadığını görün
Mart
Hareketi sabit rota saymayın
Nisan
Geç bireyi tarih ve fotoğrafla kaydedin
Mayıs
Tek kaydı üreme saymayın
Haziran
Eski kaydı güncel üreme diye kullanmayın
Temmuz
Yuva aramak için adaya çıkmayın
Ağustos
Tüy değişimini dişi sanmayın
Eylül
Açık kanat yüzeyini belirtin
Ekim
İlk kışçıyı tüm işaretlerle doğrulayın
Kasım
Dişide yüz lekesi değişkenliğini hesaba katın
Aralık
Beyaz kanatla gaga ve yapıyı birlikte görün
Nerede aranmalı?
Önce geniş alanı tarayın; yuva olabilecek noktalara yaklaşmayın.
Kıyı denizi ve koy
Kışın dip omurgasızlarının erişilebilir olduğu sular.
Kuzey ve yüksek göl
Üreme için örtü, berrak sığlık ve güvenli ada.
Haliç ağzı ve sahanlık
Beslenme sürülerini uzaktan izleyin.
Karışabilecek türler
Tek bir renge değil, yapı ve desenlerin tamamına bakın.
Kara Ördek
Melanitta nigra- Kanat
- Beyaz ayna yok.
- Yapı
- Daha küçük ve ince gagalı.
Ak Kanatlı Kadife Ördek
Melanitta deglandi- Erkek gagası
- Daha yüksek çıkıntı ve farklı renk sınırı.
- Dişi/genç
- Ayrım ayrıntılı fotoğraf ister.
Stejneger Kadife Ördeği
Melanitta stejnegeri- Erkek profili
- Belirgin gaga çıkıntısı ve farklı yan desen.
- Kanat
- Beyaz olması tek başına ayırmaz.
Üreme ve yuva
Yuva yeri, yumurta ve kuluçka bilgileri birlikte özetlenmiştir.
- 1Yuva yeriGöl kıyısında örtü altında veya güvenli küçük adada zemin.
- 2Yuva yapısıBitkisel sığ çanak; bol koyu tüy ile döşeli.
- 3YumurtaTipik 8–9; gözlenmiş aralık 5–12.
- 4Kuluçka ve yavruDişi 27–28 gün; yavrular tüylü ve hareketli, uçabilir hâle gelme 50–55 gün.
- 5EtikAdaya çıkmayın, dişiyi kaldırmayın, yuva konumunu paylaşmayın.
Sesi nasıl dinlemeli?
Ritim ve tekrar yapısını görsel teşhisle birlikte kullanın.
Ses kayıtları
Ses kayıtları yükleniyor...
Benzeyen ve karıştırılan türler
Tanımlarken Kadife Ördek ile en sık karıştırılan türlerin saha levhası. Kutuya tıklayınca tür sayfasına gidersiniz.
Ördekgiller (Anatidae) — 40 tür
Bu familyadaki tüm atlas türleri.
Kadife Ördek
Her iki eşeyde; kanat açılınca güçlü.
Gözlem Noktaları
Gözlem haritası hazırlanıyor
Bu türün doğrulanmış harita kayıtları hazır olduğunda gözlem noktaları ve harita kontrolleri burada gösterilecek.
Aylık kayıt yoğunluğu
Aylık kayıt verisi hazır olduğunda bu bölümde gösterilecek.
